De nieuwe psalmberijming

Over dit onderwerp heb ik hier voor mij liggen een brief van een lezer uit Gouda. Hij heeft bij het lezen van mijn inleiding sterk de indruk gekregen, dat ik al het mogelijke gedaan zou hebben, om de minder goede dingen van de nieuwe psalmberijming naar voren te brengen. Hij vermoedt, dat ik dat gedaan zou hebben om reakties te krijgen en daar heeft hij niet helemaal ongelijk in. Men moet bij het schrijven van de inleidingen voor deze rubriek wel eens die kant opsturen. Ik prijs me dan ook gelukkig met de gedachte, dat me dat bij onze Goudse vriend gelukt is. Hij is het dan, gelukkig, ook lang niet met mij eens.

Hij vervolgt: „Helaas ben ik niet in staat alle onzuiverheden en gebreken van de berijming van 1773 op te sommen, maar ik meen, dat dat er vele zijn. In vele psalmen is duidelijk de invloed van de Verlichting merkbaar. Zo lezen we in psalm 1 over „rein van zeden" en „het pad der deugd betreden." Bij het doorlezen der psalmen zullen we dergelijke uitspraken nog vele malen tegenkomen. Dat u direkt klaar staat met uw oordeel „algemene verzoeningsleer!" vind ik wel wat voorbarig. Ik meen, dat er in de Bijbel ook wel eens gesproken wordt over „allen", terwijl wij dit uitleggen als: alleen de uitverkorenen! Het zuiverste kunnen we een psalm beoordelen als we hem naast de grondtekst leggen. Voor ons is dit de Statenvertaling, voor de dichters der nieuwe psalmberijming de nieuwe vertaling. Wat de psalmen betreft, geloof ik niet, dat dit veel zal veranderen, behalve een enkel woord (hinde i.p.v. hert).

Helaas is dit echter, naar ik meen, nog door niemand gedaan. Als we nieuween oude berijming naast de Bijbel zouden leggen en we zouden ze nauwkeurig vergelijken met de onberijmde psalmen, geloof ik, dat de nieuwe berijming verre de voorkeur zou genieten. Ik ben slechts in staat geweest, 5 psalmen aldus te bekijken, n.1. 1, 2, 3, 4 en 85. De slechte weergave van de Bijbelse woorden in de berijming van 1773 vind ik dan opmerkelijk. Bovendien komen er talloze malen vrije opmerkingen tussendoor, die wel ongeveer aanduiden wat er in de Bijbel gezegd wordt, maar onnodig zijn. Om dit te kunnen begrijpen zou ik willen adviseren psalm 2 eens te bekijken. De eenvoudige, beknopte en direkte manier van zeggen in cle nieuwe berijming blijkt alleen al uit de lengte van de psalm. In de oude berijming zijn 7 coupletten nodig, in de nieuwe slechts 4. De zeggingskracht vind ik in de nieuwe berijming toch veel beter, o.a. door de weinige enjambementen, die de verzen vaak moeilijk maken.

Ik wil het bij deze enkele woorden over de nieuwe berijming laten zonder een oordeel te vellen. Dit is pas mogelijk als alle psalmen onderzocht waren. Bovendien ben ik van mening, dat men mensen, die troost en steun vinden in de oude berijming, niet voor het hoofd mag stoten door zonder meer over te stappen op een nieuwe berijming. Het gaat er mij alleen om dat we niet zonder meer de nieuwe berijming moeten afschepen voor deze terdege onderzocht is.

U noemde nog even het ritmisch zingen. Hierover slechts een enkel woord. Calvijn, naar wie we zo graag genoemd worden en waar we ons zo graag op beroepen, heeft ons cle psalmen leren zingen. Hijzelf stelde mensen aan, die cle muziek schreven, zelf dichtte hij. Zijn eis aan zijn 2 componisten was: melodieën zoeken en maken, die het kerklied onderscheiden zouden van het wereldlijk lied. Dit is gebeurd door het ritmisch element en de typische kerktoonsoorten als Dorisch, Jonisch, enz. Wij hebben echter dit alles weg laten vlieden, ook de kerktoonsoorten, door de toevallige voortekens weg te laten. Hierdoor is het eigen karakter der psalmen een heel eind verdwenen. Slechts een slepend en moeizaam gezongen psalm is over. Ik bedoel slechts te zeggen, dat we ons beter niet meer op Calvijn konden beroepen als we zijn eredienst ook niet wensen. Zijn eredienst was een wezenlijk onderdeel van zijn leer."

Briefschrijver eindigt dan zijn brief met een paar opmerkingen over de gezangen. Aangezien dit niet in diskussie is, zullen we dat niet plaatsen. Misschien later hier eens over.

Lezers, die aanmerkingen menen te moeten maken over het gebodene, schrijven toch zeker? Uw brieven zijn, zoals steeds, welkom.

We stappen over naar een brief uit

Oostkapelle. Inzender schrijft, dat men in zijn woonplaats in de Ger. Gemeente altijd de psalmen van Datheen heeft gezongen. „Enkele jaren geleden zijn we begonnen met de rijm van 1773. Er is hier op Walcheren maar één gemeente meer (Middelburg) die nog Datheen zingt. Zoals u schrijft, aan deze berijming kleven grote, taalkundige gebreken, passen ook slecht op de melodieën en wijken ook nogal af van de leespsalmen. Wij allen vinden cle rijm van 1773 een grote verbetering. Zelfs oude leden, die zich hier steeds tegen hadden verzet, zeggen nu ook: „Hoe hebben wij hier zo tegen kunnen zijn, want het gaat heel best, wat zijn ze mooi."

Ik geloof dan ook, dat de rijm van Datheen zijn tijd heeft gehad. Ik heb ook de bundel:110 psalmen nieuwe rijm, doorgelezen, maar ik vind, dat het heel wat minder is. Het is net als met de Nieuwe Vertaling: en remonstrantse geest komt naar voren en als ik het goed bekijk, dan moeten juist die psalmen eruit, waar de mens het meest er buiten valt. Het geestelijk goed, wat God alleen aan zijn uitverkorenen schenkt, wordt hier tot gemeengoed gesteld.

Ik meen, dat de rijm van 1773 ook heel goed te gebruiken is voor het ritmisch zingen, hoewel ik daar niet van houd. Er zijn bij de nieuwe rijm verzen hopeloos verknoeid, het lijkt nergens op, wijken ook veel af van cle leespsalmen (Staten Vertaling).

Mijn mening is, dat deze rijm helemaal overbodig is en in onze Ger. Gemeenten niet is te aanvaarden."

Beide inzenders hartelijk dank voor hun reakties.

Wie van de lezers dient beide heren van repliek?

Brieven aan dhr. H. Hoogendoorn. In cle linkerbovenhoek van cle enveloppe: Diskussiehoek.

Gesprekleider.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen