ARBEID EN WELVAART

In de 19e eeuw

In de vorige eeuw werden op grote schaal nieuwe mogelijkheden tot welvaart uitgevonden. We denken aan de nieuwe technische produktiemiddelen als de stoommachine, de elektromotor, enz.

Die werden aanvankelijk in dienst gesteld van de welvaart van helaas tamelijk kleine groepen. De arbeid van vélen werd in dienst gesteld van de welvaart van wéinigen.

Een verschrikkelijke maatschappelijke ellende en onrust zijn hiervan het gevolg geweest. Déze toestand is de geboortegrond geweest van het kommunisme. Déze toestand heeft grote invloed uitgeoefend op het ontstaan van het fascisme en nationaal-socialisme, stelsels die nameloze ellende hebben gebracht! De niet-gespreide welvaart bleek zo een bedreigde welvaart te zijn! In deze toestand heeft de kerk vaak helaas alléén de kant van het kapitaal gekozen en de arbeiders in de steek gelaten. Vandaar dat Staverman bij een onderzoek, naar de redenen van buitenkerkelijkheid, in friesland konstateerde:

„Door dertien respondenten (ondervraagden B.) werd de kerk verweten, dat zij midden in de sociale ellende de zijde van het kapitaal had gekozen en intussen aan de arbeiders berusting preekte.

Een oudere respondent vertelt er nog van: „Samen met de „dikke" boeren wilde de kerk de arbeiders opzetten tegen Domela Nieuwenhuis en ze gingen hem met prikkeldraad-stokken achterna". Voor een ander was het een uitgemaakte zaak, dat hij brak met een kerk, waar de boeren, die in de week de arbeiders uitzogen, 's zondags „in het vierkant" zaten. De kerk is er niet meer voor alle mensen, zegt een ander, het is een „kapitalistenspultsje" geworden.

Een der respondenten erkent, dat de kerk nu wel aandacht schenkt aan de sociale vragen, maar het is dank zij de buitenkerkelijke socialisten, die haar gedwongen hebben zich er mee in te laten"^).

In de 20e eeuw

De tijd, waarin de welvaart tot een kleine groep beperkt kon zijn, schijnt voorbij te gaan. Onze nieuwe produktiemethoden kunnen alléén winstgevend zijn als er veel, zéér veel, afnemers zijn van de produkten én als velen dus een redelijke welvaart genieten. Als de welvaart van de grote massa afneemt, dan worden in de industrielanden alle grote industrieën bedreigd!

De moderne industrie wordt door zeer veel mensen in werking gesteld en kan slechts produceren voor zeer velen. Hierdoor kan welvaart nog slechts bestaan als gezamenlijke welvaart.

Vroeger produceerde men om in bestaande behoeften te voorzien. Thans worden d.m.v. de moderne reklame nieuwe behoeften geschapen, de konsumptie wordt dus opgevoerd om de produktie op gang te houden.

Is het volgens jou verantwoord om nieuwe behoeften te scheppen én te vervullen, zolang in de arme werelddelen niet óf nauwelijks in de éérste levensbehoeften kan worden voorzien?

In ónze samenleving zijn er nog altijd grote groepen, die maar in zéér geringe mate in de toegenomen welvaart delen: geestelijk en lichamelijk invaliden, vele gepensioneerden, vele bejaarden, enz.

En laten we niet vergeten dat de énkele eilanden van welvaart in de wereld omgeven worden door de beangstigende armoede van grote werelddelen! Slechts 1/6 deel der wereldbevolking leeft in zgn. hoogontwikkelde landen met een hoog gemiddeld inkomen: v.s., kanada, australië, n. en w. europa.

Twee derde van de wereldbevolking heeft een zeer laag gemiddeld inkomen: afrika, latijns-amerika, azië.

De inkomensverschillen tussen arme en rijke landen nemen voortdurend toe. Zo verwierf in 1913 1/4 der wereldbevolking 65, 9 % en in 1957 reeds 73, 2 % van het wereldinkomen! Het is goed om de arme en rijke werelddelen op verschillende punten eens met elkaar te vergelijken. We zien dan het volgende:

gem. levensduur inkomen per jaar voeding per dag Babysterfle per 100 levendgeborenen medische hulp analfabetisme rijke werelddelen (v.s., europa, australië) 70 jaar / 4000 3000 kai. 1 op 1000 2% arme werelddelen (afrika, azië, zuid-amerika) 35 jaar ƒ 400 1800 kal. 15 1 op 15.000-18.000 80%

Het hoeft geen nader betoog dat de arme werelddelen zeer dringend geholpen moeten worden door de rijke werelddelen. Zéér veel geld is nodig voor het bouwen van kerken, scholen, hospitalen, stuwen en irrigatiewerken, het aanleggen van wegen, het bouwen van elektrische centrales, het droogleggen van moerassen, enz.

Niet alleen geld, maar ook geschoolde mensen zijn nodig: onderwijskrachten, verpleegsters en artsen, bouw-en werktuigkundigen, enz. enz.

Ligt er misschien een roeping voor jou in een arm werelddeel?

dr. M. Staverman, „Buitenkerkelijkheid in friesland" 1954 p. 223.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen