Kerkelijk liesef

(13)

Naast cle leergeschillen, die er in de voortgezette Gereformeerde Kerk na 1834 openbaar kwamen, waren er ook kerkrechtelijke geschillen, waarvan ik reeds sprak in mijn 11de artikel. Deze geschillen kunnen we het best groeperen op de volgende wijze: het aanvragen van vrijheid (om als kerk te mogen bestaan) bij de staat, het aannemen van 'n nieuwe naam voor dc aloude kerk, het

afschaffen van de oude Dordtse kerkorde en het aanvaarden van 'n nieuwe, de Utrechtse kerkorde.

Op de eerste generale synode van maart 1836 te Amsterdam hielden de Geref. Gemeenten (of zoals zij zich landelijk noemden: de Geref. Kerk in Nederland) voet bij stuk: handhaving van de 3 formulieren van enigheid en van de D.K.O. Zij weigerden 'n nieuw kerkverband genoemd te worden: zij waren de Geref. Kerk van voorheen. Ons kerkelijk voorgeslacht redeneerde niet, zoals we in deze tijden zo vaak meemaken: „Och, we zijn maar zo'n klein groepje, wat betekenen wij eigenlijk? We moeten maar naar geen grote dingen staan, laten we ons maar heel bedaard houden!", terwijl men om zijn onjuiste mening te argumenteren, er vaak nog deze merkwaardigheid, die er totaal niets mee te maken heeft, aan toevoegt: „Eenvoudigheid is toch altijd het kenmerk van het ware? " Deze redenatie zou heel aardig passen bij hen, die niet met God en Zijn Woord rekening houden, maar niet bij hen, die zich nog hiervoor buigen. Immers het geloof, „rekent" of „telt" niet, maar stelt — bij gelijkenis van eigen onmacht en nietigheid — zijn betrouwen op Hem, voor Wien niets te groot en te wonderlijk is; Die juist door het menselijk onmogelijke en kleine heen, Zijn almacht en grootheid openbaren wil, opdat alle menselijke en kerkelijke roem buitengesloten zal worden en Hij alleen de eer ervan ontvangen zal.

Zo ook onze voorvaderen. Ondanks hun gering aantal (11) durfden zij het aan om in geloofstaal, die gegrond is op Schrift en belijdenis, te zeggen en te schrijven: „Al zijn we weinigen, toch zijn wij de voortzetting der Gereformeerde Kerk en die grote massa, die tegenover ons staat en die weigert te buigen voor den Christus der Schriften, is de kerk NIET meer!" Natuurlijk — hoe kan 't ook anders? — zijn zij om hun kerkelijk standpunt op alle mogelijke manieren bespot, gehoond en uitgelachen. Maar zij weken geen duimbreed: in het geloof weerstonden zij de meest spottende behandeling. In juli 1836 kwam het reeds meermalen genoemde koninklijke besluit, dat op liberalistisch-revolutionaire wijze de ware kerk van zijn voorrechten beroven wilde. Wat dit besluit inhield, herhaal ik nu niet, omdat ik dit in vorige artikelen beschreef.

Op de tweede generale synode, in sept. en okt. 1837 te Utrecht gehouden, verliet men het Schriftuurlijke en door hen zo manmoedig ingenomen standpunt. Men aanvaardde daar de door ds. Scholte uit Utrecht ontworpen kerkorde. Aan deze kerkorde ging 'n zestal inleidende artikelen vooraf, die eigenlijk niet in 'n kerkorde thuishoren; zij gingen over de vraag, wie er leden van de kerk waren en hoe dezen te beschouwen waren. Deze vraag hoort in 'n belijdenisgeschrift te staan. In deze beginartikelen op de nieuwe kerkorde kon men gemakkelijk de leer-inzichten van ds. Scholte herkennen, die een der bekendste aanhangers van de nieuwe leer was.

Ds. de Cock en anderen protesteerden tegen het ontwerp èn ook toen het ontwerp aangenomen was. Niets mocht evenwel baten. Op de duur legde Ds. de Cock „om des lieven vredes wil" er zich bij neer. Waarheid en recht werden prijsgegeven terwille van uiterlijke eenheid.

Verder begon de gemeente van Utrecht als eerste met het aanvragen van vrijheid bij de overheid. Dat dit tevens een verloochening van Christus als enig Hoofd der Kerk inhield, zag men maar over het hoofd. Men willigde de eisen der regering geheel en al in. Ds. de Cock en anderen waren in het begin ook tegen dit vrijheid-vragen, maar na enige tijd volgden zij, wederom ter bewaring van de eenheid.

Met die vrijheidsaanvrage hield de naamsverandering van de kerk der Afscheiding direct verband. De regering duldde niet, dat de kerk zich de Gereformeerde Kerk in Nederland noemde. De staat beschouwde namelijk de Hervormde Kerk als de voortgezette Geref. Kerk van voor de Franse tijd. Dat zijzelf de Geref. Kerk der vaderen in 1816 om hals had gebracht door de D.K.O. te vervangen door de reglementenbundel en 'n staats-synodaal juk aan de voormalige kerk op te leggen, weigerde de staat, die uit de beginselen der revolutie leefde, in te zien.

Een deel van de kerken der Afscheiding deed afstand van de oude naam, waarop zij alleen recht had en liet zich voortaan noemen „Christelijk Afgescheiden Gemeenten." Hiermee verkochten zij inderdaad voor 'n schotel linzenmoes hun eerstgeboorterecht als kerk. Dat zij tegelijk daarmee en met de andere geschilpunten 'n breuk in eigen gelederen sloegen, zag men pas te laat in.

Want — gelukkig — niet heel de kerk van toen verloochende het juiste standpunt. Er was 'n deel — alweer 'n klein deel van het toch al kleine geheel —, dat getrouw bleef aan den Christus der Schriften, dat Hem niet wilde, niet mócht verloochenen als Hoofd der Kerk en dat dientengevolge blootgesteld bleef aan de treurvolle staatsvervolgingen. Zij wensten liever het kruis der vervolging te blijven dragen dan de rechten der kerk prijs te geven, omdat zij de versmaadheid van Christus meerdere rijkdom achtten dan alle Egyptische schatten, waartoe ook behoorde de aangeboden vrijheid. Want dit deel der Kerk zag op de vergelding des loons.

p.a. Adm. „Daniël", R. v. Catsweg 244a, Gouda.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen