Een indrukwekkend wijs, dogmatisch werk meer algenrieen toegankelijk.

Telkens komt men in het leven voor verrassingen te staan. Een zeer biezondere verrassing voor wie thuis is in de zeventiende-eeuwse kerkgeschiedenis is het opnieuw verschijnen der „Synopsis", en wel in vertaling in het Nederlands. Toen wij een maand of wat geleden iets vernamen van de plannen tot de uitgaaf hiervan, konden wij het nauwelijks geloven: het leek te mooi om waar te zijn!

De eerste druk van de „Synopsis" is in 1625, in 't Latijn, bij Elsevier in Leiden uitgekomen. In tweeënvijftig hoofdstukken is daarin door de Leidse professoren in de godgeleerdheid heel de dogmatiek scherpzinnig saamgevat. Als leerboek voor studenten heeft het ongeveer een halve eeuw zijn dienst gedaan. De vijfde druk verscheen in 1658. Daarna werd het door andere verdrongen. In 1881 is door Bavinck nog een zesde druk bezorgd.

Terecht heeft Bavinck opgemerkt dat de „Synopsis" een uitstekend beeld geeft van de ortodoxe leer zoals die na veel strijd in Dordt is vastgesteld. Opvallend is de eensgezindheid waarmee deze indrukwekkende prestatie werd tot stand gebracht. Het werk behoeft, aldus nog Bavinck, wat de scherpte en nauwkeurigheid van de bewijsvoering betreft wel voor geen ander handboek voor de dogmatiek dat in die tijd geschreven werd op zij te gaan. Niet voor niets is het betiteld als „het leerboek" der Gereformeerden in de zeventiende eeuw!

Natuurlijk is dit werk historisch uitermate belangwekkend: het is niet weg te denken uit de predikantenopleiding der zeventiende eeuw. Maar niet alleen wie graag in het verleden toeft heeft het nog iets te zeggen. Wat hierin wordt uiteengezet, heeft waarde op zichzelf. Alleen zal het voor wie niet is

geschoold in 't lezen van geschriften uit de zeventiende eeuw niet altijd zo eenvoudig zijn ona de bedoeling van de schrijvers juist te vatten. Door zijn vele onderscheidingen en zijn wijsgerige manier van zeggen is dit werk een typisch boek uit onze Gouden Eeuw!

Ook wie — als recensent — dit handboek in een zeventiende-eeuwse uitgave bezit, zal blij zijn dat het thans door dominee Van Dijk te Hollum is vertaald. De „Synopsis" toch, hoezeer ook van belang, is een geschrift dat onder ons — wel mede door de taal — niet die bekendheid heeft die men het wensen zou. Door de vertaling hoeft het voor zo menig teologisch belangstellende niet langer een gesloten boek te zijn. Dominee Van Dijk heeft hiermee ongetwijfeld een goed werk gedaan!

De vertaling is naar de editie-Bavinck. Een tweetal stukken is daar nog aan toegevoegd. Allereerst een „Naschrift" bij de „Voorrede" van Bavinck, dat door een wel wat te scherpe uitval tegen deze wordt ontsierd. Daarna een „Korte schets" van herkomst, studiegang en werkzaamheden der auteurs van de „Synopsis" tot aan de verschijning van dit werk in 1625. Hiervan was wel meer te maken, maar wie onze zeventiende-eeuwse kerkgeschiedenis niet kent, zal ervoor dankbaar zijn.

Deel I bevat de stukken I tot XXXV. Vele onderwerpen komen hier in goede samenhang ter sprake: doorgaans boeiende en altijd leerzame lektuur! De vertaling is nauwkeurig; zelfs is er iets van de stijl van het oorspronkelijke in bewaard. Kleine ongerechtigheden zijn er zeker: ouderwetse naamvalsuitgangen en kleine spellingfouten hier en daar. Zo schrijft de vertaler haast doorlopend „darentegen". Grote moeilijkheden geven deze kleine fouten echter niet. Het tweede deel zal uiteraard het nog resterende gedeelte van de tekst bevatten. De nodige registers zullen daaraan worden toegevoegd.

De grootste moeilijkheid voor de vertaler zelf lag in de publikatie. Een grote oplage heeft hij niet aangedurfd, en een beperkte zou te prijzig zijn geworden bij gewone druk. Om zijn arbeid toch aan anderen ten goede te doen komen, heeft hij toen een kopieerbedrijf aan de vermenigvuldiging van zijn geschrift gezet. Tenslotte was de firma Boersma op verzoek bereid de uitgaaf op te nemen in haar fonds.

Een fraaie druk is dus dit boekwerk niet geworden. Alle letters zijn niet even duidelijk. Een keer of wat is er een woordje uitgevallen, één keer zelfs — op bladzij 123 — een geheele regel. Voor de keus gesteld: óf deze druk, óf helemaal niets, moeten wij dit werk zoals het ons wordt aangeboden echter wel met beide handen blij aanvaarden: ondanks alles is het er dan toch!

Alles bij elkaar genomen: een uitzonderlijke publikatie, een biezonder aanbevelenswaardig werk! Natuurlijk zal dit handboek voortaan in de kast of op de tafel onzer predikanten en studenten moeten worden aangetroffen; dit hoeft nauwelijks betoog. Wij hopen echter dat ook anderen zich het genoegen zullen willen geven om door een zo eerbiedwaardig werk te worden voorgelicht. De prijs ervan lijkt weliswaar wat hoog, maar men bedenke: als men straks de beide goed gebonden delen zich verschaft heeft, heeft men ook niet minder dan een schat in huis!

J. Kwekkeboom

Antwoord op een vaak gestelde vraag.

Herhaaldelijk heeft ons de vraag bereikt waarom er in ons blad niet meer besprekingen gewijd worden aan uitgaven van „De Banier". Dit is, in die gevallen waar wij aan bespreking zouden kunnen denken, onzerzijds geen onwil. De direktie van de Drukkerij-Uitgeverij in kwestie heeft ons echter — zonder opgave van reden — laten weten dat zij niet wenst mee te werken aan de voorlichting die door de boekbesprekingen in „Daniël" gegeven wordt!

K.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen