Kerkgeschiedenis

De Socinianen. Lelio en Fausto Sozzini (men schrijft hun namen ook: Loelius en Faustus Socinus) waren van huis uit Italianen en verhielden zich tot elkaar als oom en neef.

Beiden waren besliste Antitrinitariërs (Unitariërs). Eerstgenoemde, Lelio Socinus, stierf betrekkelijk jong, nog maar 37 jaar oud, te Zurich.

Hij moet een bekwaam rechtsgeleerde geweest zijn, die door theologisch onderzoek tot zijn standpunt kwam.

Fausto werd al vroeg zijn volgeling. Ook hij was in Zwitserland woonachtig.

De berechting van Servet was oorzaak, dat hij naar Lyon vluchtte en later naar Italië terugkeerde. Talrijke Antitrinitariërs hadden zich naar Polen en Zevenburgen begeven en kregen het daar later door een wet wat rustiger.

Laelio besloot er ook heen te gaan om de Unitariërs te verenigen. Zo ontstond er een unitarische kerk met als centrum Krakau.

Er werd zelfs een catechismus opgesteld (1605), de Rakauer catechismus.

De rust zou echter niet van lange duur zijn.

De Jesuïten gingen in 1638 tot vervolging over en zuiverden heel Polen.

lu Zevenburgen bleven resten over; anderen vluchtten overal heen, ook naar de Nederlanden. Hier versmolten zij met Arminianen en Mennonieten.

Hun theologisch systeem bevat 0.111. de volgende leerstellingen. De meeste zijn ons wel bekend.

le De Heilige Schrift is bron van alle godsdienstige kennis. Zij kan niets bevatten, wat tegen de rede strijdt. N.B. Dit wil naar hun opvatting zeggen: staat er wat in, dat tegen de rede strijdt, dan is het niet rechtsgeldig (rationalistisch).

2e Loochening van de leer der Drieëen-

beid, omdat zij volgens hen strijdt niet Schrift en rede.

3e Jezus Christus is een bloot schepsel, geboren uit de maagd Maria; vóór zijn openbare arbeid ten hemel opgenomen en daar door God onderricht. Hier op aarde gepredikt. Ter dood gebracht. Weer opgewerkt. Als loon voor zijn gehoorzaamheid tot goddelijke majesteit verheven.

4e De Heilige Geest is een kracht; geen persoon.

5e liet beeld Gods in de mens bestaat in de heerschappij over de dieren.

6e Erfzonde bestaat niet. Wel een overgeërfde neiging tot het kwaad.

7e fezus' dood is geen zoendood, maar een bevestiging van zijn leer. IIi| is geen verlosser maar een wegwijzer.

Se Bekering wordt in eigen kracht begonnen en door Gods bijstand voltooid.

9e Sacramenten zijn slechts ceremoniën, daden van belijden en kunnen daarom gevoeglijk achterwege blijven.

Hoewel de Socinianen aanvankelijk een kleine groep bleven, die aan veel vervolging bloot stond, is de doorwerking van hun theologie later groot geweest: eerst in de lSe eeuw, daarna in de 19e eeuw, zich openbarend in de moderne richting.

CALVIJN

Wij zijn thans gekomen aan de behandeling van de derde hoofdstroom der Reformatie: het Calvinisme.

Deze geestesrichting vormt een begrip, dat afzonderlijke behandeling vraagt. Het is van frans-zwitserse oorsprong en wordt genoemd naar Calvijn.

Willen wij het Calvinisme leren kennen, dan dienen wij vooraf de levensgang van Calvijn te weten.

Het zal dan een middel zijn om te onderzoeken, of liet Calvinisme van heden in wezen overeenstemt met het Calvinisme van.... Calvijn.

Caloijns jeugd. In het leven van Calvijn zijn de gangen der Goddelijke voorzienigheid wel zeer duidelijk op te merken, voorbestemd als hij was in Christus' kerk een man van betekenis le zijn op de huidige dag.

Daartoe moesten ook meewerken de jeugdervaringen, alsmede de voorbereidingen voor zijn universitaire opleiding. |ohannes Calvijn, of, zoals zijn naam eigenlijk luidt, (eau Cauvin, werd geboren do 10e |uli 1509 te Noyon, een bisschopszetel in Picardië in Noord-Frankrijk. Hier was eeuwen geleden ook de bekende Eligius, tevoren muntmeester des konings, bisschop geweest. Calvijns vader heette Gérard Cauvin en zijn moeder Jeanne Le Franc.

Deze Gérard Cauvin had het wel ver gebracht. Hij was een schipperszoon, maar wist het te brengen tot secretaris van de bisschop van Noyon. Tevens was hij adviseur van lvt kapittel (de gezamenlijke geestelijken) ter plaatse.

Vader Calvijn, bemerkende dat Jean een zeer begaafde jongen was, besloot hem een goede opleiding te doen geven en daartoe kon zijn goede relatie met de geestelijken uitstekend meewerken.

Dat Johannes het schoolonderwijs geniet is niets bijzonders. Maar wel is opmerkelijk, dat vader Calvijn het gedaan weet te krijgen, dat zijn zoon mag deelnemen aan het huisonderwijs, dat de adellijke familie Montmor de Iïangest haar kinderen doet geven.

De omgang met deze familie zal op de jonge Calvijn een aristocratisch stempel zetten en hem de omgang met de hogere standen, waartoe hij later geroepen wordt, zeer vergemakkelijken. Hij heeft dit dan ook later dankbaar vermeld.

Zijn moeder was een eenvoudige en, wat men noemen zon, een vroom-katholieke vrouw, die zich beijverde haar kinderen en vooral haar Jean, een godsdienstige opvoeding te geven.

Lang heeft hij zich niet in haar bezit mogen verheugen. Hij was nog betrekkelijk jong, toen zij hem ontviel.

In 1523 vertrekt hij naar wat wij zonden kunnen noemen het gymnasium La Marche te Parijs.

Dat hij dit doet in gezelschap van twee zonen en een neef van de adellijke familie, waarmee hij tot hiertoe verkeerd had, bewijst, dat de band is gebleven. Ook de gouverneur van de jongelui gaat mee.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen