Diskussiehoek

De vrije zaterdag.

De verkorting van de werktijden hangt samen met het verschijnen van de machine in de menselijke samenleving.

Toen de machines in de loop van de vorige eeuw de huisarbeid en het kleinbedrijf gingen verdringen, scheen het of het aantal werkuren per dag zou vermeerderen. Werktijden van 14 uur per dag, nacht-en zondagsarbeid werden regel. Onhoudbare toestanden heersten. Er is een lange, moeizame strijd geweest tussen werkgevers en werknemers, om in deze zeer slechte sociale toestanden verbetering te brengen. Na de eerste wereldoorlog komt dan voor de fabrieken de acht-urige werkdag.

Door verdere intensivering van de arbeid in het bedrijfsleven en in de industrie ontstaat de vrije zaterdagmorgen (de vrije zaterdagmiddag bestaat al lang). De machines lopen steeds sneller, het werk aan de lopende band betekent daardoor voor de arbeider een extra belasting, niet zo zeer lichamelijk dan wel geestelijk. En wat te denken van de geestelijke belasting van de velen, die contract-arbeid verrichten (zoveel ct. per stuk). Zij hebben een verkort systeem van werktijden absoluut nodig.

Bovendien is het huidig sociaal-economisch stelsel zo ingewikkeld, dat bijna niemand in staat is te overzien wat er zou gebeuren, wanneer de machines b.v. 50 a 60 uur per week zouden draaien.

In dit al speelt de politiek een grote rol. De „verklaring van de rechten van de mens" leidt tot konsekwenties, die zelfs overigens nogal vooruitstrevende lieden met de handen in de haren doen zitten. Het socialisme grijpt de 5-daagse werkweek met beide handen als reclamestunt aan, zogenaamd om de werknemer te beschermen tegen lichamelijke en geestelijke uitbuiting.

Het is niet zo eenvoudig op Schriftuurlijke gronden een principiële beoordeling te geven over de verkorte arbeidstijd. Zeker, de Heere heeft in zes dagen de hemel en de aarde geschapen en de mens moet zes dagen werken, de zevende dag zal hij al zijn arbeid moeten laten rus-

ten. We hadden echter reeds de verkorte werkdagen (8 uur) en de vrije zaterdagmiddag. De bezwaren, die vanuit de in de Schrift aangewezen werkweek tegen de vrije zaterdag zijn aan te voeren, moeten we dan ook laten gelden ten aanzien van de vrije zaterdagmiddag en van de vakanties.

Een ander aspect is, dat de hogere produktie bij een kortere arbeidstijd zijn terugslag moet hebben op de levenshouding van de moderne mens. Door de verbetering in sociale toestanden is de werkende mens ontkomen aan de zware druk, die het produktieproces vroeger op hem uitoefende. Dit zou dus moeten betekenen, dat hij zich veel vrijer voelde, nu hij over meer vrije tijd kan beschikken. Hij zou veel gelukkiger moeten zijn dan zijn ouders of grootouders. En niets is minder waar dan dat. De industrie en het bedrijfsleven oefenen

een heerschappij , uit ! op de modenie mens, waaraan hij moeilijk ontkomen kan. Wat er geproduceerd wordt, moet ook geconsumeerd worden. Dat ruime verbruik maakt een hoge levensstandaard noodzakelijk en omgekeerd, de hoge lonen zijn berekend op ruim verbruik van wat er geproduceerd wordt. De propaganda en de reclame helpen hier een handje bij. Steeds weer opnieuw wordt de mens gebracht onder de drang naar vervulling van gewekte wensen en begeerten te streven door uitgave van al wat hij heeft verdiend. Tussen de plaats, waar we werken en ons tehuis ligt de markt van genoegens, van allerlei goederen, die hem met onweerstaanbare kracht worden opgedrongen. Dit moet eindigen in een totale uitholling van zijn persoonlijkheid en van zijn verantwoordelijkheidsbesef. Hij zal meer dan tot nu toe opgaan in de massa, die jaagt naar genot, naar sport en spel, naar pronk en overdaad, Gods ordonnantiën steeds bruter met de voeten vertredend, want... . hij weet met zijn vrije tijd geen raad! Heel de vermakelijkheidsindustrie: het strand, de hotels, de sport enz. werkt voor cle z.g. ontspanning van de mens, speciaal gedurende het lange weekend. Nu is er tijd voor concerten, tentoonstellingen, voorstellingen in bioscoop en schouwburg, voor allerlei festiviteiten, gezellige avondjes, uitvoeringen enz. De kerken hebben alle mogelijke moeite om de leden en doopleden onder het gehoor van Gods Woord te brengen. Van alles moet er gedaan worden om cle mensen in de kerk te krijgen. Zo dreigt het lange weekend een vloek te worden, vooral in deze tijd van hoogconjunctuur.

Waar is nog de tijd, die ik mij uit mijn jeugd nog herinner, dat de zondagsrust en zondagsheiliging reeds op de zaterdag begon? Het dagelijkse werk was klaar, vader harkte om huis het grint aan, moeder poetste de schoenen en legde reeds de zondagse kleren klaar voor de zondagmorgen. Dan ademden de zaterdagavonden rust, reeds een voorsmaak van cle naderende zondagsrust, waar men zich reeds op concentreerde.

We leven in een wereld, die ras haar einde tegemoet gaat. De zegen van cle arbeid gaat schier overal verloren. De vloek van de arbeid tekent zich af in een massa, die in blinde woede naar de macht zal grijpen, als zij, getroffen door armoede en ellende, de laatste resten van het bestaan, waarop ze zich thans verlaat, in vlammen op ziet gaan. Wat een ontzaglijke taak heeft hier de kerk des Heeren! Zij heeft de banier van het Woord des Heeren, moge het zijn onder de bediening des Heiligen Geestes, hoog op te heffen over een wereld, die raast in blindheid en verwording. (Kuijt).

Waarde lezers, zo heb ik dan enkele aspecten bij u ingeleid, die verband houden met de vrije zaterdag. Ik ben mij er goed van bewust, dat ik niet volledig ben geweest. Dat moet m.i. ook niet. Dat moet uitkomen in de diskussie. Denk er eens rustig over na, neem dan schrijfgereedschap en stuur uw brief naar dhr. Hoogendoorn in Gouda. In de linkerbovenhoek van de enveloppe schrijven: Diskussiehoek. Niet alleen ik, maar alle lezers van „Daniël" wachten op uw brief.

P.S. Mijnheer de K. uit B., hartelijk dank voor uw schrijven. We hopen t.z.t. uw probleem te behandelen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen