Kerkgeschiedenis

Ook over de praedestinatieleer ontbrandde in deze eeuw een strijd.

In het klooster van Fulda bevond zich een zekere Gottschalk, zoon van een saksische graaf.

Hij was door zijn ouders, gelijk dat wel meer gebeurde, aan het klooster gegeven. Een synode van Mainz (829) stond hem toe het klooster te verlaten, maar Lodewijk de Vrome vernietigde deze dispensatie op aandringen van de abt van Fulda, Rabanus Maurus. Gottschalk moest weer terug naar het klooster, nu te Orbais,

Daar bestudeerde hij ijverig Augustinus' werken en werd een vurig aanhanger van diens praedestinatieleer. Rabanus kreeg er de lucht van, schreef twee brieven tegen hem, maar gaf een gans verkeerde voorstelling van Gottschalks beschouwing.

Deze werd daarom ter synode van Mainz (848) en ging er heen in de vaste overtuiving, dat hij in overeenstemming met de leer der kerk dacht.

Hoe de man zich vergiste!

Hij werd geëxcommuniceerd, maar weigerde te herroepen. Hinkmar van Reims liet hem onbarmhartig geselen en levenslang opsluiten in een klooster.

Gottschalk heeft aangeboden de rechtvaardigheid van zijn zaak door een Godsoordeel te doen aantonen.

Men weigerde. Na 20 jaren van lijden stierf hij. Maar herroepen deed hij niet.

Dit feit verwekte onder de franse theologen een hevige reactie; en tegen de wreedheid, maar vooral ook omdat de kerk kennelijk van Augustinus afboog.

Zoals wij reeds schreven, hadden Karei en zijn opvolgers veel belangstelling voor de wetenschap. Zij richtten scholen op, legden boekerijen aan en verbonden z.m. geleerden aan zich (Alcuïnus.)

Onder deze willen wij ook noemen Johannes Scotus Eriugena, een Ier van afkomst en door Karei de Kale naar Frankrijk gehaald. Deze droeg hem op de geschriften van pseude-Dionisius uit het Grieks in het Latijn te vertalen.

Eriugena was een groot denker, maar pantheïstisch in zijn wereldbeschouwing. God en wereld zijn één. De wereld, de kosmos, komt eeuwig voort uit God. Eeuwig emaneren (= uitvloeien) de dingen uit God.

Echter vinden wij in zijn leer ook beschouwingen, waardoor hij de voorloper van de Scholastiek is geworden. Hierover later.

Het lag voor de hand, dat de pauselijke macht meer en meer zou streven naar de volstrekte suprematie (oppermacht).

Zij ontmoette echter op haar weg twee weerstanden, nl. de Koninklijke macht en de metropolitanen ( de hogere geestelijkheid.) Deze laatste wilden voor alles zelfstandig zijn.

De lagere geestelijkheid was meer curialistisch, d.w.z. pausgezind en gekant tegen de heerschappij van de koning over de kerk.

De aartsbisschoppen steunden meer het koningschap. Een der krachtigste figuren onder hen was de zoeven genoemde aartsbisschop Hinkmar van Reims, die streefde naar het primaat over Frankrijk.

Voortdurend lag hij overhoop met de krachtigste paus van deze eeuw, Nicolaas I.

Eens had hij bisschop Rothad van Soissons afgezet wegens weerspannigheid, maar de paus dwong hem de bisschop weer in zijn ambt te herstellen.

Er waren nog meer kwesties en nu eens delfde Hinkmar het onderspit, dan weer wist hij zich te handhaven.

Toch bleef de aartsbisschop zijn koning trouw. Alhoewel hij deze zijn critiek niet onthield, toen 's konings levensgang in zijn huwelijk zeer te laken was.

De hoofdfiguur van deze tijd, paus Nicolaas I, wordt door een kerkhistoricus genoemd te zijn: noch theoloog, noch geleerde, maar wel een kerkelijk politicus.

is De kerkelijke macht had volgens hem, in navolging van Augustinus' idee, de oppermacht over de aardse macht.

En dit principe heeft hij, wanneer maar mogelijk, toegepast.

Zelfs in de zaken van de oosterse kerk stak hij zijn handen, wat nu niet bevorderlijk was voor een goede verstandhouding.

Hem kwam in zijn strevingen zeer te stade een geschrift, bekend onder de naam van pseude-isidorische decretalen. Men zegt, dat opgemelde Rothad hem deze verschaft heeft.

Ze vormen het meest brutale stuk van waarvan de kerkgeschiedenis gewaagt. vervalsing,

Isidorus was een bekend bisschop van Sevilla en leefde in de 7e eeuw. Onder zijn naam doken in de 9e eeuw in de diocees Reims genoemde decretalen op.

De bedoeling was duidelijk. De geestelijken, vooral de bisschoppen, moesten gevrijwaard worden voor de wereldlijke macht en ook voor die der provinciale synoden. De macht der vorsten buiten de kerk en de macht der aartsbisschoppen in de kerk moest gefnuikt. Alle bisschoppen moesten rechtstreeks onder het gezag van de paus staan.

Van dit geschrift heeft Nicolaas gebruik gemaakt in zijn strijd met Hinkmar. Voorts dwong hij Lotharius H zgn verstoten gemalin Thietberga weer aan te nemen.

Al is de leugen echter nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel. Reeds in de middeleeuwen begon men te twijfelen aan de echtheid der Decretalen.

Zo Marsilius van Padua en de bekende Nicolaas van Cus. De Maagdenburger centurioren, (schrijvers van een kerkgeschiedenis, afgedeeld in eeuwen) toonden de valsheid aan en de gereformeerde theoloog Blondel (1628) bewees het.

Wij willen ook nog het een en ander melden omtrent de uitbreiding van de zendings arbeid in deze eeuw.

Tijdens de regering van Lodewijk de Vrome bevond zich in een klooster te Corvey in Frankrijk een monnik, Ansgar geheten. Volgens zijn zeggen werd hij in een gezicht door de Heere zelf tot het zendingswerk geroepen. Hij wenste echter te wachten, tot God de weg zou banen. Dit tijdstip brak eindelijk aan.

Aan het hof van de keizer bevond zich destijds Harald, de koning der Denen, door een troonstrijd uit zijn land verdreven.

Lodewijk de Vrome besloot te bemiddelen en de Denenvorst tot het Christendom over te halen. Dit gelukte. In 826 liet hij zich te Mainz dopen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen