brieven uit amerika

Onder dit opschrift zal van tijd tot tijd ds. A. Vergunst zijn indrukken over Amerika geven.

Ds. Vergunst heeft daarbij als vorm gekozen, dat hij aan „een vriend" schrijft en dat zal dan wel in het bijzonder onze redacteur, ds. A. Verhagen zijn, want aan hem had hij de belofte gedaan, waarover ds. Vergunst in de eerste zin van cle nu volgende eerste brief spreekt.

Waarde vriend,

Ja het heeft wel heel lang geduurd voor ik met de vervulling van de aan U afgelegde belofte een aanvang maak. Ge herinnert U toch deze belofte nog wel? Voor ik uit Nederland vertrok beloofde ik om U van tijd tot tijd iets over Amerika te schrijven. Ge hebt misschien wel eens gedacht, dat ik deze belofte geheel vergeten was en daarom haast ik mij nu om U te laten weten, clat dit niet het geval is. Wel terdege heb ik aan deze belofte gedacht, maar ik heb er de tijd voor genomen om de veelvoud van indrukken, die men krijgt, wanneer men vanuit de Oude wereld in de Nieuwe komt, eerst te laten bezinken. De overgang, die men bij een zo ingrijpende verwisseling van levensomstandigheden doormaakt is zo groot, dat het vooral de eerste tijd niet juist zou zijn om daarover een oordeel uit te spreken, vooral niet wanneer dit oordeel door middel van een open brief aan de openbaarheid wordt prijsgegeven. Alles, wat vreemd is en anders dan wij gewend zijn maakt eerst zulk een indruk op een mens, dat men het overdreven bewondert of overdreven veracht. Men moet eerst aan het vreemde wennen en clan kan met het pas vergelijken met hetgeen, dat men vroeger gewend was. Dan kan het gebeuren, clat na enige tijd men weer geheel anders oordeelt over hetgeen men eerst zozeer bewonderde of zo diep verachtte. Nu ik hier echter reeds meer dan een jaar woon en door mijn werkzaamheden van de Amerikaanse levenswijze en gewoonten op verschillend terrein van het brede menselijke leven kennis genomen heb, durf ik eraan te denken om hetgeen ik met zoveel ernst beloofde te gaan vervullen. Neen, waarde vriend, ge moet niet denken, clat ik de gedachte bij U wekken zal, clat een „bevoegd Amerika-kenner" nu met gezag en kennis van zaken U de Amerikaanse toestanden zal gaan beschrijven. Neen die pretentie wil ik in geen enkel opzicht voeren. Ge moet mijn brieven aan U slechts beschouwen als „moment-opnamen". Dan zie ik hier eens iets en dan hoor ik daar weer iets, dan beleef ik hier een wonderlijke omstandigheid en clan daar weer eens een minder prettige ervaring, en die wil ik in mijn brieven verwerken, zodat gij U op clie wijze kunt voorstellen, wat ik in Amerika zie. Denk niet, dat ik zeggen wil, dat ik U schrijf hoe Amerika is, maar slechts hoe ik Amerika zie.

Ge voelt het verschil natuurlijk. Ik denk nu aan hetgeen ik een vriend eens hoorde zeggen, toen hij er op wees, dat de wijze, waarop iemand cle waarheid ziet en meent te moeten belijden, niet altijd cle waarheid is. Wanneer men ons eigen oordeel ook als een juiste maatstaf aanvaardt en niet meer open staan wil voor correcties kan men tot de grootste dwaasheden geraken. Ik ben mij dat wel bewust en daarom ook juist heb ik niet dadelijk over Amerika aan U willen schrijven, maar om zo te-zeggen eerst een weinig afstand genomen om daardoor des te juister gedachte mij te kunnen vormen. Wanneer wij dit bij de aanvang van onze briefwisseling afspreken, dat ik slechts mijn eigen indrukken weergeef, dan zal clat U behoeden voor de gedachte, dat U hier een doorwrochte beschrijving van Amerikaanse toestanden en gewoonten gegeven wordt en het zal mij makkelijker vallen om U deze schetsen over het bonte leven niet aan te bieden. Wanneer ik ver-

schillende gewoonten op maatschappelijk, kerkelijk en staatkundig gebied beschrijf zult ge getroffen worden door het grote verschil tussen deze U te beschrijven gewoonten en die, die in Nederland zijn. Sommigen zullen die gewoonten bewonderen; anderen zullen die verfoeien.

Zo is het nu eenmaal altijd in het leven. Mensen met een behoudende geest, die aan hun eigen levensgewoonten verbonden zijn, ja, die als de enige juiste, zelfs voorgeschrevene erkennen, kunnen nu eenmaal alleen maar met fronsende wenkbrauwen en gevoelens van afschuw van deze andere gewoonten kennis nemen en staan dikwijls dan dadelijk klaar om op die andere mensen een etiket te plakken. Anderen, die altijd weer wat anders willen, bewonderen dadelijk alles, wat anders is, dan dat zij gewend zijn en zouden maar dadelijk willen, dat men hun levensgewoonten, zoals die tot dan toe door hen of door de kring, waarin zij leefden, onderhouden worden, overboord wierp en het andere als zoveel juister te aanvaarden en zich daarin te schikken. Neen, mijn waarde vriend, zo moet ge niet handelen. Dot laatste is helemaal verkeerd. Niet dat het eerste altijd als volmaakt moet worden geprezen. Wij leven nu eenmaal en de geschiedenis leert ons, dat bepaalde gewoonten afslijten en nieuwe gewoonten daarvoor in de plaats komen. Maar van een revolutionaire verandering van levensstijl en sfeer moet ik helemaal niets hebben. Ik geloof zelf ook tot de mensen met die meer behoudende geest te behoren en verfoei dat dwaze verheerlijken van alles, wat nieuw is en dat willen volgen van elke modegril. Tenzij dat de nutteloosheid van onze levensgewoonten aangetoond zij moet men die niet willen veranderen. Ge zult dan ook wel kunnen begrijpen, dat de verandering groot was, die ik moest doormaken, toen ik uit mijn eigen levenskring gerukt werd en in een nieuwe wereld werd overgeplant. Ja gewis, zo is het.

De eerste tijd in zo'n ander land en temidden van een ander volk is vreemd en ik heb mij dan nog gevoeld als een vis op het droge. Toch heb ik het een en ander geleerd. Alle gewoonten en zeden van een volk zijn op het allernauwst met de geschiedenis van dat volk verbonden. Ook de Amerikaanse gewoonten; ook het Amerikaanse gedachtenleven. De Amerikaanse geschiedenis heeft op dit volk een stempel gedrukt, zoals de Nederlandse geschiedenis een stempel op het Nederlandse volk gedrukt heeft. Denkt gij niet, dat de altoos voortgaande worsteling met het water het Nederlandse volkskarakter beinvloed heeft? Dat de worsteling om onze vrijheid onze traditie en wel onze beste tradities gevormd heeft. Dat heel de historie van het Nederlandse kerkelijke leven een onuitwisbare indruk op Nederlandse kerkelijke verhoudingen gemaakt heeft? Dat plaatselijke omstandigheden een plaatselijke toestand en gewoonte voortbrengen?

Zekerlijk. Wel ruist de voetstap van de Allerhoogste langs het pad der historie, zowel van volkeren en naties, als van gemeenten en personen, maar de omstandigheden, die toch immers ook in Gods hand zijn en waarvan wij toch beleiden, dat Hij die ook leidt hebben het hunne ook bijgedragen tot de totstandkoming van het geen dat is. Ook hier geldt het gevleugelde woord van Bilderdijk: In het heden ligt het verleden. Zo is het dus ook met alle gewoonten en zeden, gebruiken en tradities. De geschiedenis helpt die vormen. Wil men dus iets begrijpen van het hedendaagse Amerikaanse leven dan is een allereerste vereiste, dat men dat verleden van Amerika leert kennen. Dat men van de geschiedenis kennis neemt. Die Amerikaanse geschiedenis is ook een worsteling om vrijheid geweest, evenals de Nederlandse geschiedenis. Deze vrijheidsworsteling heeft echter niet zoals in Nederland in de zestiende eeuw, maar in de achttiende eeuw plaats gevonden, waarin het gedachtenleven der mensheid zo anders gericht was dan in de zestiende eeuw. Vandaar dat het Amerikaanse volk een geheel ander vrijheids-idee heeft, dan het Nederlandse, Versta de geschiedenis van het volk, waarin ge leeft en ge zult het volk zoveel beter begrijpen.

Knoop dit, waarde vriend, goed in uw oren, wanneer er ge soms mensen ontmoet, die altijd met de gewoonten van eigen volk en kring spotten en immer naar verandering jagen. Tracht hen tot een studie van de geschiedenis van volk en kerk aan te sporen en veel, dat nu zo achteloos versmaad wordt, zal levend worden, wanneer men het leert verstaan als te zijn gegroeid in vele worstelingen en te zijn verankerd in het streven van het voorgeslacht. Knoop dit ook, mijn waarde vriend, in de oren van eventuele emigranten, dat zij niet alleen de taal, maar ook de historie van het nieuwe land trachten te leren kennen en het leven in het andere land zal zo veel dragelijker zijn. Ge kunt niet in Amerika wonen, temidden van dit volk en zeggen: maar ik houd het met mijn Nederlandse gewoonten, evenmin als een Amerikaan vandaag in Nederland zou kunnen komen wonen en zou kunnen eisen, dat elke Nederlander nu zijn Amerikaanse gewoonten en begrippen zou moeten overnemen. Dat zou een miskenning van het historisch gegroeide en gewordene zijn. Een weinig weer begrip hieromtrent zou het voor vele emigranten, die het nu soms erg moeilijk hebben heel wat beter en gemakkelijker maken.

In het afgelopen jaar heb ik getracht van de geschiedenis van dit volk kennis te nemen en hoe boeiend is ook deze geschiedenis. Hoe worden dan vele, eerst verafschuwde en gesmade gewoonten en ideeën zinvol en levend in het licht van het verleden.

Daarom eerst nu, waarde vriend, 'durf ik U mijn schetsen over het Amerikaanse leven aan te bieden. Ik wilde deze beschrijvingen U aanbieden in de vorm van brieven, die ik aan U, waarde vriend (wij zijn immers niet onbekend voor elkaar) richt. Gaarne zal ik ook uw vragen beantwoorden, wanneer mijn brieven en de openheid van onze briefwisseling dat zal toelaten. En natuurlijk begrijp ik uw wens, dat in de eerste plaats het leven van onze gemeenten en onze mensen beschreven wordt en het godsdienstig leven in Amerika in het algemeen.

Nu tot de volgende brief, waarin ik U hoop te schrijven, hoe het mij verging, toen ik Nederland verliet en koers naar New York zette.

Hartelijke groeten van uw vriend,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen