Zeekoorts

Slauerhoff

De vakantie heeft het weer aangetoond: de mens zoekt naar het onbekende; er zit een grote drang tot trekken in het Woed, en het schijnt, dat dit de laatste tijden sterker wordt, nu de vervoermiddelen zo veel en velerlei zijn. Wie dacht een halve eeuw geleden over een reis naar het buitenland? Het moesten wel emigranten zijn, die hun vaderland durfden verlaten om elders te zoeken wat hier niet te vinden was. Meestal was die emigratie bittere noodzaak vanwege het brood, of weinig godsvertrouwen, want cle Heere geeft het de Zijnen als in de slaap. In cle Gouden Eeuw was het de gewoonte om jonge mannen een reis te laten maken naar het buitenland; dat moest terwille van de opvoeding. Eer ze het volle leven ingingen, moesten ze weten wat er te koop was bij naaste of verre buren. En ook tijden na de Gouden Eeuw bleef die gewoonte gehandhaafd, als er geld en tijd voor gevonden kon worden.

Maar bij wie kwam het in de gedachten, vóór de tweede wereldoorlog, een reis, louter voor plezier, naar het buitenland te maken? In gedachten misschien wel: heeft men niet als klein kind naar de wolken zitten turen en stilletjes meegereisd naar een verre, onbekende toekomst? Of hebben we niet, bij het vertrekken van een schip, de lust gehad om mee te varen naar landen, die we gezien hadden in onze dromen?

Als we nu zien het trekken langs 's heren wegen door het eigen land en er buiten, dan is er veel veranderd, en de wereld is klein geworden. Kan het niet gebeuren, dat we onze buren plotseling zien bij de waterval van Schaffhausen of in het Harzgebergte? Het kan zijn, dat we onze kruidenier tegenkomen in de grot van Han of dat we onze huisdokter zien zitten op een terras aan de Middellandse zee!

Wij beleven de tijd, dat het „staat", als we in het buitenland hebben gezeten. Zijn we maar dicht in de buurt geweest met vakantie, dan wordt er meewarig gekeken: hoe kan iemand daar zijn vakantie toch doorbrengen; weet zo iemand wel wat vakantie-houden is?

Omdat we nu het geld wellicht hebben en de gelegenheid om te reizen, trekken we er op uit, liefst ver weg. En het volgende jaar weer naar een andere kant. Er wordt bewaarheid, dat het oog niet verzadigd wordt door zien. Maar er komt nog niets anders openbaar; er zit in ieder mens een hang naar vreemde landen; naar plaatsen, waar we nimmer nog zijn geweest. Het trekken zit ons in het bloed. We willen in ons korte leven zoveel mogelijk zien, was het mogelijk: de hele wereld. En ook daarmee zijn we niet tevreden: de maan moet een bezoek krijgen en desnoods één der planeten!

De diepste oorzaak van dat haken naar het onbekende ligt in het feit, dat we geschapen zijn om eeuwig te blijven leven in de volmaakte staat. We moesten voortgaan op de goede weg om te komen tot nog hoger geluk: het eeuwige leven. Helaas hebben wij het proefgebod niet gehouden en is ons een kort leven beschoren, vol van moeite en verdriet, van teleurstellingen en een onverwacht einde. Maar cle drang om voort te gaan zit in ons. We blijven jagen of we het beloofde misschien nog zouden deelachtig worden. De drang zit in ons om weg te trekken, om nieuwe dingen te zien, om iets te zoeken wat we zelf niet weten. De drang tot trekken speelt ons parten.

Heel duidelijk zien we dat in een gedicht van J. Slauerhoff uit de bundel „Eldorado". Deze titel is een spaans woord en betekent: „de vergulde man". Later gaf men aan dit woord de betekenis van goudland, land van belofte, een soort paradijs dus. Deze titel spreekt al van zoeken naar iets dat van ver ons lokt. De dichter was scheepsarts en als zodanig voer hij twee jaar op de Java-China-Japanlijn. Hij bezocht ook enkele malen Zuid-Amerika. In Tanger (Afrika) werd hij arts, maar daar kreeg zijn gezondheid een gevoelige slag, waardoor hij in de bloei van zijn leven stierf, op 38-jarige leeftijd.

Slauerhoff wist wel wat varen was. Het gedicht, dat ik hier op het oog heb, heet „Zeekoorts":

Ik moet weer op zee gaan, een goed schip en in 't verschiet Een ster om op aan te sturen, anders verlang ik niet. Het rukken van 't wiel, 't gekraak van het hout, het zeil er tegen, Als de dag aanbreekt over grauwe zee, door een mist van regen.

Want de roep van de rollende branding, brekende op de kust, Dreunt diep in het land in mijn oren en laat mij nergens rust. 't Is stil hier, 'k verlang een stormdag, met witte jagende wolken En hoogopspattend schuim en meeuwen om kronklende kolken.

Ik ben een gedoemde zwerver, waar moet ik anders heen? Maar gelaten cloor cle wind gaan, weg uit de stad van steen. Geen vrouw, geen haard verwacht mij. Ik blijf ook liever zonder. 'k Heb genoeg aan een pijp op wacht, en een glas in 't vooronder.

Dit gedicht is heel eenvoudig geschreven, zodat het geen nadere uitleg behoeft. Na alles wat boven gezegd is, spreekt het voor zichzelf. En dan is het niet alleen de beschrijving van een zeeman, clie de zee op wil, maar de voortdurende onrust van de mens om maar weg te willen naar het onbereikbare. En wanneer alles teleurstelt komt er berusting: een pijp en een glas. Dan zullen we ons er maar bij neerleggen, maar de koorts brandt in de aderen.

Er is ook een ander jagen, een jagen waar Paulus over sprak: Ik jaag er naar of ik het ook grijpen mocht, waartoe ik van Jezus Christus ook gegrepen ben. Dat is het jagen naar het Goed dat nimmer vergaat.

INDEX.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen