RONDOM KERK EN STAAT

Het is te verstaan dat de verschillende partijen hun meest bekwame mensen afvaardigen naar de openbare colleges. Zoals met alle menselijk streven gaat het ook hier; men tast wel eens mis, dat blijkt dan achteraf wel. Hoe groter het aantal leden ener partij in een college is, hoe gemakkelijker men er een zwakkere broeder in kan hebben. Trouwens, waar is de maatstaf der bekwaamheid? Moeten het bij voorkeur professoren, doctoren of ingenieurs zijn? Dat zal geen weldenkend mens durven volhouden. Want er komen nog andere factoren in geding dan veel kennis. Beginseltrouw moet er gevonden worden, bereidheid om versmaadheid te dragen om het beleden beginsel. Ja, wat alles af doet: de vreze des Heeren is het beginsel der wijsheid, allen die ze doen hebben goed verstand. Daar zijn treffende voorbeelden, zowel in het werk van Kamerleden als in de kleinste gemeenteraad, dat het kinderlijk vertrouwen op den Heere hulp en moed gaf om in de moeilijkste gevallen goede raad te geven, naar Gods Woord te spreken en te beslissen. Men moet als het zo geleid wordt bereid zijn met een eenvoudige beginseltrouwc ambachtsman als candidaat te voorschijn te komen.

Dit neemt niet weg dat ontwikkeling en kennis van belang zijn; dit zal niemand tegenspreken. In de besturende colleges als gemeenteraden en de provinciale staten, moeten de partijen er wel eens rekening mede houden, dat hun raads-of statenlid tot wethouder of lid van Gedeputeerde Staten zou verkozen kunnen worden en dat zijn ambten

die veel van de benoemde vragen. Het bestuur van gemeente, gewest of land is geenszins eenvoudig, ja het wordt met de dag meer ingewikkeld, zodat de bereidheid en het vermogen er moeten zijn zich er in te verdiepen en de last mede te dragen. Maakt de verkozene er maar wat van, dan geschiedt dit niet straffeloos, want de tegenstander zal dat bij een volgende verkiezing natuurlijk uitbuiten, en ook de eigen kiezers zullen er hun oordeel over vellen. Bovendien moeten wij allen voor dit belangrijk werk het beste geven wat wij maar kunnen geven.

Nog eens verwijlende bij onze Tweede Kamer, uiteraard zetten de partijen hun knapste mensen voor in 't gelid. Zo terloops telden wij bij de honderd Kamerleden:16 meesters in de rechten, onder wie ook enkele doctoren in de rechten en twee professors; 14 doctoren in een of andere tak van wetenschap; vier ingenieurs en 4 theologen, hetzij domines of doctor, protestants of rooms-katholiek. Nu is de theologie de koningin van alle wetenschappen en het zou zo goed zijn wanneer de overheid veel en goed luisterde naar wat de geestelijke voorgangers der kerk te zeggen hebben. Wij denken hier aan de profeten en zieners van het Oude Testament. Ook aan de grote reformatoren, Calvijn, Luther, John Knox, van welke laatste inzonderheid gezegd werd, dat hij nimmer voor enig mens gevreesd had.

In de Tweede Kamer hebben bijna altijd enkele predikanten zitting gehad, ook soms van vrijzinnige richting. De christhist., de antirev., en de staatk. ger. partij hebben er ook predikanten in afgevaardigd, en de Herv. Geref. Staatspartij had destijds in ds. Lingbeek een verwoed strijder voor de Ilerv. Kerk en de beginselen der Reformatie. In de Staatk. Ger. Partij waren het ds. Zandt, ds. Kersten en ingenieur van Dis die in de Kamer optraden, van wie nu ds. Zandt en ir. van Dis nog over zijn. Het heeft destijds in de chr. pers veel stof opgeworpen, dat voor de Tweede Kamer een predikant der Geref. Gemeenten afgevaardigd werd. Menig artikeltje onder het hoofd „Predikant-Kamerlid" werd er geschreven, alsof het iets geheel nieuws was. En dat was het toch niet. Of beide functies verenigbaar zijn staat ter beoordeling ten eerste aan de kerk die zulk een predikant dient, ten tweede aan de partij welke hem candidaat stelt en ten derde aan de persoon zelf. In het algemeen kan men zeggen, dat het leraarsambt zoveel arbeid medebrengt dat daarnaast voor andere arbeid geen tijd overblijft. En zeker onze gemeenten met haar vele vacatures moeten hier voorzichtig zijn. Destijds lagen de zaken zo, dat in de Tweede Kamer een helder geluid gehoord werd dat regering en volk tot de oude reformatie terugliep, het heeft toen velen onder ons volk wakker geschud. Zulk een combinatie van functies eist echter enorm veel van iemands werkkracht, dat is wel gebleken. Vandaar dat andere kerken de predikant emeritaat verlenen zolang hij Kamerlid is. Thans is b.v. in cle Kamer ds. Zandt die emeritaat heeft als Hervormd predikant en ds. van der Zaal die hulp-prediker is van cle Chr. Ger. Kerk van Harlingen, En zo zijn er nog meer predikant-Kamerleden van andere richtingen. Een algemene uitspraak over het combineren van deze functies zouden wij niet gaarne geven, elk geval moet op zichzelf bezien, worden. Het was in 1922 bij het opkomen van de St. Ger. Partij bijna niet anders mogelijk dan dat cle man die er de stoot toe gegeven had en die men volgde, ook tot het Kamerlidmaatschap werd verkoren. In hem hadden cle mensen hun vertrouwen gesteld en toen er dus verkiezingen kwamen kon men maar niet ineens mijnheer A. of mijnheer B. no. één plaatsen. Want er is een belangrijk en goecl cling in cleze zaak, n.1. de band tussen cle kiezers en de te verkiezen rr^an! Onverwachte verandering in de personen kan clie band beschadigen en dan loopt het mis. In vacaturen moet echter worden voorzien en clat moet met beleid gebeuren, Voorts, bepaalde situaties of omstandigheden herhalen zich niet meer precies eender en zo is het jaar 1922 weer iets anders clan het jaar 1955.

Een predikant kan moeilijk een re ge erambt vervullen, dat gedoogt zijn roeping niet. Kamerleden regeren echter niet, zij vertegenwoordigen het volk bij de Regering. Het was dus niet fair dat er destijds zoveel rumoer werd gemaakt. Maar ja, de gemoederen waren jarenlang nog al verhit, zo ging dat toen, toen er belangrijke principiële kwesties op tafel werden gebracht. De strijd is nu wel wat geluwd.

De kiezers moeten ook toegesproken wordei\ een zwaar werk in de warmste tijd van het jaar. Het was nog al eens rumoerig op die openbare vergaderingen. Toen waren er toch vaak kostelijke momenten, Ook was er (moge clat blijven) voorbeeldige trouw van het eenvoudige volk aan zijn voorgangers. In de vergaderingen wilden de tegenstanders óók wel eens op het podium klimmen om de vergaderden toe te spreken. Vanzelf voelden de sprekers en hun bestuur dat de vergadering had belegd, claar niets voor. Eén man uit het Gelderse herinneren we ons, een trouwe vriend, klein van persoon, breed geschouderd, gegroefde gelaatstrekken. Hij deed mij altijd denken aan Bouke uit het verhaal der vervolging, die cle gevangenen liet ontsnappen en zelf stierf cloor de dolkstoten, cle sleutel van de cel in cle vuist gekneld! In cle vergadering zat hij op de eerste rij. De opposanten wilden op het podium het clebat houden. Zij drongen op. De voorzitter verbood het hun. Maar Jan, zo heette onze vriend, zeicle tot zichzelf: „dat gebeurt niet, Jan, geen denken aan." En het stoncl voor hem vast dat hij een ogenblik later met de bovenmeester en diens vrienden over cle grond zou liggen rollen. Nu, daar was ook geen twijfel aan, want Jan was één en cd spieren. Maar gelukkig bleef ons dat toneel bespaard! 't Was ook maar beter zo. Beste trouwe Jan! Hij is al vele jaren ontslapen, niet zonder hope.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen