Maandagse Catechisatiën van Ds. B. Smytegelt.

RONDKIJK

Er is een heel mooi boek van de pers gekomen, waar ik in deze rubriek iets van wil vertellen. Het bevat de „Maandagse Catechisatiën" van Ds. B. Smytegelt.

Wie Ds. Smytegelt was zal onze jongelingen allen wel bekend zijn, al is het alleen door zijn Catechismus-preken, die in onze vacante gemeenten nog altijd gelezen worden. Hij leefde in de jaren 1663—1739 en was predikant te Middelburg. Zijn geschriften worden onder ons volk gelukkig nog veel gelezen, ze worden daarom ook herhaaldelijk herdrukt. Zijn voornaamste werken zijn de reeds genoemde Catechismus-verklaring, Des Christens heil en sieraad (52 pred.); Het geki'ookte riet (45 pred. over Matth. 12 : 20); Een woord op zijn tijd (2 delen, totaal 89 pred.); zijn Keurstoffen en tal van andere leerredenen. Ook de thans opnieuw uitgegeven „Maandagse Catechisatiën" is een van zijn belangrijkste werken.

Het is van de uitgever W. M. den Hertog te Utrecht een zeer goede gedachte geweest, dit zeer belangrijke boek opnieuw uit te geven; de oude uitgave zal bijna niet meer te verkrijgen zijn geweest, dan alleen bij een antiquair. In Mei 1837 verscheen het voor het eerst, wat ook duidelijk te lezen is in het betreffende voorwoord.*)

In 1852 is van dit werk een herdruk verschenen bij de Fa. Malga te Nijkerk, gedrukt in Duitse letter. Deze nieuwe uitgave is dus de 3e druk.

Dat de „Maandagse Catechisatiën" ruim honderd jaar later na het overlijden van Ds. Smytegelt voor het eerst verschenen, behoeft wel enige toelichting. Het is n.1. merkwaardig, dat tijdens het leven van Ds. Smytegelt geen enkele verhandeling van hem het licht heeft gezien, dan alleen één predikatie door een toehoorder opgeschreven over Ezechiël 34 : 31. Dit was niet met zijn goedkeuring. Van alles wat na zijn dood van hem uitgekomen is, heeft hijzelf nooit een letter geschreven, het was alles door anderen opgenomen. De meest bekende opschrijfster van Smytegelt's preken was mej. Maria Boter, die dit gedurende 30 jaar met grote nauwkeurigheid deed. Dit „opschrijven" was hem niet onbekend, hij had er zelfs een zeker genoegen in. Zijn opvolger Ds. A. W. de Beveren schrijft hierover, „dat Zijn Eerw. Ds. Smytegelt haer Ed. dikwils in desen is behulpig geweest". Zo kwamen de preken en verhandelingen, die Smytegelt, ondanks sterke aandrang van familie-leden en geestverwanten zelf nooit had willen uitgeven, toch te boek. En zo zijn ook de , Maandagse Catechisatiën' op schrift gesteld, waarvan de oorspronkelijke copy meer dan een eeuw blijkt te zijn bewaard, tot het boek in 1837 het licht zag.

Op zichzelf genomen, zit bij het op deze wijze samenstellen van de verhandelingen (het opschrijven zoals Maria Boter dit deed) een groot voordeel. Het is n.1. zo, dat stenografisch opgenomen predikaties toch nog enigszins moeten om-of bijgewerkt worden, eer ze voor de pers geschikt zijn. En nu hoort men Smytegelt bij het lezen nog in eigen taal en stijl, zoals hij op Middelburg's kansels sprak!

Het is ook merkbaar in al zijn geschriften, dat het een en dezelfde stijl is: korte, pittige zinnen, met vaak terugkomend woordgebruik.

Nu heb ik nog maar alleen over de totstandkoming van het werk geschreven en zal mij verder tot de inhoud bepalen. Het is een catechisatie over de Catechismus en wel op zo eenvoudige en duidelijke maar ook aangename wijze samen gesteld, dat het telkens weer tot verder lezen noopt. Er komt in uit, dat Smytegelt een tweede Apollos was, machtig in de Schriften en zeer geoefend in de verborgenheden des geloofs. In zijn vragen en antwoorden komt telkens voor: „bewijs eens" — en het bewijs is steeds weer de H. Schrift. Niet droog leerstellig, maar eenvoudig op zijn doel afgaand, om de Goddelijke Waarheden bij te brengen. Er blijkt ook in dit boek dat Ds. Smytegelt uitermate was geoefend in het leerstuk van de Drieëenheid, de eeuwige besluiten, de raad des vredes, de onveranderlijke praedestinatie, zware stukken, die op zo eenvoudige en toch duidelijke wijze worden verklaard. Geen wonder dat van hem werd gezegd: de geleerden werden van hem gesticht en de eenvoudigen konden het verstaan.

Het is een zeer aanbevelenswardig boek en wij onderschrijven wat Ds. Ligtenberg zegt in zijn inleidend woord, dat hetgeen hier w'ordt geboden in geen huisgezin mag ontbreken. Hoe nuttig is het voor catechisanten dit boek te bezitten! Hoe nodig voor ouders om er samen met hun kinderen geestelijke kennis uit op te diepen!

De prijs van 15 gulden is wel niet gering, maar is het ten volle waard. Men heeft er een standaardwerk voor van bijna 400 bladzijden druks, fraai gebonden, dat geslachten mee kan.

Het boek is in grote mooie leesbare letter gedrukt op goed papier. Wij maken ons compliment aan de corrector, die het persklaar heeft gemaakt en het in onze tegenwoordige spelling heeft overgebracht. Hij zal er enorm veel werk aan gehad hebben! En de uitgever hééft er ons Nederlandse volk een grote dienst mee bewezen. Dat het nu ook gebruikt en gelezen worde, tot eeuwig zieleheil en eer van 's-Heeren Naam.

*) Dr M. J. A. de Vrijer. Hoogleraar te Utrecht die een brede studie heeft gemaakt over Ds Smytegelt, schrijft in zijn werk over Smytegelt's „Gekrookte Riet", dat de Maandagse Catechisatiën, zijnde een huis-en handboek tot onderwijzing in de Geref. leer. voorgesteld in vragen en antwoorden, voorheen nooit eerder is gedrukt. Uit het voorwoord van de uitgever in 1837, moet o.i. worden begrepen, dat deze het manuscript bezat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen