Indrukwekkend werk.

Toen in 1937 het bekende boek van Wille over „De Literator R. M. van Goens en zijn kring" verscheen — het was het eerste deel en bleef het enige — begon de schrijver 't „Voorbericht" met deze mededeling: „De geschiedenis van dit boek is in zekeren zin een lijdensgeschiedenis." Hetzelfde kan men zeggen van de nu verschenen bundel opstellen. Jarenlang werd het verschijnen ervan aangekondigd, en jarenlang hebben de belangstellenden erop gewacht. Het feit dat hij dan nu verschenen is, is wel de moeite waard om erbij stil te staan.

Professor Wille, emeritus-hoogleraar van de Vrije Universiteit te Amsterdam, is er zijn leven lang op uit geweest de wetenschap op kristelijke grondslag te beoefenen, dus — zoals zijn opvolger professor Kuiper in het „Woord Vooraf" van deze bundel schrijft — antitetisch, zonder kompromis ten aanzien van de wereld. Hij heeft het daarbij niet altijd gemakkelijk gehad. Man van een puriteinse, piëtistische gezindheid, zoals Kuiper zegt, vond hij in eigen kring niet de waardering die hem om wat hij presteerde toekwam. Zijn omgeving werd steeds openlijker — „driester" zou wellicht nog beter zijn — anti-puriteins en anti-piëtistisch. Professor Wille moet zich op de duur wel eenzaam zijn gaan voelen.

Een andere bekende trek die in zijn werk tot uiting kwam, was de volledigheid waarnaar hij streefde. Zijn kennis was — gesteund werd hij daarbij door een welhaast vermaard geworden eigen boekerij — enorm. Alles overwegen, alles kritisch schiften, heel voorzichtig speuren naar nieuw licht, ook dat is Wille. Een sympatiek geleerde, wiens bundel men alleen al daarom kopen zou.

Niet alles wat Professor Wille — buiten zijn afzonderlijke publikaties — heeft geschreven vindt men hier, maar wel 't voornaamste. De bundel opent met de drie bekende opstellen betreffende de Renaissance-dichter Van der Noot. Dan komt het grote opstel over „De Gereformeerden en het tooneel tot omstreeks 1620", nog altijd van belang om de gegevens die hierin verzameld zijn. En daarop volgt, en dat is een verrassing, een stuk over een oude gevel met een raadselachtig opschrift. Dit opschrift heeft betrekking op de leer der voorbeschikking en werd aangebracht tijdens de strijd der Remonstranten en der Contra-Remonstranten. Niet velen zullen dit juweeltje van een opstel kennen. Het zat tot heden toe verscholen in een slechts door weinigen gelezen jaarboekje. „Het „Moortpasquil"" gaat over Vondel, en dan komt een artikel over William Prynne, de Engelse bestrijder van 't toneel. Kort is „De Proef-Steen van den Trou-Ringh" — over Cats, uitvoerig daarentegen het voortreffelijke stuk over de leerschool van Lucretia van Merken, een uitstekend, inzicht-gevend overzicht van de verdiensten dezer dichteres. Twee stukjes over Bilderdijk en een bibliografie van de geschriften van Professor Wille besluiten het geheel. En om de gefundeerde feitelijke inhoud én om het uitgesproken kristelijke standpunt dat de schrijver inneemt, moet men veel waardering voor de bundel hebben. De literatoren onder ons zullen reeds enkele of vele stukken eruit kennen. Het waardevolle ervan blijkt hieruit dat bij herlezing de waardering eerder stijgt dan minder wordt. Zelden zal men een verzamelbundel met zoveel genoegen lezen. Kortom, de uitgave ervan is een gebeurtenis!

Twee kleine aanmerkingen mogen hier nog wel een plaatsje vinden. Van een beginselvast geleerde als Professor Wille zou men niet verwachten dat hij van „Katholicisme" — bladzij 181, regel 4 van onderen — en „Katholiek" — bladzij 203, noot 7 — spreken zou. Professor Kuiper spreekt op bladzij 9, regel 3, van „een groot christen" — het gaat over Bilderdijk. Nu zal over Bilderdijk niet iedereen zo denken als Professor Wille en Professor Kuiper. Maar afgezien hiervan, is „een groot christen" niet een wonderlijke term? In het leven van de kristen wordt toch Christus groot, terwijl de kristen zelf voortdurend kleiner wordt? De uitdrukking is dus wel heel erg ongelukkig: „een groot christen" is een innerlijke tegenstrijdigheid!

Een mooi portret van Wille — naar een schilderij van Eriks — en nog een afbeelding of wat zijn in de bundel opgenomen. Het aantal drukfouten is niet veel groter dan het aantal opstellen, en storend in de zin van niet direkt oplosbaar zijn ze niet. Het geheel is keurig, maar eenvoudig — zoals in de reeks gebruikelijk — gebonden. De prijs kan voor wie werkelijk belangstelling bezit voor onze letterkundige geschiedenis, niet een bezwaar zijn. Professor Wille's opstellen behoren „een bezit" te zijn van allen die de Nederlandse letterkunde bestuderen willen op een waarlijk kristelijke grondslag. Men vindt er — en dat is hier dubbel-zinnig! — weinig zo!

J. Kwekkeboom.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen