De Grote Kerk ie Breda

I.

Tijdens zijn leven had Prins Willem de Zwijger de wens te kennen gegeven te worden begraven in de Grote Kerk van Breda, naast zijn eerste gemalin, Anna van Egmond en hun vroeggestorven dochtertje Maria. Toen echter de Prins in 1584 te Delft werd vermoord, was Breda in Spaanse handen. Dat is de reden, waarom de Koninklijke grafkelder niet in Breda, maar in Delft is gevestigd.

Vanaf het marktplein heeft men een fraai gezicht op de indrukwekkende en het stadsbeeld beheersende Gotische kathedraal. Het is jammer, maar van de oudste geschiedenis van de Grote Kerk te Breda is vrijwel niets bekend. Men weet niet precies wanneer met de bouw ervan is begonnen. Plet vermoeden bestaat dat het rond het jaar 1400 moet zijn geweest. Zeker is dat er biina 150 jaar aan is gebouwd. Omstreeks 1550 was de gehele kerk met toren en kapellen voltooid. Het is te begrijpen, dat de Grote Kerk de trots vormde van de Baroniestad. Alles was in het werk gesteld om er een kunstwerk van te maken. Dit had echter tot gevolg dat buiten als binnen de kerk een overdaad aan versieringen was aangebracht. De toren mag er ook zijn. Tot de bovenkant der balustrade van de bovenste omloop is deze 66.40 meter hoog en met de spits en het kruis meegerekend haalt de toren een hoogte van 97.70 meter. Het plafond van het schip van de kerk is ruim 32 meter bo-

ven de vloer. De lengte van de kerk is totaal 77 meter en de grootste breedte bedraagt 29 meter.

De beeldenstormers hebben op 22 augustus 1566 veel vernield. Alle beelden en muurschilderingen van de roomse afgodendienst in en aan de kerk werden vernietigd. In 1591 kwam de kathedraal voorlopig in handen van de Hervormde gemeente. In 1637 werd de kerk voorgoed aan de Hervormden overgedragen. „Gij, o Heere mijn God, hebt Uw wonderen en Uw gedachten aan ons vele gemaakt; men kan ze niet in orde bij U verhalen; zal ik ze verkondigen en uitspreken, zo zijn ze menigvuldiger dan dat ik ze zou kunnen vertellen". Dit was de tekst waarover ds. Bergius preekte, bij de ingebruikneming van de Grote Kerk te Breda op de 9e oktober 1637, drie dagen na de verovering van Breda door Frederik Hendrik.

De magistraat had echter medezeggingsschap in allerlei bestuursaangelegenheden. Bijvoorbeeld, op 26 mei 1645 nam de magistraat een besluit om alle „stoelen", waarmee men echter gestoelten of soort van privébanken bedoelde, uit de Grote Kerk te doen verwijderen, behalve die van de echtgenoten van de Gouverneur of militair bevelhebber der stad. In de 17e eeuw werden in andere plaatsen dergelijke verboden en geboden afgekondigd. De deftige burgerij had in die tijd de gewoonte om zich in de kerk een opvallende zitplaats als privébezit te verzekeren. Gelukkig heeft men hieraan een einde gemaakt.

„Op het betoogh (verzoek), soo vanden Kerckenraedt als vande Kerckmeesters (kerkvoogden) is om verscheyde pregnante (nadrukkelijke) redenen goetgevonden ende geresolveert, dat alle particuliere afgeslotene mans ende vrouwen stoelen buytte (uit de) groote Kerk sullen werden geremoveert (verwijderd), sonder regard te nemene (acht te slaan), waer deshalve aldaer staen; behoude-

lijcke (uitgezonderd) de stoelen van de Vrouwen vande Ed. heeren Commandeur ende Drossaert. Ende sal deze resolutie een iegelijck, die desen mochte aengaen, door den Kerckenknecht (kerkelijke bode) bekendt gemaeckt werden met aensegginge datse de stoelen op heden 26 mei 1645, sullen hebben wech te nemen; off dat bij gebreke van dien de selve morgen sullen worden affgebroken".

(Wordt vervolgd)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen