Een voorleesboek voor de geschiedenis.

De uitgeverij Van Goor, die onlangs honderdvijfentwintig jaar bestond, heeft ter gelegenheid hiervan een boek van groot formaat, een jeugdboek over de geschiedenis van Nederland, het licht doen zien. De firma zelf noemt in haar folders dit een superboek, een uitgaaf om met eerbied op te nemen, enzovoort. Het is begrijpelijk dat een reklameblaadje de verdiensten van zijn objekt niet vermindert. We zijn van uitgevers op dit gebied wel wat gewend! Maar deze keer gaat deze firma werkelijk te ver. „Op de Vleugels van de Tijd" een uitgaaf om met eerbied op te nemen? Kom, kom, een aardig boek, en daarmee uit!

De opzet van dit werk is eigenlijk wat wonderlijk: Vader Tijd vertelt Henk Jansen, een gewone jongen met een doodgewone naam, het een en ander over het verleden van ons land. Dit geeft aan het geheel iets ouderwets en onwaarschijnlijks, hoewel schrijver meende Vader Tijd juist niet te kunnen missen om het boek aantrekkelijker te doen zijn. Vader Tijds vertrek en aankomst en zijn vele meesterachtige vermaningen zijn storend in 't verhaal. En dit is jammer, want de schrijver kan wel leuk vertellen, zoals blijkt uit stukken waarin Vader Tijd afwezig is, de stukken waarin Henk iets droomt foijvoorbeeld. Het boek zou er aanzienlijk bij gewonnen hebben als het helemaal uit zulke stukken had bestaan. Hoewel, de reeks zou dan toch even onwaarschijnlijk zijn geweest als nu de voorstelling van heel die reeks bezoeken van en reizen en gesprekken met die wijze Vader Tijd is. Bij ontmoetingen met Vader Tijd en dromen blijft het echter niet: er komen lessen in geschiedenis op Henk zijn school bij, opstellen van Henk over geschiedenis, én — wonderlijk genoeg — ook stukken waarin schrijver blijtebaar enkel zelf vertelt. Dit alles uiteraard ter variatie. De al te talrijke toevalligheden — telkens sluit een les of droom of weer iets anders aan bij Vader Tijds verhaal — zijn echter onwaarschijnlijk. Wij geven werkelijk de voorkeur aan een goed verteld, gewoon venhaal.

Wat nu de inhoud in het algemeen betreft, zijn er twee dingen die wij als tekorten zien. Bedoeld als boeiend boek voor kinderen van acht tot veertien jaar, slaat dit verhalenboek niet weinig feiten die belangrijk zijn geweest en zicih uitstekend lenen voor een pakkende vertelling doodeenvoudig over, omdat ze bekend genoeg zijn. Dit is tegenover Jantje — uit de folders — die zijn werk al af heeft en nu uit „het boek" mag lezen, werkelijk geen doen! Nadeliger is echter nog dat schrijver zich — waarschijnlijk om zijn boek voor iedereen aanvaardbaar te doen zijn — voortdurend op de vlakte houdt. Geschiedenis vertellen is 't verleden doen beleven, en daarbij kan men moeilijk onverschillig zijn! Schrijver echter wacht er zich voor om partij te kiezen, met het gevolg dat menige passage kleurloos is. We wijzen hier op de behandeling der godsdiensttwisten tijdens het Bestand. Er zijn ook plaatsen waar het schrijver niet gelukt is om zijn sympatie geheel te onderdrukken: zijn voorkeur voor de socialen ligt er bovenop!

Wanneer wij voorts op de biezonderheden van de inhoud letten, is er 'hier en daar wel aanleiding tot enige kritiek. Wij zul-

len hier niet stilstaan bij de fantazie over de oudste menselijke wezens enzovoort, maar wijzen op een aantal feitelijke fouten. De Groot stierf niet in Potsdam — zoals bladzij 286 wordt vermeld, maar dicht bij Rostock. „De Zweedse vorst" die hem — bladzij 302 — het aanbod deed gezant te worden in Parijs was kanselier Oxenstierna, die voor zijn minderjarige vorstin, Christina, de regering leidde. De namen van de twee bekende dochters van de koopman-dichter Roemer Visscher worden zonder reden bij elkaar gevoegd, alsof hij maar één dochter heeft gehad — bladzij 308. Dat Hoofts „Historiën" een werk van zevenentwintig delen wordt genoemd inplaats van zevenentwintig boeken, is een overduidelijk bewijs dat schrijver ze niet kent — op laatstgenoemde bladzij. Wonderlijk is de verschijning — bladzij 338 —• van „de keizer van Brandenburg." We hopen maar dat „van" een drukfout is voor , , en"! Volkomen onverantwoord is het aardige verhaaltje dat — bladzij 349 — opgehangen wordt over de dochter van de grote Russische tsaar Peter, die Catharina zou geheten hebben en hem opgevolgd zou zijn: Peter had geen dochter Catharina, en de Catharina die hem opgevolgd is, was zijn vrouw!

Voor een dergelijk omvangrijk boek staan er maar weinig druk-en stijl-en spellingfouten in dit werk. Waarschijnlijk is het schrijver onbekend dat het onjuist is, hoewel zeer gebruikelijk, de Roomsen aan te duiden als „de katolieken". Absoluut verwerpelijk is echter het gebruiken van een bastaardvloek!

Dit jubileum-boek is met royale hand geïllustreerd. Auke Tadema vervaardigde hiervoor een serie tekeningen waarvan de waarde zeer verschillend is. Er zijn opvallend mooie platen onder, maar ook minder mooie. Zo is de prent waarop een indruk van de Dillenburg gegeven wordt, historisch niet verantwoord. Een hoog gevaarte dat doet denken aan de Wilhelmsturm die thans op de ruïnes staat, behoorde er destijds niet bij. Portretten tekenen is verder blijkbaar niet verluchters sterkste kant!

Tenslotte: als geheel is dit toch wel een aardig overzicht, zij het in vogelvlucht, of, beter nog, in flitsen. Veel hadden wij graag anders willen zien. Maar ondanks dat: dit is een leesbaar boek, hoewel geen superboek!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen