Ten derden male degelijk

De delen 1 en 2 van „Dispereert niet" werden achtereenvolgens besproken in de nummers 5 en 16 van de 16de jaargang van ons blad. Wij hadden daarvoor heel veel lof. Het is prettig thans te kunnen konstateren dat de schrijvers kans gezien hebben het derde deel op 't zelfde peil te houden. Dit deel beslaat de periode van 1747 — de verheffing van Willem IV — tot 1940 — het jaar waarin Nederland in de Tweede Wereldoorlog werd betrokken. Opnieuw valt het de lezer op hoe goed de schrijvers het biezondere van ieder tijdvak weten aan te geven, haast alle kanten van de samenleving in de gegeven periode, weten te belichten. In het algemeen kan daarom van dit derde deel gezegd worden wat van deel 1 en 2 — zij het met dezelfde woorden — al gezegd is: degelijk! Dit is doorgaans eerlijke geschiedschrijving, met aandacht voor de licht-èn schaduwzijden.

Treft men in dit deel vrijwel geen fouten in de weergave der feiten aan, toch is er aanleiding om bij een enkel punt een ogenblikje stil te staan. En dat juist in verband met licht-en schaduwzijden.

Het is opmerkelijk hoe weinig er van Bilderdijk gezegd wordt, terwijl er toch een nogal groot portret van hem is opgenomen. Zelfs bij de behandeling van het Réveil blijft hij volkomen op de achtergrond. Daar wordt wel gesproken van réveil-figuren die een grote invloed hadden en zijn leerlingen geweest zijn. Vraagt men aandacht voor dit leerlingschap, waarom gaat men dan ook niet uitvoerig in op zijn ideeën? Natuurlijk had men dan ook moeten wijzen op het werkelijk ontstellende verschil in leer en leven bij deze hoogstmerkwaardige figuur. Was het opzet van de schrijvers, hier niet op te wijzen? De eerlijkheid gebiedt toch als men 't over goede invloed heeft die van hem uitging, ook zijn meer dan schandelijk persoonlijk leven te belichten. Schrijvers geven een eenzijdig beeld. We horen enkel dat hij eerst Kaat Mossel heeft verdedigd, later leermeester van Lodewijk Napoleon geweest is en tenslotte dat hij invloedrijke leerlingen gehad heeft. Zo blijft hij zelf heel veilig in de schaduw. Wat historisch niet verantwoord is!

Iets dergelijks valt op te merken over 't beeld dat hier van onze laatste koning wordt gegeven. Mooie dingen worden er van hem gezegd. Terecht. Maar deze mooie trekjes dienen enkel om zijn goede kanten uit te laten komen. En helaas, er waren ook veel minder goede kanten, om niet te zeggen slechte kanten aan hem, die.... in het hier gegeven beeld ontbreken. Met één voorzichtig zinnetje — „er waren in dit leven spanningen" — kan men hier niet volstaan. Ook hier is dus het beeld historisch niet geheel verantwoord!

Het laatste stuk, tenslotte, van dit derde deel leest wat vermoeiend. Haast ieder ministerie, nog erger: haast elke poging om een ministerie saam te stellen, wordt hier vermeld. Het nut van deze zeer vermoeiende uitvoerigheid valt eigenlijk niet in te zien. Men moet bij het beschrijven der historie de verhoudingen niet uit het oog verliezen! En om nog even bij het politieke leven stil te staan: onze lezers zullen het betreuren dat ze èn de S.G.P. èn Kersten met de zijnen in dit boek zo slecht besproken zien. Wij willen niet ontkennen dat er waarheid schuilt in een en ander dat hier wordt gezegd, maar dit volkomen negatieve oordeel hadden we toch niet verwacht. Het is altijd moeilijk objectief te zijn. En het is heel erg moeilijk de geschiedenis van wat men zelf heeft meegemaakt volkomen zuiver te beschrijven. Een mens is maar een mens 1 Dit boek is uitgevoerd zoals de delen 1 en 2. Het is dus ook weer ruim geïllustreerd, maar — dit ook als in 1 en 2 — vele illustraties konden scherper zijn. In de spelling zijn nog steeds wat ouderwetse vormen aan te treffen en de korrektie is nog niet volmaakt. Een tekort uit typografisch oogpunt is het feit dat er twee bladzijden — 271 en 272 — om onbegrijpelijke reden blanco zijn gebleven.

Er is dus wel wat aan te merken, maar het geheel is toch zoals gezegd, een degelijk stuk werk. Het uitzien is nu naar het vierde en het vijfde deel!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen