RONDOM KERK EN STAAT

Zoals we allen weten telt de Tweede Kamer 100 leden; de voorzitter inbegrepen. Niet altijd was dat zo. Bijvoorbeeld van 1850 tot 1868 waren er 68 leden; van 1868 tot 1886 80 leden en daarna werd het aantal 100. Daar de volksinvloed in een demoer. parlementair stelsel van zo grote macht is, is het té verstaan, dat het kiesrecht al een halve eeuw lang de politiek beheerst. Eerst ging het er om het gehate welstandselement bij het kiezen weg te krijgen; Dus geen loon-, belasting-, huur-of spaarkiezers meer! In 1917 kwam het algemeen tnannenkiesrecht; in 1922 ook het vrouwenkiesrecht. Maar er was nog meer. Er bestonden immers nog steeds stemdistricten. In elk district moest uitgemaakt worden wie er gekozen zou zijn voor dat district. Wij hebben nu eigenlijk nog wel districten, maar zij heten nu Kamer-of Statenkringen en de grote gemeenten zijn in drieën gedeeld. Evenwel hebben de kringen nu betekenis voor het indienen der candidatenlijsten; verder is dc keuze op de cand'ulaat, mits hij maar in alle 18 Kamerkringen op de lijst staat, algemeen. De Grondwet bepaalt echter dat de afgevaardigde het gehele volk vertegenwoordigt, Principieel genomen was het districtenstelsel te verdedigen. Iemand die in Groningen woont zal het best over de toestanden daar kunnen oordelen. Een partij die over wat meer leden beschikt, tracht die dan ook uit verschillende streken te betrekken. Dat vergroot dan het medeleven van dc mensen uit de streek van de afgevaardigde. Anderzijds is het billijk, dat b.v. een paar stemmen uit den Helder steun geven aan dezelfde partij in een ander deel van het land. Met het districtenstelsel is dikwijls onrecht gepleegd; een liberale regering veranderde de grenzen wel eens zo (clenk aan de drie grote steden die in districtjes verdeeld waren) dat hun aanhangers de winst wegsleepten. Uit dit districtenstelsel vloeide voort, dat wanneer iemand

aftrad of overleed, er in zijn district een ander moest gekozen worden. Dat ging om een volstrekte meerderheid, dus de helft plus één van het aantal geldige stemmen. Die herstemmingen zijn niet meer nodig omdat men thans bij een vacature uit de desbetreffende lijst dc opvolger aanwijst, tot om dc 4 jaren allen aftreden.

Dit alles, deze evenredigheid, alle soorten verkiezingen. geldt voor

Het vrouwenkiesrecht vormt voor ons een hoofdstukje-apart. Later zouden tvij ook nog eens er op moeten letten welk genre mensen in de colleges zitting hebben. Er valt veel over te zeggen. Zelf heb ik hier en daar b.v. met de damesleden kennis gemaakt, die echter soms een allesbehalve zachtaardig geluid in mijn oren bliezen. Zoiets als wanneer een poes boos wordt.

Om geheel de samenstelling van de Tweede Kamer over een eeuw weer te geven is een zeer grote tabel nodig. 37 Partijen hebben er al medegedaan. Ook soms door één lid vertegenwoordigd, welk lid dan van een grote partij gescheiden was en nti zeide: „ik ben diepartij." In het nu volgend staatje voeg ik zulk een man maar bij zijn geestelijke vrienden. Ik geef de samenstelling nu maar van 1922 af. U kunt proberen of u er een rechtse en linkse meerderheid in vinden kunt.

Met dit alles zijn in heel het land 4 d 5 milliocn stemmen gemoeid. In 1952 waren er 5335064 stemmen uitgebracht waarvan 107500 op partijen die géén zetel behaalden. Daaronder was het Ger. Pol. Verbond (de mannen en vrouwen van „art. 31", ) dat 35500 stemmen trok. De kiesdeler was toen 5 3 3 5 0. De S.G.P. haalde met 129134 stemmen ruim 2 x dc kiesdeler. Deze partij „behaalde dus per zetel 64567 stemmen. De P.v.d.A. „behaalde' per zetel 51513 stemmen en de R.K. met inbegrip van de groep „Weiter" 52309 stemmen. En de A.R. had per zetel 50272 stemmen nodig. Zo is de techniek van onze Kieswet.

Voor ditmaal dan genoeg.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen