Hef Réveil in Nederland

(Slot)

Als laatste punt van behandeling voor dit onderweq) zou ik willen noemen dc praktische zijde van het Réveil: De toepassing van cle Réveilbeginselen in het maatschappelijke leven.

Al heel gauw voelde men cle behoefte om zijn Christelijk geloof ook in daden om te zetten. Op talloze wijzen en met veel enthousiasme, ijver en volharding heeft men zijn krachten gegeven aan: onderwijs, evangelisatie, zondagsscholen, diakonessenwerk, armenzorg, bewaarscholen, naai-en breischolen, naaikransen, geestelijke verzorging militairen, verspreiding Chr. lectuur, zorg voor verwaarloosde kinderen enz. enz.

U ziet: dit is een respectabele lijst. En nog is deze lijst niet volledig. Het was de mensen van het Réveil ernst met het in praktijk brengen van wat ze beleden. Vooral de zaak van het Christelijk onderwijs had de volle aandacht van alle Réveilmensen. De noodzaak daarvan wercl door allen aangevoeld. De eerste Christelijke school werd door cle Réveilvrienden in Amsterdam gesticht.

Het eerste diakonessenhuis is mede dooide activiteit uit deze kringen tot stand gekomen. Het werd in 1844 in Utrecht gesticht.

E11 zo zouden we door kunnen gaan. Werkelijk: cle Réveilmensen legden een grote belangstelling aan cle dag voor alle facetten van het maatschappelijk leven.

In de politiek is het Groen van Prinsterer die een principieel geluid laat horen en de gedachten over cle verhouding tussen vorst en volk, zoals die in de Réveilkring leefden, in de Tweede Kamer naar voren gebracht. Al werd hij dan spottend een „veldheer zonder leger" genoemd: een onverschrokken veldheer was hij in ieder geval. Maar waar het hem in de eerste plaats 0111 ging, blijkt zo duidelijk uit zijn zinspreuk: „Staatsman niet, Evangeliebelijder."

Let er wel op, clat men hier de komma op de juiste plaats zet!

De toepassing van deze beginselen in het politieke leven leidt clan tot het ontstaan van de Anti-Revolutionaire partij.

Ook de Christelijke pers had de aandacht van cle Revéilmensen. Hier eveneens hebben ze baanbrekend werk verricht.

Laten we 1111 nog even nagaan wat het O O Réveil ons gebracht heeft en hoe we onze houding ten opzichte van deze bewe-

ging moeten bepalen. Vóór het Réveil pleiten cle volgende feiten: Vooral in aanzienlijke kringen heeft het belangstelling gewekt voor cle leer van vrije genade.

De nadruk werd gelegd op het zondebesef en een schriftuurlijke prediking! Het bracht een bezinning op cle waarde der dogma's.

der dogma's. Het wekte belangstelling voor cle doorwerking der Christelijke levensbeschouwing op staatkundig en maatschappelijk terrein: Christelijke politiek, Christelijk onderwijs, jongelingsverenigingen,

evangelisatie, ziekenzorg enz. Als gebreken die het Réveil aankleefden en clie We heus niet over het hoofd willen zien, omdat ze soms van ernstige aard zijn, noemen we 1. Het Réveil is dogmatisch te onbelijnd. Velen willen cle formulieren niet de plaats schenken die ze in de aloude Ger. kerken bezaten. Denk aan wat hierboven vermeld is over Da Costa en cle formulieren.

2. Het Réveil heeft aanleiding gegeven tot vervlakking der kerkelijke grenzen. Vaak zag men Réveilmensen kerken bij predikanten clie behoorden tot een andere kerkelijke richting dan clie waartoe zij zelf behoorden.

3. Bij sommigen bemerkt men zelfs onkerkelijkheid, doordat men cle kerk als zichtbaar instituut verwerpt. Capadose zegt op oudere leeftijd zijn lidmaatschap op. Willem cle Clercq blijft in 't. laatst van zijn leven thuiszitten.

4. Geheel vrij van sectarische tendenzen is het Réveil niet gebleven.

5. Een ethische inslag is bij sommigen niet te miskennen. Beets b.v.

Tenslotte zou ik dit nog willen opmerken:

Het Réveil is niet los te denken van die stroming in letteren en andere kunstuitingen die men de Romantiek pleegt te noemen en die in het nauwste verband staat met het gevoelsleven.

Het Réveil in Nederland is geen plant van buitenlandse bodem die naar ons land is overgebracht, maar de kiemen voor deze beweging lagen in onze eigen bodem en hebben daarin wortelen geschoten, ofschoon bij cle groei wel buitenlandse, bijv. Frans-Zwitserse invloeden zich hebben doen gelden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen