Uitstapjes op taalgebied

Professor Sizoo, oud-hoogleraar aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, geniet een zekere bekendheid door zijn zeer verdienstelijke, populaire boeken over 't leven van de mensen in de Oudheid. Het onderhavige is eens wat anders. Het wil de leek — het boekje is eenvoudig in zijn opzet — een indruk geven van de invloed van het Grieks en het Latijn op 't Nederlands van tegenwoordig. Dit is niets nieuws: Wie enigszins in de materie thuis is, denkt terstond aan 't boekje van Professor Gerlach Royen van een jaar of wat geleden. „Latijn en Grieks dat wij allen spreken" heette dat. Het was een mooi, betrekkelijk eenvoudig boekje. Prof. Sizoo doet het nog eenvoudiger: Babbelend en wandelend, waarbij hij zich een uitweiding veroorlooft telkens als er eens wat aardigs te vertellen valt. De keuze van de stof is uiteraard niet vrij van willekeur. Dit geldt zowel voor 't kiezen van de hoofdstukken als voor de woorden waaruit ieder hoofdstukje is opgebouwd.

De namen van de maanden en de dagen worden opgesomd, waarop een lezenswaardige uiteenzetting betreffende de dagverdeling in de Oudheid volgt. We kijken in een kerkgebouw van nu en horen een en ander over ambten in de kerk en wat de dragers daarvan zoal doen. Een ander hoofdstuk handelt over de meer geestelijke zaken, over het vertalen van de Bijbel en de namen van de Bijbelboeken, enzovoort. Daarna wandelen we heel gezellig met de hooggeleerde, maar thans babbelende gids een aantal scholen door, slaan even een toevallig opgediepte krant op, en gaan dan mee door Amsterdam. Persoonlijk ben ik erg op Amsterdam gesteld, maar toch zou ik niet graag — als schrijver, blz. 110 — al pratende daar onopvallend in de bioskoop willen terechtkomen. Dan ga ik liever in het volgend hoofdstuk mee een huis bekijken vanaf woonkamer tot keuken, ; of richt mijn aandacht — met het laatste hoofdstuk — op de „varia".

Niet altijd is het Nederlands volkomen onberispelijk, al is het aantal plaatsen waar men over valt gering. Regel 12 von onderen op blz. 70: „Metalen pennen waren zelden", toont een in het proza wel héél zelden voorkomend gebruik van „zelden". „Miljoenen" — blz. 92 — is goed gespeld; daar hoort het ouderwetse „millioenen" — blz. 95 — dan echter niet meer naast. „Stadion" — op blz. 126 — heeft in het Nederlands geen meervoud „stadia"; dit „stadia" is één der meervoudsvormen van ons „stadium".

Men kan een boek als dit onmogelijk in één ruk lezen Het beste lijkt me: elke dag een hoofdstukje en dan steekt men er hier en daar wel wat uit op. Wie zelf klassieke talen leert, zal 't aardig vinden dat er hier voortdurend op de invloed ervan op het Nederlands gewezen wordt. Wie geen Latijn en Grieks kent, maar belangstelling voor taal in 't algemeen heeft, zal hier heel veel van zijn gading vinden. Een register van besproken woorden zal het achteraf nog vergemakkelijken om het een of ander na te slaan.

Ondanks zijn opzet — waarin niets oorspronkelijks gelegen is — ondanks de keuze van de stof — die uiterst willekeurig is — en ondanks zijn onleesbaarheid als een geheel — de aard van 't boekje brengt dit mee — een werkje waarin menig onderwijzer, menig leerling van lyceum of gymnasium en de beroemde leek die overal belangstelling voor heeft, zich nu en dan eens gaarne zal verdiepen. Een ietwat buitenissig boek, maar dat in zijn eenvoudigheid bij de genoemden niet onwelkom wezen zal.

Zoals dat hier en elders voor een pocket de gewoonte is geworden, vindt men op de achterkant van 't omslag een uiteenzetting betreffende de schrijver. De lezer leze daar voor „naast" — begin tweede alinea — „behalve met".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen