Van goede kost en slechte kelners.

Het is een feit dat vele zeer verdienstelijke schrijvers over het verleden van ons land die leefden in de tijden van de Republiek, bij de gewone man van nu totaal vergeten zijn, en voor ontwikkelden ten hoogste nog een naam betekenen waaraan men, desgevraagd, geen inhoud geven kan. De mooie oude werken zijn in onze dagen nog slechts binnen het bereik van weinigen: specialisten en verzamelaars. Daarom is het toe te juichen dat er in een zeer bekende reeks een poging ondernomen wordt om enkele van die figuren weer eens aan het woord te laten komen tegenover een meer uitgebreid modern publiek. Goed gekozen stukken kunnen ongetwijfeld wel een — zij het uiterst algemene — indruk geven van hun werk, en tevens aan de lezers uren van genot bezorgen. Het idee is dus biezonder goed. Op de uitwerking valt echter een en ander af te dingen, terwijl de afwerking van het geheel biezonder veel te wensen overlaat.

De samenstellers van dit boekje, beiden doctorandus en ook beiden op een instituut der universiteit in Utrecht werkzaam, geven in dit werkje zeer bepaald geen blijk van wetenschappelijke nauwgezetheid. Het instituut in Utrecht dragen wij een zeer goed hart toe. We hopen daarom dat zij daar hun werk wat beter doen.

Een eerste vraag die zich bij 't uitgeven van deze stukken voordeed, was: „Hoe moeten wij de stukken prezenteren? " Diplomatisch weergeven van de oorspronkelijke tekst is voor een ruim publiek niet aan te raden. De samenstellers voelden daarom meer voor afdruk van de integrale oude tekst in hedendaagse spelling, en terecht. De uitgever was echter van gevoelen dat de stukken dan toch nog te moeilijk zouden zijn voor hen die hij als lezers op het oog had. En voor zijn argumenten zijn de samenstellers eindelijk gezwicht: Niet alleen de spelling werd veranderd, ook in het woordgebruik werd ingegrepen, ja zelfs werden zinskonstrukties „aangepast" aan het begripsvermogen van de lezer in het algemeen. Het resultaat is dat men noch de oude tekst in zijn oorspronkelijke uiterlijk te zien, noch ook de tekst in zijn geheel zoals hij destijds ongeveer geklonken hebben moet, te horen krijgt. Wat jammer is, al treft de samenstellers hier geen blaam.

De kompositie is zeer rommelig. Er zijn hier stukken tot een bundeltje verenigd die genomen zijn uit Bor en Valkenier, Van Meteren en Wagenaar en Hooft, De Groot, Van Aitzema en Kluit en Brandt. Stukken die betrekking hebben op gebeurtenissen en op toestanden vanaf de middeleeuwen tot en met de zeventiende eeuw. Maar in de volgorde is op geen enkele manier iets te ontdekken dat op een systeem gelijkt. De schrijvers — wie maar enigszins ter zake kundig is, ziet dit direkt — behoren niet zo op een rij te staan, noch om hun leven, noch om de verschijningsdatums van hun werk. En de gebeurtenissen waar de stukken over gaan, zijn wonderlijk dooreengemengd. De samenstellers vragen eerst de aandacht voor Den Briel en Vlissingen in 1572, dan voor gebeurtenissen uit precies een eeuw nadien, dus 1672, en daarna voor de slag bij Nieuwpoort:1600. En zo is het het hele boekje door! Zelfs van stréven naar een goede kompositie kan dus absoluut geen sprake zijn! De meeste stukken zijn van opschriften voorzien. Bij Hooft — stuk V — en bij Van Aitzema — stuk VII — en bij Brandt — stuk IX — mist men echter ieder opschrift. Een inkonsekwentie die niet goed te praten valt! Aan ieder stuk gaat een — zeer korte — inleiding betreffende de schrijver en zijn werk vooraf. Van alle schrijvers wordt de datum van geboorte en van overlijden opgegeven. Maar bij Van Aitzema zoekt men naar deze datums tevergeefs! En dan is er een blunder in de inleiding op Hooft. De drossaard zou tot 1642 aan zijn meest bekende werk gearbeid, en de periode vanaf 1555 tot aan 1584 enkel maar beschreven hebben. Men weet dat hij tot aan zijn dood, in 1647, aan zijn geschiedenis heeft doorgewerkt en tot aan 1587 is gekomen. In 1642 gaf hij twintig boeken uit, die tot aan 1584 gin-

gen; de rest werd uitgegeven na zijn dood. Geen enkel stuk is goed gekorrigeerd. Doorlopend komt men fouten tegen, waarvan er weliswaar verschillende gemakkelijk zijn te verbeteren, maar waar toch ook wel heel erg lelijke bij zijn. Welke indruk krijgt de niet in Brandt belezen belangstellende — op blz. 155, r. 8 en 7 onderaan — van wat „de zware gereformeerde christlijke religie" wordt genoemd, maar enkel maar de „ware" enzovoort moet zijn? Maar ons verhaal wordt

al te lang. Het boekje is, zoals gebruikelijk in deze serie, ruim geïllustreerd: drie en dertig afbeeldingen — waaronder titelbladen en portretten, zowel van schrijvers als van hoofdfiguren uit de stukken die zijn opgenomen — op afzonderlijke bladen, en bovendien nog illustraties in de tekst. Waarom men echter.bij Van Aitzema — op blz. 118 — met het titelblad van het „Vervolgh" op zijn bekende grote werk komt aandragen, moet wel een raadsel blijven: dit werk is niet door hem geschreven en de uitgaaf ervan

heeft hij niet beleefd! Het omslag is weer zeer aantrekkelijk, maar deze keer niet onberispelijk. „Zeven pijlen, negen pennen, " is de goed gevonden titel. Die zeven pijlen wijzen toch wel op de zeven saamverbonden Noordelijke Nederlanden. En op het omslag prijkt de Leo Belgicus, waarin de Zuidelijke Nederlanden ook begre-

pen zijn! Kortom: een aardig boekje, maar het had veel beter kunnen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen