Het Réveil (1)

Een der episodes uit onze vaderlandse kerkgeschiedenis, waarover bij ons in het algemeen — in tegenstelling tot b.v. de Afscheiding — weinig bekend is, is het Réveil, de geestelijke opwekking uit de vorige eeuw.

Toch is het Réveil, welke opkomst aan de Afscheiding van .1834 voorafging, niet van belang ontbloot. Dit temeer, daar sommige vooraanstaande figuren uit de Afscheiding uit de kringen van het Réveil voortkwamen, zoals de predikan-ten Brummelkamp, Van Raalte, Scholten en Van Velzen.

Het kan daarom zijn nut hebben de geschiedenis van het Réveil in enkele artikelen nader te belicten.

Het was in de jaren na het Napoleontische tijdperk in ons land in kerkelijk en staatkundig opzicht droevig gesteld. Hoewel de eere ons eerst verlost had van de verderfelijke Franse Revolutie en daarna van bet harde juk van Napoleon, had dit bij ons volk geen terugkeer tot de oude paden en tot een onvoorwaardelijke onderwerping aan Gods Woord en Wet gebracht. Ook toen kon van land en volk gezegd worden: Zij zijn geslagen maar hebben geen pijn gevoeld.

De denkbeelden van de Franse Revolutie, neergelegd in geschriften als die van Voltaire en Rousseau, hadden bij een groot deel van ons volk diep wortel geschoten. De Hervormde Kerk was door Koning Willem I in 1816 aan banden gelegd door de bekende reglementen. De vrijheid van de kerk ten opzichte van de wereldlijke overheid, die onze vaderen altijd hadden nagestreefd, was teniet gedaan en onze oude vaderlandse kerk werd thans geregeerd door een liberaal vorst. Van de geest van de Nationale Synode van Dordrecht van 1618—1619 was weinig meer te bespeuren, hoewel deze nog niet geheel was verdwenen.

Vooral onder de „kleine luiden" waren er nog velen, die zich met de geest van de tijd allerminst konden verenigen. Maar zij hadden zo weinig invloed. Hun pogingen om te komen tot terugkeer van het hellend vlak waarop zich ons volk bevond, waren als die eens roependen in de woestijn.

De kerk was in diep verval geraakt. Op verreweg de meeste plaatsen werd de oude waarheid, die naar de godzaligheid is, niet meer verkondigd, maar stelde men zich tevreden met een leer die slechts opgaf over de deugden van de mens, waarbij voor het borgtochtelijk lijden en sterven van Christus geen plaats meer was. De menselijke rede werd verheerlijkt. Er werd een leer verkondigd die weinig meer gemeen had met Gods Woord en de Belijdenisschriften onzer Vaderen. Aan die Belijdenisschriften lieten de meeste predikanten zich niet meer gelegen liggen. Velen weigerden die te ondertekenen, zoals in voorgaande tijden steeds van de a.s. Dienaren des Woords werd geëist. Tegen deze verderfelijke tijdgeest nu werd door de mannen van het Réveil de strijd aangebonden. Réveil betekent: opwekking. Hun doel was dus de geestelijke opwekking te bewerkstelligen bij ons volk en dit op te wekken uit de lauwheid en terug te voeren tot die waarheden, waarvoor onze vaderen 80 jaar lang de strijd gevoerd hadden.

Het Réveil legde niet de nadruk op leerstelligheden, maar op de persoonlijke bekering en de bevindelijke vroomheid.

De opkomst van het Réveil.

Het Réveil vond zijn oorsprong in Engeland en Schotland en verspreidde zich via Frankrijk en Zwitserland (Genève) naar Duitsland en ons land.

De geestelijke vader van het Réveil in ons land is de bekende dichter/geleerde Mr. Willem Bilderdijk. Een man van grote geleerdheid en talent. Zijn leven is een aaneenschakeling geweest van teleurstelling, miskenning en beproeving. Hij groeide op in de ziekenkamer, waaraan hij van zijn vijfde tot zijn achttiende jaar, wegens een ongeval aan zijn been, gebonden was. Later, na voltooiing van zijn studies, zag hij tevergeefs uit naar een leerstoel aan de universiteit. In 1817 begon hij met het geven van lessen in de vaderlandse geschiedenis. Dit kan als het begin van het Réveil in ons land worden gezien. Velen werden door de ideeën van Bilderdijk geboeid. Deze leerde dat de uitslag van alle onderzoek altijd zal zijn de eenheid die in God is en die Hij Zijn schepping heeft ingedrukt. Het ware wezen wordt slechts door inwerking van Gods Geest in het hart van de mens erkend. Deze erkenning is genade Gods.

(Wordt vervolgd)

G.   A. M.

(Wil de schrijver van dit artikel het vervolg hierop mèt zijn volledig adres aan de eindredactie, Ridder van Catsweg 244a Gouda, zenden?)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen