Driedubbel licht teleurgesteld

Wie zich, als schrijver dezes, zeer verheugd heeft op 't verschijnen van een nieuwe publikatie over Pierson waarvan hij toch moeilijk anders kon verwachten dan dat het een alles samenvattend en belichtend levensoverzicht zou zijn, zal zich na lezing van het boek in kwestie lichtelijk teleurgesteld gevoelen. Allard Pierson is een boeiende figuur. Wij zijn hem dankbaar voor de blik die hij ons gunde in het kostelijke „Dagboek" van De Ciercq, wij hebben nog waardering voor zijn mooie schetsen over oude tijdgenoten, en wij bekijken ook zijn „Geestelijke Voorouders" nog met respekt. Sommigen verdiepen zich wellicht in andere geschriften van zijn hand. Maar ook afgezien van die geschriften hebben wij belangstelling voor de persoon: zijn levensgang is een typerend stuk historie dat te denken geeft. Een man uit ortodox milieu, die predikant wordt en tenslotte zich door allerlei moderne invloeden gedwongen ziet het ambt vaarwel te zeggen waar hij uitgegroeid is! Als zodanig weliswaar een zeer bekend verschijnsel in de negentiende eeuw, maar dan in dit geval toch een verschijnsel dat om onze dubbele belangstelling komt vragen, waar het een figuur van zulk formaat betreft. Wat moet er over deze man een boek te schrijven zijn! Boersema schreef bijna veertig jaar geleden over Pierson al een heel goed boek. De Graaf had echter toegang tot een menigte onuitgegeven bouwstoffen die Boersema nog niet gebruiken kon. Helaas heeft hij de moeite niet genomen deze te verwerken tot een goed geschreven, boeiend boek. Zijn „Leven" stelt ons wat de opzet, wat de toon en wat de afwerking aangaat wel enigszins teleur.

Van een boek dat als „Het Leven van...." wordt aangediend, verwacht men op zijn minst een werkstuk dat qua kompositie nogal eisten stelt: een grondige biografie. Schrijver heeft helaas de kortste weg gekozen. Zijn boek is eigenlijk, zegt hij op blz. 183, geen biografie, maar een doorlopend kommentaar. Hij had ook kunnen zeggen: „Hoewel ik Allard Pierson zeer bewonder, heb ik mij voor het schrijven over hem niet overmatig willen inspannen." Een indeling in hoofdstukken naar woonplaatsen en hier en daar een opmerking was hem genoeg. Wij moeten dit betreuren. Pierson had een betere behandeling verdiend! De toon die schrijver aanslaat is soms hinderlijk. Dat hij als vrijzinnig man de levensloop van Pierson anders ziet, althans een andere waardering er voor heeft, dan wij, is heel begrijpelijk. Maar daarom hoeft hij nog niet ieder ogenblik te keer te gaan tegen de vreselijkste schrikbeelden van hel en van verdoemenis waaronder een in de Réveilkring levend kind gezucht zou hebben. Tenslotte moet hij zelf erkennen dat de jeugd van Pierson helemaal niet somber is geweest. Waarom dan telkens weer die hatelijke uitvallen? Wij hadden meer begrip verwacht. De Graaf — het moet gezegd — schrijft uit de hoogte, met een zeker air van alles-weten. Maar dan moet men ook niet spreken over „de Institutiones van Calvijn" (blz. 160, r. 12). Dit boek leest ook niet prettig, is niet boeiend, ondanks de citaten uit de brieven en de dagboeken van Pierson en zijn tijdgenoten. Het leest moeizaam, mede door zijn onverzorgde stijl. Er staan onmogelijke zinskonstrukties in, b.v. zinnen die niet aflopen, als: „iemand die, even oud als hij zelf, van gelijk geloof, van gelijk gerichte romantisch-dichterlijke aspiraties." (blz. 34, r. 14/15). Een doodgewone uitdrukking' wordt wonderlijk verminkt: het had „veel voeten in den aard", (blz. 30, r. 8 van onderen). Schrijver schept zelfs oude naamvallen die niet bestaan: de „positie der Heilige Geest." (blz. 100, laatste regel). Het is jammer dat De Graaf de moeite niet genomen heeft zijn held verzorgd te prezenteren. Zijn boek is leesbaar, maar er is van Allard Pierson in het geestesleven van zijn tijd iets boeienders te maken. Allard Pierson, die — om hier zijn eigen woorden te gebruiken — de moed had zich onmogelijk te maken ter wille van zijn overtuiging! Een man die ons respekt verdient, al is zijn overtuiging ook de onze niet!

Technisch is dit boek uitstekend uitgevoerd. Onder meer bevat het een voortreffelijk portret van de beschrevene. Maar het is jammer, dat het niet gebonden is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen