VRAGENBUS

w. v. G. te St. M. vraagt iets mede te delen over de Hattemisten.

Antwoord. In de catechismus van Johs. Beukelman wordt telkens gewaarschuwd tegen de Hattemisten, wat niet vreemd is, als we bedenken, dat Pontiaan van Hattem, naar wie zijn volgelingen heetten, een leraar was met ketterse gevoelens.

P. v. Hattem, geb. 1645, gest. 1706, was in 1672 predikant te St. Filipsland. In 1680 werd hij verdacht van onrechtzinnigheid en in dat jaar geschorst om in 1683 uit zijn ambt ontzet te worden.

Hij vertrok naar Bergen op Zoom, waar zijn ouders woonden en waar hij op conventikels zijn leer verdedigde en uitbreidde.

Dr Laurentius Knappert, modern godgeleerde en geschiedkundige, moge van Hattem verdedigen en het kwalijk nemen, dat de Theologische faculteit van Leiden en i.z.h. van Utrecht geen woorden genoeg had, om de godslasteringen van van Hattems geschrift op te tellen, het is niet te loochenen, dat zijn leerstellingen zeer gevaarlijk waren.

Bij hem valt een tendenz naar het pantheïsme waar te nemen en doordat hij de nadruk legt op de liefde Gods en het recht Gods uitschakelt, kwam hij tot een bandeloze exegese.

Volgens hem wordt de wil Gods niet volbracht door doen maar door lijden. Zonde is bij hem geen schuld, maar zwakheid, krankheid. Het geloof is bij van Hattem een soort autosuggestie, een zichzelf opdringen, dat men een gelovige is.

Op het punt van de heiligmaking is hij antinomiaans, grenzend aan het pantheïsme, dat een onderscheid kent tussen goed en kwaad.

Als leiders der Hattemisten moeten genoemd worden Mr Jakob Roggeveen, de schoenmaker Marinus Booms, Jacob Bril, eerst droogscheerder en later catechiseermeester, Dina Jans, vroeger dienstbode van van Hattem, na haar huwelijk als profetes vereerd.

Krachtige bestrijders waren Ds Tuinman van Middelburg en Prof. Cremer te Harderwijk.

Hoewel die ketterse gevoelens nog heden ten dage opgeld doen, en dat zal wel zo blijven tot het einde aller dingen, zo is de Hattemistische richting verdwenen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen