Vaderlandse Geschiedenis

In ons vorig artikel wezen wij er op, dat Philips van grote dingen droomde omtrent Frankrijk, maar hoe de gang van zaken heel anders was, dan hij zich voorgesteld had.

De nieuwe landvoogd, aartshertog Ernst van Oostenrijk, in Jan. 1594 naar de Z.-Nederlanden getogen, had het daar in Brussel ver van gemakkelijk. Philips stond daarom toe, dat landvoogd Ernst vredesonderhandelingen opende met onze Staten-Generaal op de avondslag van de Pacificatie van Gent.

Er kwam niets van terecht; vooral niet, toen men ontdekte, dat er te Brussel een aanslag beraamd werd op het leven van Maurits en anderen!

Ja, het dreigde in de Z.-Nederlanden zelfs tot een opstand te komen tegen het spaans bewind.

Zo had Ernst het zeer moeilijk en te midden van al die dreigingen stierf de aartsbisschop, begin 1595. Tijdelijk trad nu als landvoogd op de meergenoemde Spanjaard Fuentes, uitstekend soldaat en krachtig regent.

Hij bepaalde zich niet louter tot verdediging tegen de Driebond; neen, hij deed meer. Hij betaalde eerst zijn soldaten van ouds de zwakke plek van het spaanse leger, reorganiseerde dit en. vormde drie afdelingen, waarmee hij menig succes behaalde.

Fuentes begreep echter zeer goed, dat al deze successen maar één kant van de zaak waren. Hij deed daarom onderhandelingen openen te Middelburg met onze Staten-Generaal.

Men liet zich echter niet vangen. Men kreeg nl. brieven in handen, waardoor de eigenlijke bedoelingen van Fuentes duidelijk aan list licht kwamen. Er was een professor uit Leiden naar Brussel uitgeweken en deze had de regering daar geadviseerd op een wapenstilstand aan te sturen. Dan zouden de bestaande verschillen op kerkelijk en politiek terrein hevig oplaaien en men had van spaanse zijde gemakkelijk spel. In troebel water is het goed vissen!

Genoemde brieven werden door onze Staten-Generaal openbaar-gemaakt en van onderhandelen kwam natuurlijk niets.

Zelfs zij, die wel voor vrede voelden, waren zeer verontwaardigd.

Men vergelijke deze gang van zaken met die van de sluiting van het 12-jarig Eestand. waar Maurits en Willem Lodewijk zo tegen waren, o.m. om de dreigende kerkelijke conflicten.

Albertus van Oostenrijk. Begin 1596 kwam de nieuwe landvoogd naar de Nederlanden, namelijk Kardinaal-aartshertog Albertus van Oostenrijk, broeder van Matthias en Ernst van Oostenrijk.

Philips had veel met hem op en niet zonder grond goede verwachtingen van hem. De jongeman was als 't ware zijn pleegzoon.

De koning had hem in. de geestelijke stand doen opnemen en zo was hij kardinaal geworden.

Na de verovering van Portugal had Philips hem daar als onderkoning aangesteld en zag in hem een goed raadsman voor zijn zoon, de toekomstige troonopvolger, die nu niet bepaald uitmuntte door geschiktheid. Ook bestemde hij hem tot toekomstig echtgenoot van zijn geliefde dochter Isabelia, natuurlijk na bekomen dispensatie van de paus.

Samen zouden zij de Nederlanden besturen en door toegeven en zachtheid trachten de breuk te helen. Albertus stond de landvoogdij w'el aan en zo verscheen hij in de Z-Nederlanden.

In zijn gezelschap bevond zich de ongelukkige Filips Willem, de oudste zoon van Prins Willem, bijna 30 jaar geleden naar Spanje ontvoerd.

Met deze daad wilde de koning blijkbaar te kennen geven, dat er nu een geest van verzoening ging heersen. Philips Willem was niet alleen een zoon van W. v. Oranje maar bovendien goed katholiek en trouw aan de koning. De laatste tijd werd hij aan het spaanse hof met de onderscheiding, aan zijn rang verschuldigd, behandeld. Hij kreeg de goederen van zijn vader terug en men hoopte, dat hij de verbindingsschakel met de Nassau-familie zou vormen.

Philips heeft zich ook hierin vergist. De Staten in Den Haag verzochten Philips Willem voorlopig niet naar onze gewesten te komen en aan dat verzoek voldeed hij.

Met onze Calvinisten kon hij als fijn-roomse niet sympathiseren. Maar hij liet zich ook niet gebruiken

tegen zijn familie te ageren. Daarvoor was hij te voornaam. Hij bleef neutraal.

Albertus kon aanvankelijk enige successen boeken: hij veroverde Calais (zie vorig artikel), ook Hulst; maar hij had veel met geldgebrek te kampen en moest te veel zijn aandacht op Frankrijk concentreren.

Afstand der Nederlanden. De toestand werd voor Spanje zeer zorgelijk, ja onhoudbaar. Het was nu 1598 en na 30 jaren strijdens was Philips met de N.-Nederlanden niets gevorderd. Integendeel.

Zijn zoon en opvolger (Philips III) kon in zijn schaduw niet staan.

Daarom sloot hij vrede met Frankrijk te Vervins, erkende Hendrik IV als koning van dat land en gaf al de veroverde steden terug, ook Calais.

Nu ging hij over tot de uitvoering van zijn gekoesterd plan. Hij verloofde Isabella met Albertus, nadat deze van de paus verlof bekomen had de kardinaalshoed neer te leggen.

Als huwelijksgeschenk kreeg het jonge paar de Nederlanden. Er waren echter bepaalde voorwaarden gesteld. Als hun huwelijk kinderloos bleef, zouden de Nederlanden na Isabella's dood weer aan Spanje terugkomen. Dit is geschied in 1633.

Indien een prinses in de Nederlanden opvolgde, moest deze trouwen met de koning van Spanje of diens zoon.

Geen huwelijk mocht gesloten worden zonder overleg met de regerende koning van Spanje.

Hoofdzaak voor Philips was, dat, als de Nederlanden een nationaal bestuur kregen (enj daarom hadden ze

immers altijd gevraagd), dat het Noorden voor het Katholiek geloof herwonnen zou worden'.

Wat begreep de man er weinig van.

De „aartshertogen" (zoals beiden genoemd werden) werden in Brussel met gejuich begroet. De Staten-Generaal van alle gewesten werden samengeroepen en er stonden dus ook banken klaar voor de 7 afvallige gewesten. Natuurlijk bleven ze leeg. Zij dachten er niet aan onder een rooms regiem terug te keren en dan zo nauw verbonden met onze vijand Spanje.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen