RONDOM STAAT EN KERK

De regering van een volk is op velerlei wijzen mogelijk. W ij spreken hier nu van beschaafde volkeren; wat zich ergens in de oerwouden onder wilde stammen afspeelt ontsnapt aan onze waarneming of ligt buiten hel doel van deze artikelen. Men onderscheidt: Monarchie en Republiek.

In de Monarchie regeert de vorst. Hij doet dat Absoluut, zonder met iemand uit hel volk te raadplegen, of Constitutioneel of beperkt, en dan in overleg met het volk. Frankrijk had onder Lodewijk de 14e een absolute Monarchie; ons land kent sedert 1813 een beperkte Monarchie.

De Republikeinse regeringsvorm kan zijn aristocratisch of democratisch. Aristocratisch is ze daar, waar enkele edelen of voorname familiën het bestuur in handen hebben, zoals in de. oudheid in Sparta het geval was en in de Middeleeuwen b.v. in Venetië.

Een democratische republiek vindt ge in het grote Amerika, Zwitserland, Frankrijk en in Duitsland.

In Spanje regeert Franco als dictator en heeft zich daar nog weten te handhaven.

W anneer nu de absolute vorst op ontaarde manier heerst, spreekt men van despotie. Van willekeur. En wanneer de aristocratie, dat is regering van voorname personen haar macht misbruikt, ontstaat oligarchie, dat is machtsgebruik en - misbruik van enkele rijke families.

11 ij hebben in ons land de Regententijd gehad. Daar ons land eerst uit zeven Provincies bestond,

kwam de regentenstand op. W ie op 't kussen zat bleef er op zitten en men verdeelde onderling de openkomende plaatsen. De in te houden belastingen, accijnsen e.d. rechten werden verpacht. Een lange lijst van deftige lieden was aangelegd, die eikop hun beurt voor een vacature in aanmerking zouden komen. Zelfs een jongske van 5 jaar kon op dc lijst staan. Men slokte zo grote sommen gelds op en het volk had niets in te brengen. Ge kunt U zo'n toestand thans bijna niet meer voorstellen. Zo moet U zich de republiek voorstellen b.v. van 1713 tot 1747, toen er geen Oranje op de troon zat. Ja, ook nog wel later. Dat was de tijd van Comrie en van van der Groe (deze laatste leefde van 1705 tot 1784). Als men bekend is met de toestanden die er ten tijde van deze of gene „Oude schrijver" waren, kan men hun klachten en opmerkingen in hun preken ook beter begrijpen. Het verval was in die jaren algemeen-groot; vandaar dat vader van der Groe zo in de mineurtoon schreef; hij kon niet geloven dat God zijn kerk in ons land nog eens zou herstellen of vrij maken.

Hier zal ik het nu ditmaal bij laten. Mag ik nog één regeltje toevoegen? In vroeger eeuw had niet een ieder zo'n grote mond als thans. Er was erg veel af te dingen op de heerszucht van de rijke regenten. Toch zullen er wel enkele edele karakters onder geweest zijn, zoals ge nu b.v. in het oosten van ons land nog de nazaten der „grote" families vindt, op hun landgoederen, die bij hun personeel zeer geliefd zijn. en tot wie men met eerbied opziet. Maar ook deze positie wijzigt zich, nu menigeen zijn landgoed door de hoge kosten niet meeproductief kan maken. Maar dat daargelaten. Hebt V al eens in een grote Hervormde Kerk rondgekeken? Daar ziet ge iets van de weelde van weleer in het mooiste beeldhouwwerk, soms in cle fraai geschilderde teksten. Daar hebben veelal getrouwe, wel toegeruste knechten op de kansels gestaan. Welnu, in de St. Bavo in Haarlem b.v. vindt ge allerlei aparte banken voor diverse regenten, stadsbestuurders, schepenen. beheerders van het Weeshuis en zo al meer. De wezen zaten met hun opzichters apart. Wanneer nu de diakenen met de collectezak rondgingen, kwamen zij ook bij de icezen en deze moesten, wanneer zij hun penninkje in de zak wierpen, opslaan en een diepe buiging voor de diaken maken.

En dc wezen hadden slaapzalen met stenen vloeren. Stapten zij \s morgens uit bed, dan stonden zij met de blote voeten op de plavuizen. Ja, bepaald verwennen was er niet bij. Maar 't kweekte stoere karakters.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen