Rondom kerk en staat

In het kiesrecht onderscheidt men twee delen, het actieve en het passieve kiesrecht. Het actief kiesrecht bepaalt wie er kiezen mogen, het passieve wie er gekozen mogen worden. Het is natuurlijk nodig dat voor beide functies of kwaliteiten in de wet regelen gesteld worden.

Nu hebben wij, om ons eerst maar bij de kiezer te bepalen, een algemeen, evenredig mannen-en vrouwenkiesrecht. Het kent alleen personen als leden van het nederlandse volk; het kent geen organen, geen lichamen die als groepen kiezen. Ons kiesrecht is revolutionnair in zijn wezen. Heel de schepping is organisch van aard; er zijn plantensoorten en er zijn dierensoorten; er is verbondenheid en soortgenoten. Zo is ook de mens maar niet los op de wereld gezet, doch de Heere gaf de man een vrouw tot zijn hulpe. Die beide kregen weer kinderen en vormden een huisgezin. In het groter worden en uitgroeien der gezinnen ontstonden er families, deze weer voelden zich verbonden in de stammen. Z, o kwam er ook lotsverbondenheid onder degenen die in één landstreek samenwoonden, zó groepeerden zich de volkeren. En toen de mensen de toren van Babel gingen bouwen om bij elkander te blijven wonen, verwarde God hun spraak en werden zij verstrooid. U kunt dat alles in de Bijbel lezen, als ge er maar eens rustig bij gaat zitten. Dan komt ge vanzelf tegen dat de Heere Abraham riep uit Ur der Chaldeeën, om hem en zijn zaad tot het volk van het genadeverbond te maken. En dat gaat nog zo door. Dat moet ik nu echter laten rusten.

Het schriftuurlijk beginsel is dus het organisch werk Gods onder de mensen. Wc spraken zoeven van het huwelijk. Dat is al weer heel belangrijk. God bracht man en vrouw samen en schonk hun kinderen. Daarin hebben rechtoeo aarde ouders hun vermaak en voor hen werken zij gaarne. Is het dan niet een helse theorie, het huwelijk te minachten, zichzelf in verzoekingen te brengen door alleen te blijven, het kindertal te bespotten, laag neer te zien op een groot gezin? In zulk een gezin is veel te leren; ijver, soberheid, liefde, verdraagzaamheid en nog veel meer eigenschappen, waaraan onze maatschappij schreeuwend behoefte heeft. Er worden hele theoriën opgezet over de man die maar niet tot een huwelijk kan komen, persoonlijk krijg ik de weerzinwekkendste beredeneringen onder het oog en dat alles komt daaruit voort dat het Woord Gods aan ons volk ontvallen is en de boze zijn triumfen viert. (Er is zelfs een „culturele bond" van dit genre mannen. Meer dan erg. Hoedt U er voor!) Het huwelijk is eerlijk en het bed onbevlekt, zo schrijft de apostel Paulus, maar hoereerders en overspelers zal God oordelen. Laat de mensen maar praten, die zoveel eisen stellen, dat er eigenlijk geen huwelijk zou kunnen tot stand komen. De gereformeerde vaderen waren van oordeel dat degenen die tot hun jaren gekomen zijn zich in de echt moeten begeven. Hoe hoog het inkomen moest zijn hebben zij niet aangegeven.

Hier ben ik weer afgedwaald, maar ja, de dingen zijn toch ook zo belangrijk.

In ons kiesrech nu is van organisme niets te merken. De man en huisvader kiest niet namens zijn gezin, er is dus geen „gezinshoofdenkiesrecht, " zoals dr. Ktiypcr begeerde. Er is nooit iets van gekomen. Ook komt de man niet op voor zijn vrouw, neen, vrouw en grote kinderen komen zelf aan de stembus. Dat gezinshoofdenkiesrecht zou óók gegeven moeten zijn aan de weduwe met kinderen, dan hield het ineens vrouwenkiesrecht in. Dat vrouwenkiesrecht is weer een hoofdstukje apart. Wij kunnen veel moois in onze politieke programma's schrijven, maar wij zien dat de zaken maar moeilijk naar onze wens geregeld worden, vandaar dan ook dat de politiek een strijd uitmaakt.

Alle stemmen zijn even zwaar, zegt de socialist. Vroeger hebben de oude liberalen het stemrecht lang in handen van de hogere standen gehouden; ik pleit daarvoor niet, want de christelijke mensen, meestal de kleine burgerman, mocht maar zelden medestemmen. Nu is het weer het andere uiterste, iedereen die 23 jaar is krijgt een stembiljet en doet mee (behoudens waar de rechter iemand, uitsluit) en dat uiterste dreigt verlengd te worden. Want men dringt er op aan de leeftijd te verlagen tot 21 jaar. Men moet uiteraard ergens een grens stellen, maar soms ontmoet ge wel eens een jongeling of meisje van 21 jaar dat nog niet tot een gefundeerde rijpheid van oordeel is gekomen. Zodat ik maar bij 23 jaar wil blijven en ook de commissie voor grondwetsherziening houdt het daar op.

Wie mag nu n iet kiezen? Hij wie het kiesrecht door de rechter ontnomen is; krankzinnigen, zwakzinnigen, wie ontzet is (dus niet: ontheven) uit de ouderlijke macht of de voogdij; wie meer clan 1 jaar in de gevangenis was (3 jaar lang uitgesloten); gebeurt dat voor de tweede maal dan is men levenslang uitgesloten; wie een vonnis wegens bedelarij of landloperij kreeg (1 x 3 j. uitgesloten, dan 1 x 6 jaar en de derde maal levenslang uitgesloten); idem voor dronkenschap. Ook is iemand die rechterlijk gedetineerd of vastgezet is niet bevoegd, om te stemmen. Hechtenis schorst dus het stemrecht. Dat ligt wel voor de hand.

Denken we nu — en dit ten slotte — terug aan onze kinderjaren. De vromen die in ons huis kwamen waren van geringe kom-af. Ik ben democratisch genoeg om mij aan deze mensen alsnog verwant te gevoelen. Bovendien: zij hadden een goed deel voor hun ziel verkoren, dat niet meer van hen weggenomen is. Ik betwijfel of de mannen onder hen kiesrecht hadden; daar zagen ze mij niet naar uit. Vader had het wel; ik denk, op 't nippertje.

Daar zaten zij 2e Pinksterdag bijeen in de middag om wat met elkaar te spreken. Zij waren eerst geweest van 't Koninkrijk „oude stijl", en toen, reeds, 'n halve eeuw geleden, waren zij door genade onderdanen van't Koninkrijk „nieuwe-stijl" geworden. Want dat bestond al eeuwen lang, en was onvergankelijk. Op z'n tijd waren ze in de strijd ook.

Rumoer op straat. Grote volksoptocht alle met vaandels en banieren. Strijdliederen. Heel Den Haag overeind. Een eindeloze stoet, anderhalf uur eer ze voorbij is. Proletariërs van alle landen, verenigt U! Aan U de zegepraal!

AU' aards geluk, all' zonnepracht All' geestesliclit, all' wetensmacht Zij aan het zwoegend volk gegeven Dat is het doel waarnaar wij streven. Geeft ons gehoor en sluit U aan Vereend kan niets uw wil weerstaan Sterft, gij oude vormen en gedachten, Slaaf-geboornen ontwaakt, onwaakt.

Troelstra, de beide ter Laan's, Schaper, van Helsdingen, kortom al de kopstukken van de Soc. Dem. Arbeiderspartij liepen mee.

De bezoekers keken voor 't raam de stoet ook eens na. Het was een fleurig

gezicht van lotsverbondenheid en verö wachting. „Begeerte heeft ons aangeraakt" nietwaar?

Het liep thuis toen daarop uit dat zij op voorstel van de oude turfboer óók de „internationale" aanhieven. Ps. 89 : 8. Wij zullen d' eerkroon dragen, door U, door U alleen.... en onze Koning is van Isrels God gegeven!

Nu, dat ivas een verwachting des geloofs. Een vaste grond der dingen die men hoopt en een bewijs der zaken die men niet ziet. (Hebr. 11). Ze waren toch maar gelukkig die deze hope koesterden. Daar kan je heel de hoog-conjunctuur en de sociale zekerheid wel bij inruilen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen