Zuid-Afrika: Land van dè ontmoeting

VI

Is er nog een mogelijkheid voor de blanken om als zelfstandig volk te kunnen voortbestaan op de punt van het zwarte continent Afrika? Deze vraag heeft de gedachten van de Afrikaners in toenemende mate bezig gehouden. Zelf hadden zij immers — zonder de gevolgen voldoende te kunnen overzien — een ontwikkeling gestimuleerd, die hen naderhand beangstigde. Geplaatst voor de onverwachte keuze tussen vermenging met de Bantoe of vernietiging door de Bantoe, hebben zij met beslistheid geweigerd te kiezen. Gedreven

door twee motieven — zelfbehoud en medeverantwoordelijkheidsbesef — meenden zij een derde weg te moeten inslaan, die wel perspectief bood op de horizon van de toekomst.

Deze weg is de politiek, die de gehele wereld nu kent onder de naam apartheid. Een ongelukkige gekozen naam overigens, want het Zuidafrikaanse beleid is meer dan een simpelweg apart plaatsen van bevolkingsgroepen. Vandaar dat deze politiek juister kan worden omschreven met de woorden „afsonderlike" of „parallelle ontwikkeling".

Voor de niet zo bij het wereldgebeuren geïnteresseerde lezer(es) kan het volgende wellicht het begrip parallele ontwikkeling verduidelijken. Dit politieke beleid kan worden vergeleken met twee ladders, die Bantoe en Afrikaner elk in hun eigen gebied tegen de heuvel der ontwikkeling plaatsen. De een kan geen plekje eisen op de ladder van de ander, maar beiden hebben de zelfde mogelijkheden om hoger te komen. Beiden klimmen dus afzonderlijk omhoog in parallel lopende richtingen, doch ieder kan zelf bepalen in welk tempo en op welke manier hij zich wil voortbewegen. Evenals alle vergelijkingen gaat ook de door ons gebruikte niet helemaal op, al bevat ze wel een kern van waarheid. Dat waarheidsgehalte vraagt nu onze aandacht.

In het kader van de politiek der afzonderlijke ontwikkeling ziet de Afrikaner de Naturellen in zijn gebied als bijwoners en vreemdelingen. Zij mogen hier wel tijdelijk ongeschoolde arbeid verrichten, doch de geschoolde beroepen en hoge functies zijn voor deze „buitenlanders" gesloten. Die functies — van bankwerker en politieman tot advocaat en parlementslid — worden in de thuislanden echter geheel in handen van de Bantoe gelegd en kunnen

daar niet door blanken worden uitgeoefend.

Deze thuislanden, in uw krant ook wel „Bantoestans" genoemd, zijn alle tot „ontwikkelingsgebieden" verklaard, die binnen afzienbare tijd een vorm van zelfbestuur zullen ontvangen. De zes Zuidafrikaanse Bantoe volken — Xhosa, Tswana, Sotho, Zoeloe, Venda en Tsonga — krijgen dan elk hun eigen staat. Al deze volken hebben wel in grote trekken dezelfde cultuur, maar elk volk spreekt zijn eigen taal en kent sterke nationale gevoelens. Zo zouden de Venda en Tsonga, die allebei hun stamgebied in het noord-oosten van Transvaal hebben, oorspronkelijk samen onder één Bantoe gebiedsoverheid komen. Na onderling de zaak besproken te hebben, kreeg de Zuidafrikaanse regering het verzoek beide volken niet samen te voegen maar apart te ontwikkelen!

Het woord ontwikkeling is reeds enkele malen gevallen. De vraag is nu gerechtvaardigd hoe de Bantoe wordt geholpen om de afstand tussen primitiviteit en atoomtijdperk te overbruggen. De onvoorbereide ontmoeting met de Westerse beschaving — die in vorige artikelen uitvoerig ter sprake kwam — ontketent immers alleen ruïnerende krachten. Om ontwrichting en chaos te voorkomen, heeft men gekozen voor een geleidelijke overgang naar méér Westers georiënteerde manieren van leven en bestuur. Met opzet schrijf ik „meer Westers georiënteerde, " want tegelijkertijd zoekt men naar een vorm van aansluiting bij de zedelijke en sociale waarden (mits niet strijdig met het christelijk geloof) die de primitieve samenleving kenmerkten. Het stamstelsel wordt dus als plaats van vertrek gekozen om de Bantoe te brengen naar een hoger beschavingspeil, waarin hij vertrouwde elementen blijft herkennen, zodat een gezagscrisis niet gemakkelijk zal optreden. Een goed voorbeeld van dit beleid biedt de Transkei.— een landstreek ter grootte van Engeland! — die U op de kaart moet zoeken tussen Durban en Oost-Londen. Dit thuisland van circa 3 miljoen Xhosasprekenden, kreeg verleden jaar als eerste Bantoe gebied zelfbestuur. In de samenstelling van het nieuwe Transkeise parlement wordt de overgang naar een Westerse vorm van democratie werkelijkheid via een aansluiting bij het stamstelsel. Herinnert U zich uit het tweede artikel nog de figuur van de dorpshoofdman? Hij is de politieke en religieuze leider binnen elke primitieve gemeenschap in Zuid-Afrika. Zijn gezag, geschraagd door erfopvolging en eerstgeboorterecht, wordt door iedereen erkend. Vandaar dat 64 zetels in het parlement van Transkei worden bezet door kapiteins en opperhoofden, de van ouds gerespecteerde dragers van het belang der gemeenschap.

Ook de Xhosa's die meer individueel zijn gaan denken of in de stedelijke gebieden verblijven, worden echter bij de regering van hun land betrokken. Het stemrecht is namelijk toegekend aan alle volwassen Xhosa belastingbetalers in de Transkei en daarbuiten. Zij kiezen de overige 45 parlementsleden.

Het aan de Transkei verleende zelfbestuur heeft betrekking op Justitie, Financiën, Land-en Bosbouw, Onderwijs, Arbeid', Binnenlandse en Sociale Zaken. Al deze onderdelen van het beleid worden behartigd door een Xhosa regering van vijf ministers en een premier. De regering van Dr. Verwoerd houdt zelf voorlopig de touwtjes in handen van Defensie en Buitenlandse Betrekkingen.

Wie de ontwikkelingslijn, waarvan het begin in de Transkei zichtbaar is geworden, in gedachten verder doortrekt, moet zich wel afvragen hoe de Afrikaner zich het Zuid-Afrika van de toekomst voorstelt. Wat zal er in politiek opzicht gebeuren wanneer ook de andere Bantoestans zelfbestuur hebben ontvangen?

Hoewel de mededelingen over dit onderwerp schaars zijn — het kan moeilijk anders in dit beginstadium — kunnen we toch uit recente redevoeringen van de minister-president wel een toekomstbeeld construeren. De blanke staat der Afrikaners zal dan waarschijnlijk met de vrije Bantoe staten een soort gemenebest of statenbond vormen. Het geheel zal bekroond worden met een instantie voor onderling overleg en advies, waarin jij — om de woorden van Verwoerd te gebruiken — op die grondslag van gelijkheid bymekaar sit om wryvingsvlakke te verwyder.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen