Wij en de techniek

14

Versnelling der uitvindingen

Was het doen van uitvindingen vroeger eenmanswerk, nu gebeurt dit in samenwerking van vele deskundigen. Bijna elk bedrijf heeft een research-afdeling, waarin vele deskundigen een bepaald projekt onder handen hebben of nemen. Hierdoor is het tempo van de uitvindingen versneld.

Immers, een regelmatig bezoek aan de jaarbeurs, een geregeld bekijken van étalages kan ons ervan overtuigen, dat nieuwe uitvindingen niet van de lucht zijn. De ene is er nauwelijks of een andere dient zich al weer aan!

Vroeger waren er enkele sigarettenmerken, nu zijn er honderden. Vroeger was er één zeepmerk, nu tientallen. Vaak is het alleen een kwestie van andere verpakking, maar toch ook weer niet altijd. Deze versnelling der uitvindingen heeft voor ons levensgedrag verschillende gevolgen. Als de benzineaansteker vervangen wordt door de gasaansteker, dan raakt dit ons levensgedrag nauwelijks. Wordt de fiets echter vervangen door de bromfiets, de radio door de televisie, dan is er van ingrijpende veranderingen sprake.

Door opvoeding enz. is ons bijgebracht hoe we b.v. met een tafelmes moeten omgaan. Ons is verteld, dat we hiermee brood kunnen snijden. Ook, dat we dit niet mogen gebruiken om iemand handtastelijk terecht te wijzen.

Zo zijn er talloze uitvindingen, waarmee we door opvoeding vertrouwd zijn geraakt. We zijn ermee opgegroeid en vergroeid, ze zijn voor ons vanzelfsprekend, er doen zich geen problemen voor.

Plotseling duiken er binnen onze horizont echter nieuwe uitvindingen op, b.v. de televisie.

Geen enkele Nederlander is door opvoeding bijgebracht hoe hij met deze uitvinding moet omgaan. Ieder wordt nu uitgenodigd om op eigen houtje uit te maken hoe je met dit apparaat moet omgaan. Zelfs de omroepverenigingen staan voor dit probleem.

We kunnen deze uitvinding niet „doodzwijgen". Want al heeft iemand zelf geen toestel, de buren hebben er wel één en de kleine kinderen kijken dan wel bij buurman.

Zo zijn er talloze voorbeelden!

Ons denken kan de veranderingen nau-

welijks bijhouden. Een voorbeeld?

Wel, als iemand naar de schakelaar wijst en zegt „steek de lamp eens aan", dan gebruikt hij een uitdrukking uit het tijdperk van de petroleumlamp. Tóen moest de lamp inderdaad aangestoken worden, maar nü laat de (elektrische) lamp zich niet aansteken! Ook heeft de traditie in al deze gevallen maar een betrekkelijke waarde, omdat er t.a.v. deze punten nog geen traditie gevormd is.

Aanpassing

In Amerika ontstaat er in cle middenstand (upper middle class) dan ook een type mens, dat zich niet meer laat leiden door de traditie noch door het eigen innerlijk. Het laat zich leiden door de verwachtingen en wensen van de mensen in z'n omgeving; b.v. vrienden en vriendinnen, leidende figuren in radio-, televisie-en filmwereld.Zo hebben vele duizenden jongeren hun hart verpand aan Elvis Presley. In de U.S.A. is er een speciale industrie ontstaan van Presieysokken, Presley-parfums, en Presley-lipstick. Er worden zelfs met fosfor bestreken foto's van deze filmheld in de handel gebracht, opdat zij die daar behoefte aan hebben, hun held ook 's-nachts vanuit hun bed kunnen bewonderen.

In cle nederlandse reklame probeert men het kopen van een artikel te bevorderen, door een wereldkampioen(e), cabaretier of teenager-ster (b.v. Cliff Richard) als gebruikers van het bewuste artikel te noemen en in foto af te drukken.

Je moet dus wel „achterlijk" zijn, als je dat artikel ook niet koopt en konsumeert! Stellig remmen traditie en eigen innerlijk een snelle aanpassing aan allerlei veranderingen; zij doen ons, in denken en handelen, achterblijven bij cle talloze veranderingen. Denk aan het voorbeeld van de petroleumlamp!

De reklame in dagbladen enz. doet een voortdurend beroep op snelle aanpassing. Het woord „modern" heeft bijna een gewijde betekenis gekregen. „De moderne man kleedt zich met...."; „de moderne vrouw draagt....", enz.

Er staat a.h.w. een premie op het „bij de tijd zijn"; het woord „ouderwets" is bijna een scheldwoord geworden.

Beoordeling

Als wij ons alléén laten leiden door de wensen en verwachtingen van onze omgeving, dan zijn wij in feite slaaf van het „men". Mén denkt, mén wenst, mén doet het zo, enz. Dit is een verfijnde slavernij, die elke christenmens onwaardig is. Hij behoort alleen slaaf te zijn van Jezus Christus.

Als we een sterfelijk en zondig mens (b.v. Presley) als ons model kiezen, op wie we in doen en laten willen lijken, dan.... moeten we goed weten wat we doen, als we bidden: „O Zoon, maak ons Uw beeld gelijk".

De Schrift roept ons voortdurend op tot een heilige onaangepastheid. „Wordt deze wereld niet gelijkvormig." Is het buigen voor de afgod „publieke opinie" niet één stuk wereldgelijkvormigheid? Zoals bleek, is de traditie in onze tijd in vele gevallen machteloos. In deze onzekere toestand verlangen velen, dat de kerk zich maar eens gaat uitspreken over de verschillende veranderingen. Men wenst precies voorgeschreven te zien, hoe men wel moet handelen.

Ds. H. Rijksen schreef in dit verband: „Zij (de kerk) moet volle nadruk blijven leggen op de betekenis van de persoonlijke verantwoordelijkheid in de situatie,

waarin ieder staat. Ook mag zij niet de verantwoordelijkheid overnemen van bepaalde verbanden in het leven" 2 ).

Vroeger waren vele christenen overtuigd voorstander van de slavernij en overtuigd tegenstander van de stoomtrein en fiets. Welke rampzalige gevolgen zouden er niet verbonden zijn geweest aan officiële uitspraken van de kerk, waarin deze (tijdgebonden) meningen bevestigd zouden zijn!

Nee, de zegen van de Reformatie is deze, dat zij ons niet allereerst naar traditie of eigen innerlijk, maar naar het Woord Gods verwijst.

Waar traditie en eigen innerlijk moeten zwijgen, daar spreekt het levende en krachtige Woord. We behoeven m.a.w. niet in een luchtledig te storten, we zijn evenmin aangewezen op het doen en laten van andere mensen.

Juist in deze tijd worden we allen — in

adembenemende scherpte — voor de keus gesteld om of onszelf een kolossale roes te drinken aan de tijdgeest of om aan de Schrift het hoogste woord te laten. Wat doet U?

D. Riesman a.o.: „The lonely crowd" 1950 p. 37;

2 ) „De Saambinder" ddo. 22 maart 1962.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen