RONDOM STAAT EN KERK

Het gehele complex van wetten, dat ons land heeft, wordt in zijn beginselen beheerst door dc Grondwet. Een wet mag geen bepalingen bevatten die met dc Grondwet strijden.

De Grondwet wordt door de Koning (Koningin) plechtig bezworen. Het volk beroep zich dan ook terecht in laatster instantie op de Koning.

Onze. eerste Grondwet dateert van 1813, toen wij de onafhankelijkheid terugkregen, na dc Napoleontische tijd. In 1815 werd die Grondwet alweer veranderd, omdat de grote Mogendheden besloten hadden, dat Nederland en België samengevoegd moesten worden. In 1830 kwam België weer zelfstandig te staan.

Wij roeren hier maar enkele bepalingen van de Grondwet aan, waaruit U reeds kunt zien van hoe grote betekenis zij is. Verandering van de Grondwet had reeds negen maal plaats, er is een speciale procedure voor en zij gaal gepaard met ontbinding van Eerste en Tweede Kamer, waarop nieuwe verkiezingen volgen. m

De Grondwet bepaalt, dat de Kroon der Nederlanden is en blijft opgedragen aan het Huis van Oranje Nassau. Wij omschrijven het hier maar met onze woorden, zonder de tekst letterlijk over te nemen. Ook is de troonopvolging precies geregeld en er is een Regentschapsraad beschreven voor het geval dc Koning sterft en er geen of slechts een jonge troonopvolger is. Toen in 1890 Koning Willem III overleed, is Koningin Emma als Regentes opgetreden tot 1898. Nederland en Oranje zijn dus aan el/ kander verbonden en die verbondenheid is door Gods goedheid nog steeds bestendigd, ook nadat in de oorlog de zetel der Regering naar Londen was verplaatst.

Over de aanduiding „Koning" nog een enkel woord. Rij de wet van 22 Juni 1891 is bepaald, dat voor „Koning"-ook „Koningin" gelezen mag worden; dit geeft generlei verschil in macht of recht. De Grondwet zegt, dat onder „Koning" al naar de betekenis hel vordert, de Koning persoonlijk bedoeld wordt, dan wel de „Kroon". De aanduiding „Kroon" komt herhaaldelijk voor en betekent dan: de Regering, dat is de Koning en zijn Ministers.

De Koning regeert met en door Ministers, door hen te benoemen en te ontslaan. Een Wet wordt dan ook door de Koning ondertekend, maar óók door een of meer Ministers. Hoe een wet tot stand komt hopen wij nog nader te zien.

De Koningin (om maar precies te zijn) overlegt met haar Ministers. Dat overleg is geheim. Men mag er niet naar vragen. Tekent H.M. een wet niet, dan heeft zij geen kracht, maar dan is er ook een conflict tussen Haar en de Ministers. Die treden dan af. Als regel neemt men aan dat de Koningin alle door de Kamers aangenomen wetten tekent. Sedert 1866 is dat zo.

Daarvóór gebeurde het wel, dat de Kamers een begroting afstemden en de Koning de Ministers handhaafde. Dat betekende, dat de Koning zich van de Kamers in zulk een geval niets aantrok. In 1866 hielden de Kamers voet bij stuk. door de benoeming van een gouverneur-generaal in Indië af te keuren en de Kamers werden ontbonden. Er

kwam een nieuwe Tweede Kamer, maar ook deze kwam in conflict, weer werd de Kamer ontbonden, maar ten slotte benoemde de Koning nieuwe Ministers en zo ivas dus de positie van de volksvertegenwoordiging tegenover de Koning zeer versterkt.

Het overwicht van de Kamers tegenover de Kroon (dat is Koning en Ministers) is sedertdien zeer versterkt. Waar nu de Ministers worden benoemd in overeenstemming met de samenstelling der Tweede Kamer, blijkt wel dat in ons land de volksinvloed op het regeerbeleid zeer groot is.

Soms komt het ons voor, dat die invloed al te groot is. Het is voor geen tegenspraak vatbaar dat de macht van de Koning sterk is ingeperkt. Dit proces schijnt steeds verdei door te gaan. Geheel Nederlands zelfstandig beslissen is in onze lijd in de knel gekomen, nu uij met de grote landen samen optrekken in Je weerbaarheid tan Europa (Eur. Defensie Gemeenschap) en in andere gemeenschappelijke belangen. De kleine landen kunnen niet meer geheel eigen zin en wil doen of zich handhaven in het wereldbestel. Hel is dus al anders dan in de 80-j. oorlog, 'f Verbaasde Eurojm — zag Span je verslagen •— en Neerland in ere en grootheid hersteld. Deze geloofsmoed is er niet meer, wij zien nu uit naar Batil-Zebub of er huif) is. 't Is toch beschamend; 'f is als of er geen God meer in Israël is.

Onder dit alles gaat Gods plan met de wereld door, Hij leidt haar naar hel grote doel, de verheerlijking van Zijn Naam. En tussen die Dag en heden kan nog zeer veel in de Raad des Heeren liggen. L iteraard is dus ook de Koningin niet meer geheel vrij in Haar beslissingen, dat kunt U begrijpen. Of onze Regering in deze niet al te ver gaat. kan men niet gemakkelijk beoordelen. En vrij zeker lopen de dingen aldus in overeenstemming met de wil van Hare Majesteit maar Haar zelve mogen wij daarnaar niet vragen, want Zij regeert door Haar Ministers, en de Grondwet zegt, ., de Koning is onschendbaar; de Ministers zijn verantwoordelijk." En die ministers zijn min of meer door hel volk begeerd, dus hebben wij in ons democratisch regeersysteem de regering die uij verdienen! Wij leven in Nederland onder een constitutionele monarchie met een parlementair stelsel.

Niet een ieder smaakt dat. Enkelen willen zelfs niet aan de verkiezingen deelnemen omdat zij menen dat dit hun niet van \s Heeren wege toekomt. Toch is dat niet goed gezien. Oranje heeft altijd bezworen de rechten van het volk te eerbiedigen. Maar daar ook Koningen maar mensen zijn, zouden zij — dat leert de geschiedenis — wel eens erg despotisch en ivillekeurig kunnen handelen. In Rusland is dal heel erg en uij hebben er van de Duitsers genoeg van gezien en ondervonden.

Wij moeten dus dankbaar zijn dat het volk in zijn vertegenwoordigers zijn mening mag doen horen. Ook Calvijn dachl er zo over. Dal is een groot zedelijk goed. Dat hel er nu veel van weg heeft dat ten slotte het volk ..de dienst uitmaaktis niet fraai, maar het andere uiterste is evenmin mooi. li voelt wel waar wij heen willen: welk richtsnoer behoort er nu te gelden, waar komen we op deze manier uil?

En dan is het wel zeker, dat ons land geregeerd moet worden naar liet Woord Gods. dat in deze landen door Gods bijzondere zorg is bekend gemaakt en dat enkele eeuwen de sterkte van ons volk is geweest. Sedert Slaat en Kerk van elkander zijn losgemaakt en de onkerkelijkheid zozeer zijn stempel op ons volksleven drukt, is de invloed van de ware christelijke religie zeer getaand.

Evenwel moeten wij letten op wal nog in onze Grondwet en verdere Wetgeving is overgebleven. En dal is Vrijheid van Godsdienst; gelijke, bescherming van elke godsdienst, erkenning in de wet dat de Koning bij de gratie Gods regeert; de algemeenchristelijke normen welke Nederland aanhangt en die van vele Wetten de grondslag vormen; men denke hier aan subsidies aan het christelijk onderwijs; de waarborging der Iractemcnten der Hervormde Kerk; onze huwelijkswetgeving en zo meer. Hier raken we nu op een critiek punt je. Het voldoet U niet. Mij ook niet. Want de belijders van de ware Gereformeerde leer genieten dezelfde bescherming met de roomsen, de vrijmetselaars, de humanisten en al de godloochenaars. Naast de christelijke scholen staan de openbare, ivaaruit de Bijbel verdwenen is en er nog hoogstens als litterair werk wel eens wordt vernoemd. De Openbare Universiteiten leiden predikanten op, die niet de gereformeerde leer brengen en het Gereformeerde volk hangt er zo maar ivat bij aan. Dit alles raakt de verhouding van Staat en Kerk. De koers van ons volksleven moet niet afhankelijk zijn daarvan, of soms de aanhangers onzer zuivere hervormde godsdienst de meerderheid hebben, maar of wetgeving en bestuur slaan onder de tucht van Gods Woord. Hel ..Je maintiendrai , \ lk zal handhaven, behoort de Gereformeerde leer te betreffen, ongeacht het getal van haar liefhebbers. Zo zagen de vaderen het ook in liet 36e art. onzer Ned. Geloofsbelijdenis.

I)e uiterste inspanning wordt thans van het christelijk volksdeel gevraagd om onder dil staatsbestel nog le redden wat te redden is en te mogen houden tcal men heeft. Voorwaar een sobere positie! En wanneer daar nu nog bijkomt de zuigkracht van alle sociale voorzieningen, die men meerit aan de Staat te moeten danken en die een sterk materialistische Geesteshouding onder de mensen oproept, en wanneer wij letten op de verdeeldheid en ingezonkenheid der kerk, dan is er maar reden om de tijd somber in le zien. Ook dc grote voortschrijding der wetenschap in techniek en natuur maakt de mens veel losser van het geloof in een scheppend en onderhoudend God.

Men kan soms medelijden krijgen met een volk dat zo weinig oog meer heeft voor geestelijke waarden; liet is alsof het loon, de uitkering, de verzekerdheid van wieg lot graf alles is, en of de ziel al schade lijdt door gemis van onderwijs in en beleving der geestelijke dingen, dat schijnt niet meer gevoeld te worden.

Wie hier over peinst wordt er stil onder. Ziel met vrees op zijn kinderen en kleinkinderen.

Wij echter staan in d i t tijdsgewricht. Hoe donker en verward de situatie ook zij of ooit worde, de schijnsels die het Woord op ons volksleven iverpen mogen niet veronachtzaamd worden. Zij vergen van de christen strijd, omdat hij in dat Woord alles gevonden heeft voor de eeuwigheid, maar óók voor de tijd. En wij weten niet wat God nog doen zal in Nederland. Dat is ook onze zaak niet. Moge de Heere nog eens tot ons wederkeren opdat wij uit Hem sterkte putten om in deze donkere lijd getrouw te wandelen; Ik de Heere worde niet veranderd!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen