Een dissertatie over een merkwaardig denker.

Een niet weinig boeiend deel van de geschiedenis van Nederland is onder andere de tweede helft der negentiende eeuw. Er zijn verschillende figuren die in deze tijd de aandacht vragen. Een van de merkwaardigste daarvan, van wie wij thans nog heel wat kunnen leren, is zonder twijfel Hoedemaker, de kristelijke denker die destijds de vinger legde op de wonde plekken in de naar de uitgangspunten van de Franse Revolutie ingerichte samenleving, die de lijnen die door Groen van Prinsterer getrokken waren doortrok, en zodoende noodgedwongen Kuypers tegenstander werd.

Over hem verscheen nu vijfentwintig jaar geleden een uitstekend teologisch proefschrift van de hand van Dr. Scheers. Thans promoveerde Dr. Delfgaauw in de fakulteit der rechtsgeleerdheid aan de Vrije Universiteit te Amsterdam op een voortreffelijke studie over zijn staatkundige gevoelens: een boek waarvoor we heel erg dankbaar zijn!

Na een zeer kort overzicht van Hoedemakers leven en een hoofdstuk over de problemen van zijn tijd, zet schrijver uiterst boeiend en zeer inzicht-gevend Hoedemakers wetenschappelijke uitgangspunt uiteen. Daarop volgt een — heus niet minder belangwekkend — hoofdstuk dat een kritische beschrijving van zijn staatsleer geeft. Dit wordt gevolgd door een ontvouwing van die staatsleer uit zijn hoogstmerkwaardige organische beschouwingswijze — dit hoofdstuk geeft zeer instructief de achtergronden van zijn denken aan! — waarna in een wat fragmentarisch uitgevallen laatste hoofdstuk nog de invloed van zijn politiek beginsel wordt geschetst.

Voor Hoedemaker was Gods Woord op elk gebied de norm. Helaas heeft hij geen afgeronde staatsleer nagelaten. Wat men wil weten over zijn staatkundige beginsel diende men tot heden op te diepen uit zijn vele, meestal kleinere geschriften. Het is de verdienste van het boek van Dr. Delfgaauw, dat het die gegevens uiterst overzichtelijk heeft saamgevat en degelijk belicht. In zijn geheel is deze studie uitgesproken tetisch: schrijver geeft wel meer een overzicht dan dat hij zelf partij kiest. Waar hij dit echter wèl doet, met name waar het gaat over de tegenstelling Hoedemaker-Kuyper, kiest hij anders dan wij gaarne hadden willen zien. Natuurlijk doet dit aan de waarde van zijn werk niets af. Toch is het pijnlijk aan het einde van het boek te moeten konstateren dat de schrijver, die zich kennelijk met liefde heeft verdiept in Hoedemakers denken, zich uiteindelijk toch op een afstand van hem plaatst, daar hij geen oog heeft voor 't schriftuurlijke dat volgens Hoedemaker aan artikel 36 der Geloofsbelijdenis ten grondslag ligt, althans zeer duidelijk laat merken dat hij de schriftuurlijkheid van deze grondslag erg in twijfel trekt!

Dit boek leest doorgaans moeizaam. Verschillende passages moet men twee of drie maal lezen, wil men goed verstaan wat schrijver eigenlijk bedoelt. Waarom is de formulering hier en daar niet veel eenvoudiger en daardoor ook veel helderder? Dit had gekund! Inkonsekwenties in de stijl en in de spelling en een aantal drukfouten — ook in citaten — dragen uiteraard — hoewel hun aantal niet ontstellend groot is — evenmin tot prettig lezen bij. Op bladzij 5, in regel 6, moet 1880 1888 zijn. Biezonder slordig staat het dat de ondertitel op het titelblad van „christelijk-historisch" spreekt, terwijl het omslag „christelijke-historisch" heeft.

Voor in het boek is een — bekend — portret van Hoedemaker opgenomen, achterin een „Summary" — waarin een aantal drukfouten, een lijst van werken die geraadpleegd zijn — waarvan hetzelfde geldt, dan een register van personen en, tenslotte, een register der voornaamste zaken. Op het register van personen valt nogal wat aan te merken. Wij signaleren hier alleen het lelijkste geval: wie zoekt Frederik Willem IV van Pruisen bij de w: „Willem IV v. Pruisen, Frederik"? Geen zinnig mens!

Na al wat er is op-en aangemerkt, is het wel goed om te herhalen wat er in 't begin gezegd is: dit is een boek waarvoor we heel erg dankbaar zijn! Een boek dat — ondanks de stilistische bezwaren die ertegen in te brengen zijn — van het begin tot aan het einde door zijn inhoud boeit. Een boek dus, dat ter bestudering niet genoeg kan worden aanbevolen aan wie èn historisch èn staatkundig belangstellend is!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen