Het verleden vijfmaal saamgevat.

„Elseviers Histoi'ische Atlas", een fraaie, nieuwe publikatie van een firma met beroemde naam, bevat veel meer dan men verwachten zou, wanneer men enkel op de titel afging. Onder een historische atlas, toch, verstaat men een verzameling van kaarten waarop geografisch aangegeven is wat tot verduidelijking van het beeld van het verleden bij kan dragen. Daarnaast kent men een platenatlas, die door portretten van historische personen, door platen van wat over is en prenten van gebeurtenissen uit vervlogen tijd datgene wat voorbij is tracht aanschouwelijk te maken. De atlas waarvoor hier belangstelling gevraagd wordt, nu, verenigt beide, en zo is een mooi geheel ontstaan.

Eigenlijk bestaat het werk uit vijf gedeelten. In een goed geïllustreerde „Inleiding op de Wereldgeschiedenis" wordt een uitstekende, zeer korte samenvatting van de geschiedenis der mensheid aangeboden. Wanneer men weet hoe zwaar een opgave het is om kort én duidelijk het meest belangrijke van een zo groot geheel te noemen en dan ook de samenhangen nog te laten zien, moet men van oordeel zijn dat de vervaardigers van deze inleiding geslaagd zijn in hun opzet: een beknopte, overzichtelijke samenvatting geven van wat nu uit het verleden in 't biezonder belangwekkend is.

Op de „Inleiding" volgt een „Historisch overzicht" dat een „historiografiek" genoemd wordt: op een kleine vijftig bladzijs worden feiten en gebeurtenissen uit voorbije eeuwen als het ware grafisch in hun onderling bijeen-behoren voorgesteld. Deze bladzijs zijn vooral van nut wanneer men zich wil voorstellen wat tegelijkertijd is voorgevallen. Menige gebruiker zal voor dit gedeelte, werkende, zeer dankbaar zijn.

Vervolgens komt de platenatlas. In over de tweehonderd fraaie afbeeldingen trekt het voornaamste uit de wereld van 't verleden aan het oog voorbij. Aan de geschiedenis van Nederland is een afzonderlijke plaats gegeven. Het is een waar genoegen om dit alles weer eens rustig te bezien. De sierlijkheid van het geheel wordt door dit deel aanmerkelijk vergroot.

De kaartenatlas geeft in duidelijke, niet te overladen kaarten de belangrijkste gegevens weer: rijken, landen, plaatsen, tochten, enzovoort. Ook hier wordt aan 't verleden van de Nederlanden een apart gedeelte ingeruimd.

Tenslotte is er een „Register", of liever: zijn er twee registers, een op de geschiedenis van Nederland en een op de geschiedenis der wereld. Dat dit geen registers zonder meer zijn, maar dat er in veel gevallen enkele gegevens bij de namen zijn gevoegd, zodat men van „encyclopedische registers" spreken kan, is enkel maar op prijs te stellen.

Ongetwijfeld is de atlas zeer verzorgd. Bij een dergelijke onderneming is het echter welhaast onvermijdelijk dat er vergissingen ontstaan. Bovendien, er blijven altijd wensen. De samenstellers zullen dat verstaan.

In de „Inleiding" staat — bladzij 28 — bij de tocht naar Chatham; 1666, wat niet goed is. De platenatlas geeft het juiste jaartal:1667 (bij afbeelding 203). Het register — op de geschiedenis van Nederland — noemt onder „Medway" het verkeerde jaartal, maar daarvoor, bij „Chatham", weer het goede. Op bladzij 35 van de „Inleiding" staat bij een afbeelding: Inhuldiging van keizer Willem I te Versailles". Verderop in deze atlas wordt echter steeds, zoals gebruikelijk, gesproken van „Wilhelm I".

Ook in het „Historisch overzicht" komt men een aantal ongerechtigheden tegen. Op bladzij 69, onderaan, staat „Houtman" voor „De Houtman". In het register staat het goed. Ten onrechte staat er op bladzij 70 dat Hendrik IV werd vermoord door Ravaillac in 1608; dit is gebeurd in 1610.

De platenatlas zegt bij afbeelding 207 dat het daar om prins Willem V gaat, terwijl het om zijn vader, prins Willem IV, was te doen. Lelijk is dat afbeelding 217 zo ongelukkig afgesneden is: Groen van Prinsterer is niet een man die men biezonder graag een deel van zijn gezicht verliezen laat! Bij de kaarten dient men te bedenken dat het steeds het streven der bewerkers is geweest het werkelijk essentiële op te nemen: het misbare werd weggelaten om het beeld zeer duidelijk te laten zijn. Welk feit nu al of niet te missen valt, is altijd weer een moeilijk punt bij dit soort werk. Toch zal men moeten vaststellen dat met betrekking tot de Nederlandse vrijheidsoorlog — de tachtigjarige — de Zuidelijke Nederlanden niet genoeg in ogenschouw genomen zijn. Men mist Gembloers bij voorbeeld. Dat Dillenburg in deze Nederlandse atlas nergens is te vinden, is ook een mankement.

Een enkel slordigheidje in 't „Register" mag nog wel worden opgemerkt. In het register over Nederland werd Parma twee keer opgenomen, met nagenoeg dezelfde toelichtingen, en dat na elkaar. In het register over de geschiedenis der wereld werd Lodewijk XII van Frankrijk opgenomen vlak vóór Lodewijk XI. Tenslotte geeft — maar dat is maar een kleinigheid — de „Inhoud" de registers aan als te beginnen op de bladzijs 225 en 231, wat 227 en 233 wezen moet.

De technische verzorging van dit werk is zoals men bij Elsevier verwacht. Een enkel spellingfoutje ziet men gaarne over 't hoofd. Vermeld dient echter, dat er in deze atlas nogal wat in oude spelling staat. Bij een herziening moest dat toch wel worden weggewerkt. Het boek is goed gebonden en gestoken in een fris, de aandacht trekkend omslag. Men mag verwachten dat het de gebruikers veel genoegen geven zal!

J. Kwekkeboom.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen