KERKGESCHIEDENIS

Niet alleen in Zuid-Frankrijk, ook in Noord-Italië (Lombardije), Zuid-Duitsland, ja zelfs in Engeland trof men Waldenzen aan.

Tussen de lombardische en franse Waldenzen ontston den al spoedig verschillen.

De eersten wilden de predikanten voor het leven be noemen, niet voor één jaar. Zij lieten ieder toe, ook d> predikers, hun beroep uit te oefenen. Maar Waldus ver wierp dit als in strijd met de H.S.

Na Waldus' dood gingen echter de franse Waldenzen met de twee punten accoord.

In 1218 werd een samenspreking gehouden tussen de beide groepen te Bergamo (Italië). Van weerszijden waren 6 broeders afgevaardigd; maar het gelukte niet tot

vrede te geraken. De lombardische Waldenzen geloofden nl. niet, dat Waldus zalig was! Volgens hen had hij voor zijn dood geen schuld beleden over het onrecht hun aangeboden.

geen schuld beleden over het onrecht hun aangeboden. Ook stelden zij vast, dat de bediening van het Sacrament door een onwaardig priester geen kracht had; de franse Waldenzen loochenden dit.

De laatstgenoemden waren toch altijd meer naar Rome gericht; maar de lombardische en duitse braken met de meeste instellingen der Moederkerk.

Hevig zijn deze mensen vervolgd; hoewel zelfs hun tegenstanders moesten erkennen, dat zij uitmunten door een reine levenswandel.

een reine levenswandel. Grote gedeelten der H.S., soms hele Bijbelboeken,

kenden zij uit hun hoofd. In de ontoegankelijke dalen van Piémont en Savoye zochten zij een toevlucht. Maar ook daar wisten hun vijanden hen te vinden.

Toch bleven de Waldenzen, vooral de lombardischduitse getrouw. In de 16e eeuw namen zij de reformatorische beginselen aan en tot op heden bestaan zij in Italië als Waldenzenkerken nog, zelfs in Rome!

Kettervervolgingen. Hevig is de kerk tegen de ketters te keer gegaan.

Toen overreding niet hielp, schakelden de pausen de staatsmacht in. Immers: ecclesia non sitit sanguinem = de kerk dorst niet naar bloed!

Innocentius III ontketende de beruchte Albigenzen kruistochten, die van 1209 tot 1229 duurden. Hij achtte de Albigenzen toch erger dan de Saracenen en daarom werd uitroeien het parool.

Bij de verovering van Béziers, een plaats van 27000 inwoners, sprak de pauselijke legaat tot de troepen: „Slaat allen dood! De Heere kent degenen, die de Zijnen zijn"

Het concilie van 1215 bepaalde, dat het der koningen plicht was, de ketters te vervolgen, In Duitsland en Frankrijk stond op ketterij de doodstraf.

Het ergste van alles was echter de invoering der inquisitie, de geloofsrechtbank, die in de loop der eeuwen duizenden ongelukkigen op wreedaardige wijze de dood ingejaagd heeft.

In 1229 werd nl. door de synode van Toulouse het besluit genomen, waarbij de bisschoppen verplicht werden gezworen mannen aan te stellen, die tot taak hadden, de ketters op te sporen en aan de gerechtshoven over te leveren.

Wie een ketter verschoonde verloor land, have en ambt.

Alle leden der kerk moesten 3 maal 's jaars communiceren en om de 2 jaar de eed van trouw aan de kerk doen. Maar de bisschoppen waren erg nalatig in dezen.

Toen kwam de instelling van de inquisitie-rechtbanken, een maaksel van paus Gregorius IX. Zij werden bezet door Dominicanen.

Getuigenverhoor hielden deze heren er niet op na; de pijnbank stond altijd klaar om gewenste bekentenissen af te persen en de slachtoffers vervolgens aan de wereldlijke overheden ter berechting over te leveren.

De eerste kettermeester van Duitsland is geweest Koenraad van Marburg, een beestmens. In 1233 werd hij door enkele edellieden vermoord.

De Gothiek. Zo noemt men de bouwstijl, ontstaan in 't midden der 12e eeuw (plm. 1150.). Haar begin ligt in Frankrijk. Het is wel merkwaardig, dat de Italianen deze stijl barbaars noemden.

Er zijn heel wat specimina van deze stijl, zowel in het buitenland als In ons land.

Wij noemen o.m. de Nctre Dame te Parijs, de Dom te Keulen, de Westminster Abbey te Londen, de St. Gudule te Brussel.

In ons land: de Dom te Utrecht, de St. Jan te 's-Hertogenbosch, de Nieuwe Kerk te Delft en vele andere meer.

Wanneer men de voorganger, de Romaanse met deze stijl vergelijkt (bv. Pieterskerk en Domkerk te Utrecht) merkt men direct het verschil.

De romaanse is veel massiever, eenvoudiger, de gothische is slanker, rtaar bovenstrevend door overheersing van de verticale lijn. Men heeft hem wel eens genoemd „een gebed in steen."

De muren zijn opgelost in pijlers en hoge spitsboogramen met prachtige glasschilderingen.

Kenmerkend is, behalve de spitsboog, de toepassing van het kruisbloemmotief.

Boven het hoofdportaal is een rijk versierde rosette aangebracht.

Het inwendige is verdeeld in een vrij smal en zeer hoog middenschip met aan weerszijden daarvan 1 of 2 zijschepen.

(Men bezie een afbeelding van de Dom van Keulen van binnen).

Het aantal torens bedraagt 1 of 2.

Deze stijl heeft ook haar tijdperken gehad.

Er is bv. verschil tussen de vroeg-Gothiek en de laat-Gothiek.

Vooral in de laat-Gothiek is de vormenpracht overmatig. Men vergelijke maar eens de portalen. Bij de romaanse stijl treft men onder 't koor een crypt aan (o.a. in de Pieterskerk te Utrecht). Deze ontbreekt in de Gothiek.

p. j. LAMORé.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen