De vrije zaterdag.

Nu er geen brieven meer over dit onderwerp binnengekomen zijn, wordt het tijd, een samenvatting te geven. Het blijkt, dat de principiële kant van dit onderwerp de deelnemers aan de diskussie nogal hoog heeft gezeten. In mijn inleiding (no. 18 van 9 maart) had ik het zo gesteld: „Het is niet zo eenvoudig op Schriftuurlijke gronden een principiële beoordeling te geven over de verkorte arbeidstijd. Zeker, de Heere heeft in zes dagen de hemel en de aarde geschapen en de mens moet zes dagen werken, de zevende dag zal hij zijn arbeid moeten laten rusten. We hadden echter reeds de verkorte werkdagen (8 uur) en de vrije zaterdagmiddag. De bezwaren, die vanuit de in de Schrift aangewezen werkweek tegen de vrije zaterdag zijn aan te voeren, moeten we dan ook laten gelden ten aanzien van de vrije zaterdagmiddag en van de vakanties."

Het is vooral deze alinea van mij geweest, waar men heeft ingehaakt.

Bezien we vraag en antwoord 103 van de Heidelbergse Catechismus: „Wat gebiedt God in het vierde gebod? Eerstelijk, dat de kerkendienst of het predikambt en de scholen onderhouden worden en dat ik, inzonderheid op de Sab-

bath, dat is op de Rustdag, tot de gemeente Gods naarstiglijk kome om Gods Woord te horen, de sacramenten te gebruiken, God de Heere openlijk aan te roepen en de armen Christelijke handreiking te doen. Ten andere, dat ik al de dagen mijns levens van mijn boze werken viere, de Heere door Zijn Geest in mij werken late en alzo de eeuwige Sabbath in dit leven aanvange."

Is het niet eigenaardig, dat hier met geen woord gerept wordt over de zes werkdagen, maar de volle klemtoon valt op de dag des Heeren? Het was voor de opstellers van de Catechismus blijkbaar vanzelfsprekend, dat men zes dagen werkte, zodat ze daar stilzwijgend aan voorbijgingen. Voor de zondag weten we dus, wat we te doen hebben en als we dat allemaal in zwakheid betrachten, dan is de hele rustdag daar meer dan gevuld mee, dan komen we op die dag nog tijd te kort om over andere dingen, zoals wandelen enz. te denken.

Op de andere zes dagen werken we dus, dat is Gods gebod. Nu moeten we m.i. separeren en goed onderscheid maken tusen loondienst en ander werk. De vrije zaterdag heeft alleen betrekking op de loondienst. Daarin werken we vijf dagen. Vroeger vijf en een halve dag, dus ook geen zes. In wezen gaat het hier dus om de vrije zaterdagmorgen. Dus vijf dagen in loondienst. En de zesde? Uw gespreksleider is 's zaterdags meestal de hele dag, althans een groot gedeelte daarvan, druk aan het werk. Allerlei werk, waar hij in de week niet aan toekomt. Dus werkt hij weer zes dagen, hoewel hij de vrije zaterdag heeft. En zo zal het met de meeste lezers wel het geval zijn. En dan ben ik het roerend eens met de geachte briefschrijver uit Akkrum, als hij zegt: De zaterdag behoudt zifn karakter van werkdag. Opponent gebruikt deze zin, om de vrije zaterdagmiddag te verdedigen. Dan kunnen we hem net zo goed gebruiken voor de hele zaterdag. Nogmaals: Al zijn we vijf dagen in loondienst, de zaterdag behoudt zijn karakter van werkdag. Kijk 's zaterdags maar om u heen, overal wordt gewerkt: de winkels zijn open, men doet boodschappen, men werkt thuis, in de tuin of op het land, of men is administratief bezig enz. Wat dat betreft, biedt de zondag een heel andere aanblik, ondanks alle afglijding.

De lezer zal begrepen hebben, dat ik de vrije zaterdag (lees vrij van loondienst) principieël niet verkeerd kan vinden. Of ik dan geen bezwaren heb? Zeer zeker en zeer vele. Ik geloof, dat het voor een mens, om der zonde wil, beter is, dat hij gedwongen wordt om op zaterdag te werken. Arbeid is een zegen van de Heere (hoewel we het vaak zo niet zien). Voortdurende arbeid bewaart voor zonde en ledigheid is des duivels oorkussen. En de wereld maakt van de vrije zaterdag een dag van ledigheid. Onze Middelburgse landbouwer drukte dat zo uit: „En in de vruchten komt het openbaar waar het om te doen is. De zaterdag wordt gebruikt om zich des zondags te kunnen uitleven. U moet in de zomer bij ons op Walcheren als ontsluitend recreatiegebied maar eens een kijkje komen nemen. Het wordt hier een heksenketel. Wat de gevolgen (inzonderheid voor de jeugd) op geestelijk en zedelijk gebied hiervan zullen zijn, laat zich gemakkelijk begrijpen." Andere schrijvers zijn ook, terecht, beducht voor de gevolgen van de vrije zaterdag, b.v. de Lissenaar: „Maar dit pleegt te vervagen en van nature liefhebbers der wereld zijnde, komt er de tijdsbesteding voor sport in de plaats; wordt gemotiveerd als gezonde ontspanning voor het monotone fabriekswerk, lijkt dus ook al een aanneembare reden. Daarna gaan we trekken, kamperen, het moderne longweekend wordt gemeengoed en dan komt de zondag in het gedrang."

Overigens zijn er dan ook positieve kanten. Ik ben alleen maar zo bang, dat ze niet benut worden. Men zie de Middelburgse reaktie (no. 21 van 20 april): Weekendcentra onder deskundige, verantwoorde leiding, contact op de vrije zaterdag met jeu gd ver eni gin gen uit omliggende plaatsen, fiets-en wandeltochten onder goede leiding, vorming van hobbyclubs, jongens en meisjes helpen ouden van dagen in de huishouding of knutselkarweitjes, inleidingen of zangmiddagen of - avonden houden in rusthuizen door leden van de verenigingen, 's zaterdags helpen bij middenstanders en de verdiensten beschikbaar stellen voor kerkbouwakties of zending of iets dergelijks enz. enz."

Het gaat er hier dus maar om, dat plaatselijk iemand het initiatief neemt. Het gaat hier om de jonge mensen, opdat we die niet prijsgeven aan de maalstroom van de wereld. In dit verband denk ik ook aan het „diaconaal jaar", waar tegenwoordig zo veel over geschreven wordt. Een andere brief uit Middelburg bevat deze zinsnede: „Ten aanzien van de besteding van de vrije zaterdag meen ik, dat er juist nu te meer gelegenheid is een stukje praktisch christendom te beoefenen. Het terrein, waarop dit kan gebeuren, is zo uitgestrekt, dat we daar voorlopig geen probleem van behoeven te maken."

Rest ons nog de ontsporingen. We zijn er niet klaar mee, door er over te denken zoals een Middelburgse vriend schreef: „De geschiedenis wijst voldoende uit, dat deze evengoed plaats vinden in een tijd, dat men 6 dagen per week werkte met een gemiddelde arbeidsduur van 70 uur. Het drankmisbruik, tengevolge van de nare maatschappelijke omstandigheden als lage lonen, lange arbeidsduur, slechte woningtoestanden etc. was ontzettend. Men vluchtte in de drank om verstrooiing tegen alle narigheid te vinden."

Ik wil eindigen, waar ik ook mee begonnen ben: „Wat een ontzaglijke taak heeft hier de kerk des Heeren." Waarom worden de kerken al leger? Omdat het Woord des Heeren niet recht meer gepredikt wordt. Ik ben er van overtuigd, dat die kerken hun mensen blijven behouden, waar de oude, beproefde, bevindelijke waarheid zondag op zondag nog gebracht wordt. Is dat niet het geval, dan moet men allerlei kunstgrepen uithalen om de mensen in de kerken te krijgen en dat zal nooit gelukken, omdat Gods Geest er in gemist wordt. Iedereen kan dat in zijn eigen omgeving waarnemen. Laten we dankbaar zijn, als we 's zondags op kunnen gaan naar Gods huis, waar we weten te kunnen luisteren naar een knecht, door God gezonden. Onze vriend uit Lisse stelde het zo: „Wat een ontzaglijke taak heb ik. Dit, wat niet in eigen kracht is te volbrengen, maar wat de Heere zegt in Zijn Woord: Die Hem liefhebben, dat ze ook Zijn geboden liefhebben. Dat we biddend strijden tegen wereld, satan en eigen vlees, vruchten der dankbaarheid voortbrengen, matig zijn in het leven, dat wij met onze wandel ook anderen voor Christus mochten winnen en gedurig de Heere bidden, dat Hij Zijn Geest onder ons zende, opdat Zijn Naam de eer ontvange.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen