BOEKBESPREKING

Dr. I. H. van Eeghen: „Uit Amsterdamse dagboeken. De jeugd van Netje en Eduard Asser. 1819—1833". Uitgave van Uitgeverij Scheltema & Holkcma N.V. te Amsterdam, 1964. 276 blz., geb. ƒ 15, —.

Zich in een dagboek te verdiepen is voor de historicus ten allen tijde een gebeurtenis. Juffrouw Van Eeghen heeft met kennelijk genoegen zich in Amsterdamse dagboeken uit het begin der negentiende eeuw verdiept en hieruit het voornaamste naverteld. Zij heeft hiermee aan de kuituurhistorisch belangstellende een dienst gedaan. Haar boek is voor wie in 't verleden thuis is werkelijk als een roman. Wie niet zo thuis is in 't verleden zal de mededeling van de vele kleine feitjes echter gauw vervelend vinden. Dit is niet een boek voor iedereen!

Netje Asser hield een dagboek bij vanaf haar elfde jaar, in 1819, tot 1832, eerst in 't Frans, daarna in 't Nederlands; van Eduard is er een dergelijke reeks bewaard, in 't Nederlands, van 1827 tot in 1833. Zij blijkt nuchter en heel bijdehand te zijn, hij is romantisch en zwaartillend. Samen geven zij een zeer goed beeld van wat de hoofdstad van ons land voor hen betekende.

Voor hén! Want wat ons hier wordt aangeboden is het beeld van een bepaalde samenleving in het Amsterdam van toen. De Assers hoorden tot de bovenlaag der Amsterdamse Joden, waren zeer vrijzinnig, en ook vol belangstelling voor wat zij als kuituur beschouwden. Daardoor staat er in de dagboeken heel veel van algemeen belang: zij geven een uitstekend beeld van 't Amsterdamse leven, maar ook tegelijk een goede kijk op het familieleven in die kring: het personeel, de vriendenkring, de studie, de vermaken, de verlovingen en huwelijken, dit en nog veel meer trekt aan het oog voorbij. Het zijn vaak kleine dingen, uiteraard, waarover hier gesproken wordt, maar deze maken juist dit beeld zo mooi!

De geest van deze samenleving is wel heel erg anders dan die welke ons als ideaal voor ogen staat. De kleine Assers werden vrijwel buiten elke godsdienst grootge-

bracht. Met het toneel was elk van hen van kindsbeen af vertrouwd: ze speelden zelf! Al wat de wereld voor verlokkends heeft, werd door hen ijverig bezocht. Al wat gevierd kon worden, vierden zij. Wij horen hen in deze boeken onbeschaamd van dronkenschap gewagen. Enzovoort!

Eduard deed ook aan poëzie en schilderde. Hij had belangstelling voor kunst, maar bracht het én als dichter én als schilder zeer bepaald niet ver. Wel heeft hij naam gemaakt als vroege fotograaf en eerste fotolitograaf in Nederland. In buitenlandse boeken over fotografische geschiedenis wordt ook zijn naam, en meer dan enkel maar zijn naam, genoemd!

Als beeld van het verleden is dit boek wel zeer geslaagd. Juffrouw Van Eeghen was met wat zij las biezonder ingenomen. Wat wij wel begrijpen — wie kultuurhistorisch zeer belezen is, leest dit geboeid! — al zou ock onze kommentaar op een en ander werkelijk heel anders uitgevallen zijn! Het boek is redelijk geïllustreerd met de portretten van de beide dagboekschrijvers en met foto's die door Eduard gemaakt zijn en die tot de oudste horen die van Amsterdam bekend zijn. Jammer is tenslotte dat dit werk, waarvoor een tweetal fondsen steun verleenden, niet wat gaver is gebonden. Onzes inziens had dit tooh bij deze prijs gekund!

L. Janse: „Het vreemde meisje in Boshuizen. Verhaal uit de Tweede wereldoorlog".

L. Janse: „De herbergier van Zierikzee".

L. Janse: „De kleine marskramer". Uitgaven van Uitgeverij J. P. van den Tol te Dordrecht, 1964. 104, 88 en 40 blz., geb. ƒ 3, 50, ƒ 2, 90 en ƒ 1, 50.

Van de drie historische verhalen van de hand van Janse die zojuist door Van den Tol in Dordrecht uitgegeven zijn, geeft het uitvoerigste een zeer goed beeld van wat een Jodenkind uit Amsterdam zoal kon overkomen in de tijd van de bezetting, in de Tweede Wereldoorlog dus. Een Amsterdams Joods meisje wordt verborgen, eerst in haar geboorteplaats en daarna op een afgelegen boerderijtje ergens op de Veluwe. Om deze hoofdpersoon wordt heel wat heen verteld. Dit alles wordt uitstekend in de situatie van destijds geplaatst, zodat dit levendig vertelde en zeer spannende verhaal historisch helemaal verantwoord is. Het is niet makkelijk om kinderen van nu

een juiste voorstelling te geven van wat toen zich allemaal heeft afgespeeld. Dit boekje doet het echter zeer aanschouwelijk. Stilistisch troffen wij een aantal vlekjes aan. Een enkel drukfoutje had ook vermeden kunnen zijn. Maar als geheel is dit een heel mooi boekje. Ouders die hun dochters uit de hoogste klassen een biezonder mooi, verantwoord boekje willen geven, zij „Het vreemde meisje...." gaarne aanbevolen. Ook de hoofden van de kristelijke scholen, die vaak zoeken moeten naar geschikte uitleenboekjes, zij hierop gewezen. Dit zal ongetwijfeld een zeer dankbaar nummer wezen in de boekerij van elke kristelijke school!

Alleraardigst is ook het verhaaltje over Willem Horst, de kleine koopman. Hierin wordt de zeer merkwaardige geschiedenis van een der Arkels die in moeilijkheden komt als hij, teruggekeerd uit Palestina, zich op doorreis in Italië bevindt, en daaruit wordt gered door iemand die hij vroeger zelf heeft voortgeholpen, nog eens weer op onderhoudende manier verteld. In hoofdzaak gaat dus dit historische verhaal terug op feiten die gebeurd zijn. Als geschenk voor kinderen kan dit ook uiterlijk aantrekkelijke boekje werkelijk ten zeerste worden aanbevolen. Ook als uitleenboekje op de scholen zal het het goed doen! Het derde boek, „De herbergier van Zierikzee", is merkelijk wat minder dan de vorige, 't Verhaal verplaatst ons naar de tijd van de Hervorming en de hoofdstrekking ervan is goed. Er komen in dit boekje echter enkele onhandigheden in de wijze van vertellen voor. Het is niet altijd alles evenzeer waarschijnlijk. Bovendien is de totale indruk van dit werkje wel wat onhistorisch: de personen spreken veel te veel in hedendaagse vaste termen. Wat niet zeggen wil dat het niet leesbaar is.

De boekjes zijn gebonden in geïllustreerd, kartonnen bandje. Er staan plaatjes in de boekjes ook. De interpunktie, eindelijk, is niet zo af als wij wel zouden wensen. Zeker voor een kind behoort een leesteken een steun te zijn!

H. te Merwe: „Vlucht naar Holland. Verhaal uit de tijd van de Hugenoten." Uitgave van Uitgeverij J. P. van den Tol te Dordrecht, 1964. 150 blz. geb. ƒ 4, 95.

De bekende schrijver van verhalen voor de jeugd Te Merwe heeft in „Vlucht naar Holland" de geschiedenis geschreven van

een aantal Hugenoten die hun land verlaten omdat Lodewijk XIV hen in 'hun vaderland het leven onverdraaglijk maakt. De moeilijkheden en gevaren die men toen om zijn geloof te duchten had, zijn hier aanschouwelijk beschreven en dat wel historisch zeer verantwoord. Deze dingen mogen niet vergeten worden. Daarom is ook dit verhaal, dat redelijk geïllustreerd werd, een biezonder aanbevelenswaard geschenk voor kinderen. Wij zouden bovendien dit boek ook graag in alle boekerijen onzer kristelijke lagere-en uloscholen zien! • * *

P. de Zeeuw J.Gzn.: „De wonderlijke avonturen van Frans van Civille. Historisch verhaal".

P. de Zeeuw J.Gzn.: „De koerier van de koning. Verhaal uit de tijd van de Hugenoten".

P. de Zeeuw J.Gzn.: „Het Kerstfeest van de torenwachter".

P. de Zeeuw J.Gzn.: „Het reddende . harpspel. Een verhaal uit de tijd van

de Franse Revolutie". P. de Zeeuw J.Gzn.: „Het vrouwtje an Tergouw. Een verhaal uit de Herormingstijd in Nederland".

Uitgaven van Uitgeverij J. P. van den Tol te Dordrecht, 1984. 40, 39, 36, 36 en 35 blz., ing. ƒ 1, 25 per stuk.

De firma Van den Tol gaf ook een vijftal kleine boekjes met historische verhalen van de veelgelezen schrijver P. de Zeeuw uit. Deze boekjes, die geïllustreerd zijn, zijn wel aardig. Onwaarschijnlijk echter is dat alles hier zo heel goed uitkomt en zo heel snel goed komt: schrijver maakt het wel wat al te mooi! Bij voorbeeld de geloofsverandering van „De koerier " is zonder meer niet erg aannemelijk, althans in dit verhaal niet goed genoeg gemotiveerd. Ook dat hij juist op het kasteel kwam waar hij vroeger eens geweest was, is wel erg toevallig. Zeer goedkoop is verder dat in „De koerier...." hetzelfde tema is te vinden dat men aantreft in „Het vrouwtje van Tergouw". Dit laatste is intussen een biezonder aardig boekje. En hetzelfde kan van het verhaaltje uit de tijd der Franse Revolutie worden vastgesteld. Tenslotte is het te betreuren dat de interpunktie ook van deze boekjes niet verzorgder is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen