Theodorus van der Groe

(VI)

De „Toetssteen"

Het meest bekende werk van Van der Groe is wel de „Toetssteen", sinds de eerste uitgaven (deel I in 1752, deel II in 1753) verschillende malen herdrukt. De volledige titel luidt: „Toetssteen deiware en valse genade, ontdekkende in het helder schijnende licht der zuiver gereformeerde waarheid, vervat in de Heidelbergse Catechismus, de wezenlijke gronden van onderscheid tussen het zaligmakende werk des Geestes in de harten der oprechte gelovigen en tussen het schijngeestelijk werk der geveinsden en tijdgelovigen, ten dienste van het heilbegerig Christenvolk in Nederland, om het op te wekken in deze donkere dagen van verleidinge, zijn eeuwige staat grondig te beproeven en zichzelf zorgvuldig te hoeden voor de verderfelijke wegen der huichelarij en voor allerlei listig bedrog des satans, met zich vast te houden aan het geloof clat eenmaal aan de heiligen overgeleverd is." Dit is eigenlijk meer een inleiding of een korte inhoudsopgave clan een titel! Een paar eeuwen geleden wist men opzet en strekking van een boek reeds door een adembenemende titel aan te geven!

Het is duidelijk, wat de schrijver bedoeld heeft. In cle donkere tijd waarin hij leefde, was er zoveel „schijn" dat voor „zijn" gehouden werd. Naamchristenen, die zich bedrogen voor de eeuwigheid en ware gelovigen, die zich het heil niet drufden toeëigenen. Om een en ander te onderscheiden was een „Toetssteen" nodig, aan de hand waarvan men zijn staat voor de eeuwigheid kon onderzoeken. Van der Groe is niet cle eerste geweest, die een werk van dit soort schreef. De „kenmerkenprediking" vinden we de hele Nadere Reformatie door. Verschuur schreef zijn „Bevindelijke Godgeleerdheid", Sehortinghuis zijn „Innige Christendom", Smytegelt zijn „Gekrookte Riet", om maar niet meer te noemen. Dat kan een verdienstelijk werk zijn, als er maar Schriftuurlijke kenmerken worden aangelegd. Het gevaar ligt echter altijd op de loer, dat de persoonlijke bekering of eigen ondervinding als norm gelden voor een ander.

Het pleit voor Van der Groe, dat hij geen eigen maatstaven heeft gebruikt, maar zijn onderzoek instelde aan de hand van het klassieke leerboek der kerk, namelijk cle Heidelbergse Catechismus. Dat neemt niet weg dat Van der Groe soms zéér ver gaat met zijn kenmerken, zodat men soms geneigd is te vragen: „Wie kan dan zalig worden? "

Overigens is het de vraag of een werk als de „Toetssteen" aan het eigenlijke doel beantwoordt. De kleingelovigen worden zo gemakkelijk mismoedig als ze zien wat anderen hebben en wat zij nog missen, terwijl de schijn-en tijdgelovigen zulk een boek niet licht ter hand zullen nemen en als ze dat doen, allicht nog enkele kenwerken weten te vinden, waarop ze hun inbeelding verder kunnen bouwen.

We mogen echter „het kind niet met het badwater weggooien." Misbruik mag nooit het gehele gebruik verhinderen. Het is ongetwijfeld Van der Groe's bedoeling geweest, de schijngelovige te ontmaskeren en cle ware gelovige tot steun te zijn. Echt goud kan de proef doorstaan. Als hij niet altijd geslaagd is, clan is dat minder de schuld van hem, clan van de geesteloze tijd, waarvan ook hij een kind was.

Overige werken

Behalve cle „Toetssteen", die dus over cle Heidelbergse Catechismus handelt, heeft Van der Groe ook nog een Catechismusverklaring in preken het licht doen zien. Dit werk, dat oorspronkelijk in drie delen verscheen, is getiteld:

„Des Christens eenigen troost in leven en sterven of Verklaring over den Heidelbergsen Catechismus."

TIIEODORUS VAN DER GROE (vervolg van pag. 123)

Verder noemen we nog cle titels van enkele bekende prekenbundels: „Zevental predikatiën bevattende de genezing van den blinden Bar-Timeüs." „De bekering, 17 nagelaten leerredenen." „Tiental godvruchtige predikatiën." „48 nagelaten predikatiën over het lijden van onze Heere Jezus Christus."

Vertalingen

Op initiatief van Van der Groe zagen ook enkele vertalingen van Schotse werken het licht. Zo voorzag hij enkele prekenbundels van de gebroeders Erskine van een voorwoord. Lezenswaardig en belangrijk is ook de voorrede van Van der Groe op het prachtige werk „Sakelijke en Praktikale Verklaring van cle Twaalf Kleine Profeten, door Mr. George Hutcheson."

Een laatste artikel zal gewijd zijn aan de betekenis en de invloed van Van cler Groe.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen