De Afrikaner en het isolement

(Vervolg en slot)

De Grote Trek is in de éérste plaats geweest een bewuste terugkeer naar het isolement, dat de Engelsen verbroken hadden. Een groot vrijheidsverlangen, godsdienstig en politiek gemotiveerd. dreef de Voortrekker voort. Voor de Afrikaner is deze Trek vooral een geloofszaak gebleven. Bij de herdenkingen komt dit godsdienstig element — wellicht iets geidealiseerd — nog altijd naar voren: „Soos God volkere roep, volgens die Calvinistiese beskouing, om 'n gestelde taak te volbring, so is ons waardig voorgeslag aangesè om op sy kruisweg voort te gaan na 'n land van onrus, kommer en strijd, om die vaandel van die lig te breng in die van 'n donker Afrika. Eén ding staan vas en dit is, dat die Voortrekkers in die diepste wese gedrijf is deur die God van hun vadere". ] )

Het begeerde isolement werd verkregen: Transvaal en Oranje Vrijstaat ontstonden. Doch de greep naar het alleen-wonen was maar ten dele geslaagd. Tijdens de Trek waren de Afrikaners voor het eerst op grote schaal en soms op bloedige wijze in aanraking gekomen met Bantoestammen. Omstreeks .1770 door oorlogen uit Centraal-Afrika verdreven zochten zij een heenkomen in zuidelijke richting en trokken ongemerkt de grenzen van huidig Zuid-Afrika over. De Boeren probeerden eerst brede stroken niemandsland als grenzen tussen zwart en blank te handhaven. Tevergeefs: overeenkomsten werden verbroken, veediefstallen herhaaldelijk gepleegd. De stammen zelf waren voortdurend in onderlinge krijgen gewikkeld, waarbij duizenden sneuvelden.

De blanke bevolking zag zich gedwongen de stammen een verplichte vrede op te leggen. Hun gebieden bleven onaangetast en daarbinnen voerden de stamhoofden het regiment als absolute heersers.

Endelijk scheen de tijd gekomen, die de Afrikaner de goederen van het isolement zou hergeven: vrijheid en onafhankelijkheid, vrede en rust. Doch de laatste en felste kamp om de nationale zelfstandigheid moest nog gestreden worden: de bekende Boerenoorlog. Eerst toen 26.000 vrouwen en kinderen omgekomen waren in de concentratiekampen, boog de Afrikaner. In 1902 werd Zuid-Afrika een deel van het Engelse rijk. De diepe wonden van deze oorlog bleven echter schrijnen in het bewustzijn van de Afrikaner; geheeld werden ze eerst toen Zuid-Afrika in 1981 het Britse Gemenebest verliet.

De vrede van 1902, de enorme ontwikkelingen van techniek en industrie hebben een einde gemaakt aan het isolement. Gebleven zijn de eigenschappen, verworven in ruim twee eeuwen van afzondering en strijd om een onafhankelijk bestaan. Het pionieren in de wildernis heeft zijn sporen nagelaten: bekend met gevaren, gewend zijn doel na grote krachtsinspanning alleen te bereiken, vol vertrouwen in het eigen kunnen, hecht de Afrikaner bijzonder veel waarde aan eigen inzicht en is hij geneigd andere meningen niet te honoreren.

Door het verleden samengesmeed tot een hechte eenheid, zijn de blanken vastbesloten die eenheid nimmer prijs te geven. Door de historie geleerd daarvoor offers te brengen, zal de Afrikaner ook nu alles op alles zetten om het voortbestaan van het blanke volksdeel te verzekeren. Prof. Bouman heeft de Afrikaners „onverzettelijken" genoemd en terecht. - ) De bekende woorden van Verwoerd: „Ons glo in ons volk en sy toekoms" moeten in dit licht worden gezien. Hoe men ook over de apartheidspolitiek denkt, men zal steeds moeten beseffen dat de Afrikaner-houding en een deel van de problematiek van Zuid-Afrika alleen begrepen kunnen worden vanuit het verleden, dat in enkele grote lijnen werd geschetst.

*) Gedenkboek Voortrekker-Eeufees, Johannesburg, 1938, blz. 68.

2 ) Prof. Dr. P. J. Bouman: Vijf stromenland, Assen, 1958, 4e druk. blz. 252.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen