BOEKBESPREKING

Wat in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog de Gereformeerden bezig hield.

Er zijn vele boeken waardoor het veiicden kan herleven: studies - wetenschappelijk of populair, verhalen, prentenboeken, knipselboeken, enzovoort. Vooral in Duitsland heeft men het in 't laatstgenoemde genre ver gebracht.

Het werk van Ben van Kaam waarvoor wij hier uw aandacht vragen, is een aardig voorbeeld van een knipselboek in onze eigen taal. Hij heeft uit oude jaargangen van kranten en van tijdschriften, uit allerlei gedenkboeken, brochures en vergeelde dokumenten „uit de boekenkast der vaderen" bijeengegaard wat hem voor deze uitgaaf dienstig leek, en daarvan een biezonder leesbaar boek gemaakt.

Dit boek maakt nei-gens — aldus schrijver — aanspraak op volledigheid. Het is het resultaat, zo zegt hij, van een steekproef. Toch verwachten wij, en mogen wij verwachten, dat hij daarbij het voornaamste geeft. Van Kaam wil het verleden niet gaan idealizeren, evenmin wil hij de vaderen er slechter laten afkomen dan nodig is: verering noch verguizing van de vaderen, is zijn waarderenswaardige parool! Een niet gering bezwaar dat togen deze publikatie in te brengen valt, is dat ze ons niet geeft wat ze toch zelf uitdrukkelijk belooft te geven. „Flitsen uit het Protestantse leven, " meldt de ondertitel, maar dat Protestantse leven blijkt dan in de inhoud toch wel zeer begrensd. Voor Ben van Kaam — of Flex van „Trouw" — bestaan er blijkbaar in ons land geen Protestanten buiten de Gereformeerden of de anti's: nergens treffen wij in zijn breedvoerig overzicht gegevens over andere dan de genoemde Protestanten aan. Een dergelijke zelfgenoegzaamheid is irriterend. Kopers met belangstelling voor heel het Protestantse leven die slechts op de titel afgaan, komen hier bedrogen uit!

Niet vrij van zelfgenoegzaamheid is ook de toon waarop hier wordt geschreven. Knipsels vragen om een tekst die hen

verbindt. Natuurlijk is het voor de samensteller niet wel doenlijk — en wij achten dit voor hem ook in 't geheel niet wenselijk — om daarbij helemaal neutraal te zijn: alleen al in de keuze van de stukken zit iets subjektiefs! Maar teksten zoals deze noden ongemerkt tot vergelijking: toen en nu! Er is bij de Gereformeerden in het tijdperk dat hier weergegeven wordt zeer veel veranderd — en dat waarlijk niet ten goede — niet het minst op het gebied van levensstijl. Van Kaam schenkt hieraan wel voldoende aandacht, maar onthoudt zich van kritiek. Wellicht laat hij die aan de lezers over. Dat is mogelijk, hoewel niet ongevaarlijk, bij een boek als dit. Intussen is het hem natuurlijk niet gelukt om helemaal neutraal te zijn. De toon waarop hij spreekt heeft vaak iets van het nederbuigende van hem die het nu eenmaal verder heeft gebracht. Ten onrechte, lijkt ons!

Tekorten in de feiten zijn bij grepen zoals deze niet gemakkelijk te konstateren. M, aar het niet vermelden van de beide sterfgevallen in ons vorstenhuis in : t jaar 1934 is er toch wel een. Met name het verscheiden van de algemeen beminde moeder onzer toen regerende vorstin heeft alle „mannenbroeders" destijds diep getroffen. Onzes inziens hoorde dat er zeker bij.

Onjuist is de verklaring bij de foto van het koninklijk bezoek aan Soesterberg op bladzij 136. Deze foto is er geen van een bezoek van onze landsvrouwe van toen — van Wilhelmina dus — aan Soesterberg, maar een van een der vele malen dat haar moeder — Emma dus — dit kamp bezocht. Een tweede ongerechtigheid is de betiteling van laatstgenoemde die op bladzij 64 voorkomt: als betiteling van Emma gold niet Hare Koninklijke Hoogheid: tot haar dood toe was het Hare Majesteit!

De technische verzorging van dit boek valt

alleszins te loven. Niet alleen werd het vrij ruim en goed geïllustreerd — met foto's, tekeningen, advertenties, enzovoort — ook de korrektie is uitstekend: vrijwel nergens troffen wij de welbekende slordigheden in de druk in deze publikatie aan!

De eerste druk van deze uitgave verscheen pas vorig jaar september en de vijfde druk reeds in december van datzelfde jaar. Dit boekwerk is dus een sukses geworden. Laat ons de belangrijkste bezwaren daarom nog eens samenvatten: schrijvers blik is ongelofelijk beperkt, en nergens zien wij hem een norm hanteren! Aan wie kritisch lezen kan zij deze op zichzelf zeer leerzame verzameling citaten echter gaarne aanbevolen: wie zich aan een ander spiegelt, spiegelt zich, naar het bekende spreekwoord, zacht!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen