Theodorus G. à Brakel

(t).

Leven

Naar zuiver chronologische volgorde gerekend, hadden we reeds eerder in deze artikelenreeks aandacht aan Brakel Senior moeten besteden. Het leek ons echter meer voor de hand liggend, eerst de „Utrechtenaars" Voetius, Lodenstein en Koelman te bespreken en daarna achter elkaar de oude en de jonge Brakel te behandelen.

De oude Brakel is ook in onze kringen een figuur, die al te weinig gekend wordt. Daartegenover mag zijn zoon Wilhelmus zich nog altijd in een grote populariteit verheugen wegens zijn overbekende dogmatiek „Redelijke Godsdienst." Diens geest draagt wel het stempel van de vader, maar toch is hij minder origineel. Met enige overdrijving zouden we kunnen zeggen: de vader is meer gevoelsmens, de zoon meer verstandsmens geweest. De vader mediteert, de zoon redeneert. De tijd, waarin beiden leefden, zal daarvan wel mede de oorzaak zijn.

Dirk Gerritszoon a Brakel aanschouwde het levenslicht te Enkhuizen in het jaar 1608. Van zijn jeugd is weinig bekend, zoals er trouwens over zijn hele leven een sluier hangt. We weten namelijk ook niets van zijn studie af. Nog altijd twisten de kerkhistorici over de vraag of Brakel een wetenschappelijke opleiding heeft gehad of dat hij een der laatste theologen van de vaderlandse kerk is geweest, die op grond van „singuliere gaven" tot de bediening des Woords en der Sacramenten zijn toegelaten. Uit het feit, dat niemand minder dan professor Meinardus Schotanus, toentertijd hoogleraar te Franeker en later te Utrecht, persoonlijk met Brakel bevriend was en dat Brakel op zijn aanbeveling predikant is geworden, kunnen we misschien afleiden dat hij niet academisch gevormd zal zijn, maar zich toch door zelfstudie een omvangrijke theologische kennis zal hebben verworven, wat trouwens ook uit zijn werken wel blijkt.

Brakel, wiens familienaam moeilijk verlatiniseerd kon worden, wijzigde naar het toenmalig gebruik zijn voornamen Dirk Gerritszoon in Theodorus Gerardi. Hij trad in het huwelijk met Margaretha Ilomma, een zuster van cle bekende Leeuwardense predikant, en deed in 1638 zijn intrede in de gecombineerde gemeenten van Beers en Jellum (Fr.) Vandaar leidde de weg in 1652 naar Burg op Texel, dat reeds een jaar later verwisseld werd voor zijn derde en laatste standplaats, Makkum. Anders dan zijn zoon is Brakel Senior dus zijn hele leven dorpspastoor gebleven. Misschien had hij juist daardoor de tijd om te mediteren over het bevindelijke leven, waarvan de neerslag in zijn werken te vinden is.

Van Brakel is bekend, clat hij zich dagelijks urenlang afzonderde voor gebed, Schriftlezing en meditatie. Zelfs bracht hij Psalm 119 vers 62 letterlijk in praktijk: „Te middernacht sta ik op om U te loven over de rechten Uwer gerechtigheid, " terwijl hij opmerkte, dat het zuiver vleselijk was, deze tekst „geestelijk" te verstaan! Zoals Brakel geleefd heeft, is hij ook gestorven. Zijn zoon Wilhelmus heeft in de voorrede op één van zijn vaders werken een uitgebreid verslag van zijn sterfbed gegeven, waarop de vader de zoon onderwees in de verborgen omgang met God.

Bekend is ook het feit, dat Brakel bezield was met een profetische geest. Zo riep hij in zijn laatste levensnacht uit: „Ik hoor trompetten en krijgsgeschrei." Zijn zoon Wilhelmus zag de oorlog van 1672 als de vervulling van deze profetie. Op 14 febr. 1669 is Brakel „zalig in den Heere" ontslapen, op 60-jarige leeftijd. Hij spreekt echter nog, nadat hij gestorven is, namelijk in zijn werken.

Werken

Brakel was geen veelschrijver, van wie het ene boek na het ander van de pers kwam, maar de vier werken, die hij op zijn naam heeft staan, zijn van een hoog gehalte. Volledigheidshalve laten we hier de titels volgen:

„Het geestelijk leven en de staat eens geloovigen mensches hier op aarde, uyt Godes heylig Woort vergadert en bijeengebragt." (1648).

„Eenige Christelijke metitaties, gebeden en dankzeggingen om 's nachts, 's morgens, 's middags en 's avonds te gebruiken, mitsgaders bij andere gelegenheden." (1650)

Disputatie over cle menschwerdinghe Jesu Christi" (1664)

„De trappen des (1670) geestelijken levens."

Op het laatstgenoemde werk, dat eigenlijk een bewerking van het eerstgenoemde is, komen we in een volgend artikel terug.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen