Het Kristendom en de Kuituur

Over de verhouding van kristendom en kuituur is in de laatste jaren al heel wat geschreven in Nederland en in het buitenland. Tezamen vormen die geschriften een getuigenis van algemeen gemis aan kristelijke levensstijl. Een en ander spreekt niet meer vanzelf. Alles is tot een probleem geworden, omdat het leven naar Gods Woord de mensen vreemd geworden is!

Ieder boek dat dwalenden de goede weg wil wijzen, moet ons welkom zijn. Helaas heeft heel de stroom van boeken en brochures die er over het genoemde onderwerp verschenen is de mensen niet veel verder in de goede richting kunnen brengen. Er vaart zo erg veel onder kristelijke vlag in onze tijd. En daarom grijpen we nieuwsgierig naar zo goed als elke nieuwe publikatie over 't kristendom en de kuituur, in stilte hopend dat die nu eens werkelijk gedegen voorlichting verschaffen zal. Het boek van Drs. Goedhart wekt verwachtingen. Het keurig uitgegeven werk — dat van hervormd-gereformeerde zijde komt — bestaat uit twee gedeelten, een teoretisch en een praktisch deel. Gezien de vele teorie die we de laatste jaren te verteren kregen, zou men wensen dat het praktische gedeelte het uitvoerigst was: Een stevig teoretisch fundament had een omvangrijk praktisch bouwsel kunnen dragen. Helaas is de verhouding hier juist andersom. Een vrij uitvoerig teoretisch deel, gevolgd door een wat kleiner praktisch deel.

Niemand zal verwachten dat de schrijver in een boek van ruim tweehonderd bladzijs alles kan bespreken wat met het probleem in kwestie in verband te brengen is. Schrijver zegt het in zijn voorwoord zelf: veel heeft hij weggelaten, omdat hij voorkomen wilde dat de omvang al te groot zou worden. Hij had bepaald het oog op een zeer brede lezerskring, die hij met een heel dik en dus ook prijzig boek onmogelijk bereiken zou. Volledigheid zou men ook eerder eisen van een wetenschappelijk geschrift. En schrijver geeft met nadruk de verzekering dat dit geen wetenschappelijke studie is.

Omdat dit werk met name voor verenigingen van veel nut kan zijn, volgt hier nu eerst in 't kort een overzicht van wat de inhoud brengt. Het eerste hoofdstuk handelt over God als opdrachtgever in verband met de kuituur. Daarna komen, ieder in een hoofdstuk, aanvang en mislukking der kuituur ter sprake. Vervolgens worden reiniging en kerstening van de kuituur besproken, terwijl de schrijver zijn beschouwende gedeelte met een hoofdstuk over het gebruik van de kuituur en een over de verheerlijking ervan besluit.

Er staan veel goede dingen in die hoofdmoot van het boek. Noch de mijding van de wereld, noch de vriendschap met haar kan de weg zijn van het kristelijk geloof, poneert de schrijver, en terecht. De kristen zij er steeds voor op zijn hoede dat hij niet gelijk wordt aan de wereld. Het is zijn doodgewone plicht om zich te keren tegen alles wat van God dreigt af te voeren. Wat niet tot Gods eer is aan te wenden dat is geen kuituur, maar „on-kultuur", produkt van goddeloosheid dus!!! Alles moet men meten met de maatstaf van Gods Woord en alles moet gericht zijn op de eer van God! Het is wel zeer bedenkelijk wanneer een kristen zozeer „kultureel" is ingesteld, dat hij zich niet meer vreemdeling op aarde voelt

Het praktische gedeelte zegt het een en ander over toonkunst, letterkunde en de kunsten die men beeldend noemt. Vervolgens vraagt de schrijver zich nog weer eens af hoe wij er tegenover moeten staan, terwijl hij met een aardig hoofdstukje over de regeling van de kuituur — waarin de staat ter sprake komt — besluit. Dit laatste onderdeeltje is in zijn eenvoudigheid een van de meest verdienstelijke van het hele boek. We wezen er al eerder op: het is zeer spijtig dat het praktische gedeelte niet wat meer uitvoerig is. Daar komt nog bij dat schrijver hier zijn hoofdstukjes opvallend opgevuld heeft met zeer algemene mededelingen. Zijn uitspraken zijn wel beslist —

We wezen er al eerder op: het is zeer spijtig dat het praktische gedeelte niet wat meer uitvoerig is. Daar komt nog bij dat schrijver hier zijn hoofdstukjes opvallend opgevuld heeft met zeer algemene mededelingen. Zijn uitspraken zijn wel beslist — wat te waarderen is — maar hij geeft uiterst weinig voorbeelden ter illustratie van de teorie en gaat zo goed als nergens dieper op de zaken in. Een mooie opmerking zo hier en daar redt dit gedeelte niet. Het maakt een armelijke indruk; ik kom daar straks nog op terug.

Biezonder jammer is dat schrijver nergens duidelijk uiteengezet heeft wat hij eigenlijk onder kuituur verstaat. Wel zegt hij iets over de oorsprong van het woord, maar dat bewijst toch niets? Hoevele woorden zijn er niet die wij in een betekenis gebruiken die van de oorspronkelijke ver verwijderd is? Het feit dat schrijver nergens een begripsbepaling geeft, wreekt zich tenslotte in de tekst herhaaldelijk. De lezer vraagt zich haast voortdurend af of schrijver al of niet de godsdienst als een deel van de kuituur beschouwt. Aanvankelijk lijkt het er op dat hij de godsdienst niet als onderdeel van de kuituur wil zien, maar telkens schijnt een uitspraak er toch op te wijzen dat hij dat niet heeft bedoeld. Soms meent de lezer dat de schrijver „de kuituur" wil laten samenvallen met „de wereld", maar elders krijgt hij weer de indruk dat de schrijver toch wel beter weet.

We kunnen hierop doorgaan. Het is een algemeen bezwaar tegen dit boek dat schrijvers onderscheidingen zo weinig scherp zijn. Om op het bovenstaande nog terug te komen: het zou de helderheid van menige passage zeer ten goede zijn gekomen als de schrijver uitgegaan was van een duidelijk omlijnd begrip „kuituur" en daarna stilgestaan had bij de vraag wat wij dus voor kuituur te houden hebben en bij die wat men er in het algemeen onder verstaat. We gaan nu echter verder. De inhoud van de hoofdstukken is lang niet altijd afgebakend. Het is niet prettig als we iets voor de zoveelste keer vernemen, en dat gebeurt hier nogal eens. Kortom, het zou de helderheid van het betoog bevorderd hebben als de kompositie van het boek wat strakker was geweest en schrijver er wat meer op uit geweest was om wat hij te zeggen had zo scherp als doenlijk was te formuleren. Dat het hier een populair geschrift betreft, is nog geen verontschuldiging. Een boek voor breder lezerskring moet zéker goed gekomponeerd zijn, terwijl het even scherp moet onderscheiden als een studiewerk. Alleen moet in een boek voor iedereen de weergave van de gedachten bovendien eenvoudig zijn.

Bij de bewerking van het tweede deel heeft schrijver 't zich gemakkelijk gemaakt. We geven gaarne toe dat schrijven over de praktijk meer moeilijkheden met zich meebrengt dan het teoretisch algemene regels geven. Maar niemand zou er schrijver boos om aangekeken hebben als hij enkel maar een boekje teoretische beschouwingen gegeven had. Nu hij dit niet gedaan heeft, mogen wij ook eisen dat hij niet doorlopend aan de oppervlakte blijft in dit op de praktijk gerichte deel. Wat heeft hij niet een kansen laten glippen om zijn lezers goede voorlichting te geven! We wijzen enkel maar op het toneel. Daarover zegt hij praktisch niets. En dat terwijl de grote meerderheid van het gereformeerd protestantisme zich in onze dagen met verwoedheid op 't toneel geworpen heeft, en daardoor blijk geeft van een zeer bedenkelijk verlies aan kristelijke levensstijl! Die meerderheid breekt hier bewust met een traditie, omdat ze geen gevoel voor goed en kwaad meer heeft. Een deel van 't kristendom in Nederland durft niet zo roekeloos met een traditie breken, maar weet daarbij niet altijd hoe het zich een houding geven moet. Voor dat gedeelte ligt hier een probleem. We hadden echt gehoopt dat schrijver hier een goede gids zou zijn. Maar nee, hij maakt er zich goedkoop van af! Dit neemt

(Zie vervolg pag. 62)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen