Een oude uitgave in nieuw gewaad.

In de achttiende eeuw, toen de welgestelde burger zich het een en ander kon veroorloven, verschenen er in Nederland verschillende geïllustreerde seriewerken op 't gebied van aardrijkskunde en geschiedenis, waarvan er sommige zelfs nu nog niet door anderen dan vaklieden vergeten zijn. Een daarvan is de uitgebreide reeks die Tirion, een ondernemend boekverkoper in de Kalverstraat te Amsterdam, gedurende een lange reeks van jaren liet verschijnen als „Hedendaagsche Historie of Tegenwoordige Staat van alle Volkeren." Vele delen hiervan zijn nog zeer gewild, én om de inhoud — er staan tenslotte naast heel veel dat nu verouderd is nog altijd allerlei gegevens in dit naslagwerk die elders niet zo makkelijk en zeker niet bijeen te vinden zijn — én om de mooie illustraties waarmee heel dit werk zeer kwistig werd versierd. Wat tot gevolg heeft dat ze antikwarisch moeilijk zijn te krijgen, en dat ze, als ze nog eens aangetroffen worden, voor velen onbetaalbaar zijn. Dit laatste zal zo blijven: ze worden regelmatig zeldzamer, omdat er ook vandalen onder de verkopers zijn, die deze boeken slopen en de prenten dan afzonderlijk te gelde maken, wat netjes uitgerekend meestal meer opbrengt. Er zijn beminnaars van het mooie boek en er zijn mensen die het mooie boek alleen maar uitbuiten!

De oude uitgave — die door de grotere biblioteken niet wordt uitgeleend — is dus maar meer binnen 't bereik van enkelen. Daarom is het toe te juichen dat er van een deel ervan gedeeltelijk een heruitgave aan 't verschijnen is. De „Europese Bibliotheek" is onverwacht met het idee gekomen om de delen over Nederland opnieuw onder de aandacht van 't publiek te brengen. Ze is gestart met het gedeelte dat de tegenwoordige provincies Noord-en Zuid-Holland beschrijft. Dit stuk wordt dan nu uitgegeven in vijf mooie deeltjes. Maar deze deeltjes zijn niet zonder meer een herdruk, het is een herdruk in bewerkte vorm. De Vlaardingse gemeentearchivaris, Postma, van wie wij vorig jaar het leven van „Prins Frederik der Nederlanden" in ons blad bespraken, heeft de stof wat leesbaarder gemaakt voor het publiek van onze tijd. Dit meer leesbaar maken heeft hierin bestaan dat alles weggelaten is wat naar het rijk der fabelen verwezen worden moet én veel van wat de hedendaagse lezer niet interesseren zal. Verder hoorde bij dit leesbaarder doen zijn modernizering van de stijl, de spelling en de interpunktie. Dit spreekt eigenlijk vanzelf.

Er zit iets willekeurigs in dat weglaten van wat de hedendaagse lezer niet interesseren zal. Zo'n mededeling leidt ons rechtstreeks tot de vraag: Voor wie is deze uitgave bestemd? De wetenschapsbeoefenaar kan zich onmogelijk verlaten op het oordeel van bewerker. En Jan en alleman vindt deze stof te droog en te opsommerig. Dus moet er op een middengroep gerekend zijn, de groep van mensen met een zeer grote belangstelling en een beperkte beurs. Zal deze groep wel groot genoeg zijn om een publikatie zoals deze te doen slagen? Wij hopen het van harte, want het zou toch wel iets moois zijn als de uitgave zolang kon worden voortgezet, dat inderdaad heel Nederland, in deze vorm beschreven, weer ter beschikking kwam.

De stijl, de spelling en de interpunktie konden beter zijn verzorgd. Niet alleen ontmoeten we, al lezende, zo hier en daar een drukfoutje dat bij nauwkeurige korrektie had vermeden kunnen zijn, herhaaldelijk is er verschil in enkelvoud en meervoud tussen 't onderwerp en de persoonsvorm. Als men een tekst modernizeert, moet men het grondig doen! Kortom, er zijn nogal wat slordigheidjes in de tekst, al is het ook weer zo dat elke lezer de op die manier ontstane foutjes wel eenvoudig kan verbeteren.

Dit eerste deel gaat over Holland in het algemeen, beschrijft daarna de velerlei kolleges en personen die 't gewest bestuurden, de gerechtshoven, en al wat daarmee samenhing. Vervolgens komen hier 'de stadsbeschrijvingen van Dordrecht, Haarlem, Delft — waaronder ook Delfshaven — en, tenslotte, Leiden. Alleraardigste opsommerij van wetenswaardigheden, deze stadsbeschrijvingen: bestuur, gebouwen, godsdienst, onderwijs, liefdadigheidsinstellingen, beroemde burgers, aantal inwoners en vormen van bedrijvigheid, dit alles en nog meer zien we hier netjes op een hoop bijeen. Vooral wie een besproken plaats goed kent, zal het plezierig vinden de gegevens van twee eeuwen her te vergelijken met de toestanden van nu. Die belangstellenden zullen ook blij zijn met de goede reprodukties van de oude prenten — stadsgezichten, plattegronden, kaarten — die hier opgenomen zijn. Een overzicht van namen van de steden, dorpen, enzovoort, die in het tweede — niet het derde! — tot en met het vijfde deel ter sprake zullen komen, sluit dit eerste deel.

Het vijfde deel zal een register van persoons-en plaatsnamen bevatten, en een register van de zaken die behandeld zijn. Boekjes zoals deze moet men trouwens ook alleen per serie kopen: de deeltjes over Holland horen bij elkaar. Natuurlijk zou het mooier zijn wanneer er nieuwe stads-en dorpsbeschrijvingen verschenen, maar daarmee zou veel tijd en arbeid zijn gemoeid. Het zou een zeer langdurige en kostbare geschiedenis gaan worden. Een bepaald soort lezers is met de hier aangekondigde gedeeltelijke heruitgave van deze als geheel verouderde beschrijvingen toch wel gebaat. En er gaat bovendien van deze uitgave — vooral ook door de platen — iets van de bekoring van het waardevolle oude uit.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen