Jean Paul Sartre

I.

Jean Paul Sartre is het type van de moderne mens. In feite losgeslagen van elke godsdienstige ankergrond, zoekt hij rusteloos zijn weg in de chaos van ideeën, die het Westen sinds onheugelijke tijden overstroomd hebben.

iet de algemene levensvragen naar de enbaarheid of de waarheid der dingen, stelt Sartre aan de orde. In de werken van deze bekende Franse schrijver en ijsgeer, staan de mens en zijn existenie (bestaan) in het brandpunt der belangstelling.

Deze ene klemmende vraag, schreeuwt bij Sartre om een antwoord: „Heeft het bestaan als mens zin of niet? " Is het menselijk bestaan op iets hogers gericht of niet? Mag men het zien binnen een groter verband dan geboorte en dood of niet? Opent zich na de dood een blind perspectief of niet? Is het mensenleven een zuivere toevalligheid of is het een onderdeel van een orde, waarvan wij het bestaan niet kennen?

Immers duizenden jarenlang al zijn er mensen geboren, zijn er kinderen opgegroeid, hebben jonge mensen grootse idealen gehad, hebben volwassen mensen de werkelijkheid van het leven leren kennen, zijn mensen oud geworden, gestorven, aan de vergetelheid prijsgegeven.

Als in een geheimzinnige golfslag volgen dood en leven, leven en dood elkaar door de eeuwen heen, op. Veranderen oorlogen in vrede, liefde in haat, begrip in onbegrip, kennis in onkunde. Wisselen geluk en ongeluk, rijkdom en armoede, bijelkaargebracht en vanééngescheurd worden, roem en minachting, eenzaamheid en samenzijn, elkaar op een volslagen onbegrijpelijke wijze af. Het leven gaat op een raadselachtige maniet zijn gang. Wat is toch wel de zin van deze verschrikkelijke tredmolen?

Gezien in dit perspectief, wordt de vraag naar de diepere betekenis van het menszijn, een noodkreet! Een S.O.S. van een zinkend schip! Een laatste schreeuw vóór men zich in een ijzige afgrond stort!

En het antwoord? Sartre geeft het! Het is troosteloos en grauw! Het is huiveringwekkend! Het klinkt als een onherroepelijk doodvonnis: het menselijk bestaan heeft geen zin, het is absurd!

Er is geen bovenmenselijke macht, die het leven der mensen bestuurt. Er is alleen het toeval. Geen God die het onrecht ziet. Geen Oor voor de diepste smart en verlatenheid. Geen Heler voor pijn. Geen Vuiler van cle nameloze leegte van het menszijn. Geen hulp voor de hulpeloze. Geen Trooster voor de beproefde. Het menszijn heeft géén zin, het is absurd, zinloos, troosteloos, leeg, grauw, adembenemend angstig, een verschrikking.

Dit is de boodschap van Sartre, van de onheilsprofeet der twintigste eeuw. Deze boodschap draagt hij uit aan iedereen. Hij verzwijgt geen onaangename détails. Hij stelt de dingen niet mooier voor dan ze zijn. Het menszijn is afschuwelijk, het is walgelijk. De ideeën van Sartre vinden veel weerklank. Vooral bij de grote volksmassa's, kritiekloos en naïef. Sartre is de eerste en enige wijsgeer, die ze bij name kennen. Zij kennen hem door zijn romans, door de film, televisie, schouwburg. Argeloos zien ze toe, maar langzaam en zeker dringt dit vergif hun geestesleven binnen. Sartre weet dit! Hij heeft een scherp inzicht in de ziel van de twintigste eeuwse mens. Hij kent onze neiging om het zichtbare te verwarren met de waarheid. Hij weet dat wij leven en genot vèr stellen boven verstandelijke bezinning. Daarom verwerkt hij zijn ideeën in films en toneelspelen. Langs strikt logische weg zijn z'n ideeën ook moeilijk onder woorden te brengen. Wat moet nu iemand doen met dit verschriklijke antwoord? „Het onder ogen durven zien, " zegt Sartre. Aanvaard het leven zoals het is! En schep er zelf de zin 1 van!

(Wordt vervolgd)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen