Vaderlandse Geschiedenis

De gebeurtenissen te Antwerpen, de voortdurende dreiging der spaanse troepen, de ontstane volksbewegingen, benevens het feit, dat de nieuwe landvoogd, Don Juan, reeds in Luxemburg was en wellicht spoedig in Brussel kon verwacht worden, deden de Staten-Generaal met de Raad van State het staatsstuk tekenen, waarmee de Pacificatie of Bevrediging van Gent een feit werd.

feit werd. Zij bevatte o.m. het volgende. Men lette goed op de inhoud.

1. De Staten van Brabant, Vlaanderen, Artois, Henegouwen enz. sluiten vrede (!) met de Prins, de Staten van Holland en Zeeland en hun bondgenoten.

2. Zij verbinden zich, elkander met goed en bloed bij te staan om de spaanse soldaten uit het land te verdrijven en — uit het land te houden.

3. Na de verwijdering der spaanse soldaten zal men van de Koning trachten te verkrijgen de beschrijving van een volledige vergadering van de Staten-Generaal, dus van al de 17 gewesten, om de landszaken te ordenen, alsmede de zaken van de religie in Holland, Zeeland, Bommel en Buren.

4. De samenroeping van deze vergadering zou moeten geschieden op dezelfde wijze als dat geschied was bij de overdracht van de regering door keizer Karei aan Koning Philips (1555.)

5. Niemand buiten de grenzen van Holland en Zeeland, mag zich tegen het roomse geloof verzetten.

6. De plakkaten tegen de ketterij worden geschorst (dus nog niet afgesclmft!) tot op door de toekomende Alg. Staten te nemen beslissing.

7. De Prins van Oranje, 's konings admiraal-generaal en stadhouder van Holland en Zeeland, zal met gelijk gezag bekleed blijven, als waarmee hij nu bekleed is.

8. Alle wederzijdse gevangenen, zo de graaf van Bossu, zullen onmiddellijk in vrijheid gesteld worden.

9. De Prins, zijn zoon Philips Willem en al de door Alva en zijn Bloedraad veroordeelden (subs. hun nabestaanden) zullen hun verbeurd verklaarde goederen weer terug ontvangen en de vonnissen vernietigd worden.

10. De tijdens de strijd in Holland en Zeeland veranderde munt zal zo spoedig mogelijk in overeenstemming met die der andere gewesten gemaakt worden.

11. Alle geestelijke goederen zullen weer aan de rechthebbenden teruggegeven worden; ook in Holland en Zeeland!!

Het laatste artikel (er waren er 23) vermeldde, dat de nog niet toegetreden gewesten op de gestelde voorwaarden alsnog konden toetreden.

Ziezo, het schip was van stapel gelopen. Maar zou het zeewaardig zijn?

Hoe dacht de Prins over dit stuk? Hoe dacht de hoge Adel van Brabant er over? Hoe de regerende Calvinisten van Holland en Zeeland en — ten slotte — de Koning zelf?

De Prins kon dankbaar zijn, maar was nog niet tevreden. Zijn ideaal was nog niet bereikt.

Om maar een paar punten te noemen. Oranje was voor algemene godsdienstvrijheid en de Pacificatie ademde tolerantie; elkaar verdragen. Hij wilde een door wetten beperkte macht des konings. Het eerste was niets voor de vurige Calvinisten en vurige Roomse beide. Het tweede niets voor „Ik de Koning."

Wat de verhouding tussen de hoge adel en de Prins betreft: laatstgenoemde moest zich niet verbeelden, dat zij hem als leider wilden erkennen. Voor 't ogenblik steunde de Prins nog op het volk; en daarvan moest die hoge Adel juist niets hebben.

De regerende Calvinisten in Holland en Zeeland moesten niets hebben van de uitsluitende heerschappij van het Katholicisme, noch in de eigen provinciën, noch daarbuiten. Vergelijk ook eens punt 11 hierboven.

En de Koning? Wie maar even nadenkt zal het niet verwonderen, dat hij met de gang van zaken ver van tevreden was.

De behandeling van zijn Raad van State; het optreden der Alg. Staten, voor wie hij altijd bevreesd was; de gedachte, dat die Alg. Staten — en niet hij. in godsdienstzaken het beslissende woord zouden spreken; de verdrijving der spaanse troepen, waarop hij eventueel alleen rekenen kon; de toenadering ook der vroegere gehoorzame gewesten tot de Prins; we kunnen goed begrijpen, dat dit alles hem niet lekker zat.

De nieuwe landvoogd was ook een zoon van Karei V. Hij was in Europa een beroemde persoonlijkheid, want in 1571 had hij bij Lepanto, een grickse stad, de turkse vloot schitterend geslagen.

Nu moest hij dan als landvoogd naar de Nederlanden. Maar hij had zoveel boze dingen van die lage landen gehoord dat het er, 1 om het maar plat te zeggen een wespennest was, dat iemand de lust zou vergaan zo'n taak op zich te nemen.

Maar Philips wist raad. Hij moedigde zijn broer aan door zijn eerzucht te prikkelen. Op zijn post kon hij een uitnemend werk doen, nl. de bekende Maria Stuart, die al 8 jaar door de ketterse Elisabeth werd gevangen gehouden, verlossen, met haar trouwen, Elisabeth van de troon stoten en — de rest laat zich begrijpen!

Dat was nu net iets voor de ridderlijke jongeman.

Doch voor zijn vertrek had de Koning hem er op attent gemaakt, of liever gewaarschuwd, dat hij bij zijn komst in de Nederlanden wel eens veranderde omstandigheden zou kunnen aantreffen.

Inderdaad. Maar dat voorspelde niet veel moois en zou ook niet erg bevorderlijk zijn voor de uitvoering van zijn engelse plannen; m.a.w. die kon hij wel uit zijn hoofd zetten.

In ijlmars ging het nu, door Frankrijk heen, naar onze landen.

Hij had zich als Moor geverfd en gekleed en trad op als de dienaar van zijn vertrouweling.

Op 3 Nov., dus vlak voor de Pacificatie getekend werd, arriveerde hij te Luxemburg.

Maar wat een ontnuchtering wachtte hem daar! Hij moest voorlopig in Luxemburg blijven en niet naar de hoofdstad Brussel reizen.

De Staten wilden eerst met hem onderhandelen, alvorens hem als landvoogd te erkennen.

En dan die Pacificatie, die hem feitelijk aan handen en voeten bond. Toen hij op reis was gegaan, had hij niet eens een instructie meegekregen, hoe te handelen. Deze werd hem nagezonden onder dagtekening van... 30 October!

De instructie bevatte o.m. het volgende:

1. De landvoogd mocht bewilligen in het wegzenden der spaanse troepen.

2. De zaak van Oranje zou gerechtelijk onderzocht worden.

3. De regering zou ingericht worden als die van keizer Karei.

4. De landvoogd mocht door toegeven redden, wat er gered kon worden, mits geen afbreuk werd gedaan aan het katholiek geloof en 's konings macht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen