KERKGESCHIEDENIS

13e eeuw.

Paus Innocentius III (1198—1216.) Bij de aanvang van de 13e eeuw zit op de pauselijke stoel een uiterst bekwaam man. In hem heeft feitelijk het pontificaat zijn hoogtepunt bereikt.

Men kan hem het best vergelijken met paus Gregorius I. Diens beginsel nam hij dan ook over, nl. „de paus is geringer dan God, maar groter dan een mens." Daarom stelde hij zich ten doel de heerschappij der kerk niet alleen in geestelijke zaken maar ook over de wereldlijke instanties.

Lang heeft hij niet geregeerd, maar veel is er in dat korte tijdsverloop gebeurd. Zijn geschiedenis is de geschiedenis van zijn tijd; want in alle staten van Europa oefende hij zijn regelende en richtende macht uit. (Kurte.) Toen hij verkoren werd tot paus, was hij de jongste der kardinalen. Bakhuizen en Lindeboom noemen hem een man van buitengewone kwaliteiten, een echt regeerder, meer jurist dan theoloog.

Hij was innemend van karakter, vroom, onbaatzuchtig. Maar — als het in zijn kraam te pas kwam, durfd® hij ook wel met zedelijke/ beginselen de hand te lichten.

Zijn politieke bemoeiingen strekken zich uit tot Duitsland, Engeland en Frankrijk. Hij gaf de stoot tot een vierde kruistocht, waardoor het latijnse keizerrijk ontstond. Hoe hij optrad tegenover de Albigenzen vermeldden we reeds.

Op het eind van zijn leven riep hij het vierde lateraans concilie samen. Een jaar later stierf hij.

Wij willen kort op deze feiten ingaan.

Een jaar voor Innocentius op de stoel van Petrus plaats nam, was in Duitsland keizer Hendrik VI overleden. Deze en zijn vader, de bekende Frederik Barbarossa hadden zich aardig in Italië ingenesteld: de

vader in Lombardije (N.-Italië), de zoon in Z.-Italië (deze laatste was getrouwd niet Constantia, erfdochter van de koning van Sicilië.)

Daardoor zat de Kerkelijke Staat erg in de knel.

constantia overleefde haar man niet lang, nalatende een zoontje Frederik II, dat bij de dood zijns vaders nog maar 3 jaar oud was.

nog maar 3 jaar oud was. Constantia * had in baar testament Innocentius als voogd aangewezen over de jonge Frederik en tevens als regent over diens erflanden. De paus heeft er han-

dig gebruik van gemaakt! De grote duitse invloed moest er uit. Aan de jonge troonopvolger liet hij een schitterende opvoeding geven. Hij kon hem uitstekend te pas komen op het politieke schaakbord en is hem ook te pas gekomen. Hoort maar. Bij de dood van Hendrik VI waren er in Duitsland twee

partijen. •De ene partij koos Filips van Zwaben, de andere Otto IV en de kleine Frederik werd dus uitgeschakeld. Innocentius steunde Otto IV, want deze had de italiaanse gebieden ten faveure van de paus prijs gegeven. Toen echter Filips door moordenaarshanden gevallen was, kreeg Otto IV het hele duitse gebied en maakte tevens een draai: hij eiste de italiaanse gebieden weer op.

op. Dat kon de paus niet over zijn kant laten gaan. Hij deed keizer Otto in de ban en zette zijn pupil Frederik II op de keizerstroon. We begrijpen zeker, dat de paus nu de leiding kreeg en de zaken liepen, zoals hij 't wilde. Ziet daar een staaltje van zijn duitse politiek.

Over Frederik II horen we nog wel meer. — Ook in Engeland deed Innocentius zijn macht gelden. Er waren door onenigheid in Canterbury twee aartsbisschoppen aangesteld. Innocentius wilde ze geen van beiden, maar eiste de erkenning van kardinaal Stephen Longton. De koning van Engeland. Jan zonder

Land geheten, weigerde die erkenning. Nu werd op Engeland het interdict gelegd en de koning geëxcommuniceerd en afgezet.

koning geëxcommuniceerd en afgezet. Koning Jan, een echte despoot, karakterloos en bij volk en groten gehaat, moest als boeteling naar Rome. Na boete kreeg hij zijn landen als pauselijk leen terug (1213)! Had hij dit niet gedaan, dan had, de koning van Frankrijk, met toestemming van de paus, Engeland door een kruistocht kunnen veroveren.

—• Ook in de franse aangelegenheden stak hij zijn vingers. De koning, Filips II August, had zijn wettige vrouw verstoten en leefde met een ander. De paus deed hem zijn geestelijke macht voelen, legde ban en interdict op en dwong de koning zijn wettige vrouw weer terug te nemen en de bijzit weg te zenden.

— Wat het ontstaan van het latijnse keizerrijk betreft, zij vermeld, dat dit geschiedde in 1204. Het kruisleger, bestaande uit Fransen, veroverde op verzoek van een byzantijnse prins, Constantinopel. Een zekere graaf Boudewijn van Vlaanderen werd er keizer.

Boudewijn van Vlaanderen werd er keizer. De bedoeling was natuurlijk de pauselijke invloedssfeer te vergroten.

sfeer te vergroten. Het rijk heeft echter niet lang bestaan. In 1261 verdween het weer en werden het griekse Rijk en de griekse Kerk weer hersteld.

Ook kerkelijk was het een mislukking geworden. De meergenoemde Frederik II heeft er krachtig aan meegewerkt, dat het rijk duikelde.

— In de Lateraankerk te Rome kwam dan in 1215 het 4e lateraans concilie samen, waar voor de roomse kerk. belangrijke besluiten werden genomen in zake de leer.

leer. Het was een samenkomst van meer dan 2000 personen. Hier werd het dogma der transsubstantiatie vastgesteld. Wat al lang geloofd werd, verklaarde men hier goddelijke waarheid te zijn, nl. dat brood en wijn in de eucharistie trans-substantieerden in het werkelijke lichaam en bloed van Christus doch onder de gestalte van brood en wijn op het moment, dat de priester de instellings woorden van Christus herhaalde.

Het misoffer was een onbloedige herhaling van het kruisoffer. Hiermee verliet de roomse kerk tot op deze dag de augustiniaanse opvatting.

De gelovigen moesten minstens éénmaal per jaar biechten (de geheime oorbiecht); ook de paascommvunnie was verplicht.

Nieuwe monnikenorden mochten niet gesticht worden dan met toestemming van de paus. Voorts nam men maatregelen tegen de ketters.

P. J. LAMORé.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen