Wessel Gansfort en het Onze Vader.

Wat van of over Wessel Gansfort, een deibelangwekkendste figuren in de Nederlandden van de late Middeleeuwen, wordt gepubliceerd, heeft recht op onze volle aandacht. Gansfort is een man van wie we houden, een der weinigen die wij begroeten — en wel zonder aarzeling — als vriend.

Vertalingen van werk van Wessel Gansfort, of bewerkingen die uit zijn tijd dateren, zijn biezonder zeldzaam. Persijn heeft het geluk gehad een jaar of tien geleden een bewerking in het Diets van een van zijn geschriften, over het gebed des Heeren, te ontdekken. Een tekst die nu gelukkig uitgegeven is.

Alleen al als bewijs dat Gansfort niet slechts in de taal van de geleerden, maar ook in de volkstaal werd gelezen, is de tekst van omstreeks 1500 die ons hier wordt aangeboden van belang. Intussen is dit geen vertaling zonder meer, maar een bewerking: sommige passages in de Dietse tekst zijn niet in de Latijnse aan te wijzen, enzovoort.

Persijn zet in een „Inleiding" uiteen dat het bij de door hem gevonden Gansfortoverzetting om een westelijke tekst gaat, die is afgeschreven van een oostelijk origineel, dat heel goed Overijsels kan geweest zijn. Een en ander wordt door hem taalkundig overtuigend toegelicht.

Daarna zegt schrijver „iets" — maar dat is heus niet weinig — over de gedachtenwereld waarin Gansfort blijkens dit traktaat geleefd heeft. Zijn verhandeling hierover kan ons echter op geen stukken na bevredigen. Allereerst sleept hij er heel wat bij dat wel zo goed kon weggelaten zijn. Ten tweede geeft hij blijk van instemming met dingen die voor ons volkomen onaanvaardbaar zijn. Ten derde is hij wel eens te snel met zijn konklusies: herhaaldelijk beweert hij zonder te bewijzen iets wat voor hem blijkbaar zonder meer, maar toch voor anderen bepaald niet vanzelfsprekend is. Ten vierde wijst hij vrijwel nergens op de overeenkomst van verschillende gedachten in het werk van Gansfort met gedachten die we later in het werk van de Hervormers vinden, ook al is daartoe soms aanleiding genoeg. Waarschijnlijk is Persijn — die Rooms is zelfs tot in zijn taalgebruik — niet op de hoogte van de leringen der Reformatie. Maar ook afgezien hiervan: een willekeurig samenraapsel zoals dit moest in een wetenschappelijke uitgave als deze toch niet opgenomen zijn!

Vervolgens wordt „Het handschrift" goed beschreven en volgt op een nauwgezette „Tekstverantwoording" de eigenlijke „Tekst". De Dietse tekst — die op de rechter bladzij staat — wordt telkens tegenover de Latijnse — op de linker bladzijde — geplaatst. De lektuur van beide teksten — die met zorg zijn uitgegeven — eist nogal wat kennis van de beide talen. Een lijst van woorden die als aanvulling moet dienen van het Middelnederlandse Woordenboek vormt het besluit.

Wij zijn Persijn van harte dankbaar dat hij deze tekst heeft uitgegeven. Te betreuren vinden wij het echter, dat hij zich niet tot de uitgaaf heeft beperkt. De kans dat iemand anders nu een kommentaar bij deze tekst gaat schrijven is natuurlijk geenszins uitgesloten, maar na deze publikatie toch wel heel gering.

Het boek is keurig uitgegeven, zoals wij van deze firma ook verwachten. Weinig drukfouten zijn blijkbaar door de korrektoren over 't hoofd gezien. Zo staat op bladzij 51, regel 5, een keer het woordje „is" te veel (het eerste). Wat de prijs betreft moet wel bedacht worden dat dit geen uitgaaf is waarvan de uitgever een grote aftrek mag verwachten: werken zoals deze teksteditie worden enkel door een stuk of wat specialisten aangeschaft.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen