De „vrijmaking” der wetenschap

dl.) der wetenschap

Er wordt verteld van een man, die opgetogen met een bloem over de straat liep en tegen alle mensen die het horen wilden zei: „Dat is nu een kunststuk van mijn God. Die heeft alles geschapen!" Ongetwijfeld zullen er geweest zijn, die deze man voor krankzinnig gehouden hebben. Maar deze man was een godgeleerde en hij wist, met een grotere zekerheid dan die waarmede enige geleerde iets te weten kan komen, hij wist met de zekerheid des geloofs, het onfeilbare antwoord op twee vragen. Twee vragen naar welks antwoord al door een grote reeks van filosofen gezocht was en nog zou gezocht worden, zolang deze aarde bestaat. Welke vragen? Allereerst wat de oorsprong was van de ons omringende natuur. Dat was God. En ten tweede, wat het doel is van alles wat ons omringt, zowel als van onszelf. En dat is de ere Gods. Dat had die man geleerd, niet door filosofie, maar door God zelf, door Zijn Woord en Geest. En, als zo iemand een „man van wetenschap" zou worden, daar zou geen gevaar in schuilen. Hij zou het weten dat er bij al het kennen en kunnen geen roem voor de mens zou overblijven. Dat al dat kennen en kunnen des mensen tenslotte alleen een gave Gods is, die alleen aan zijn doel beantwoorden kan als er de ere Gods mee bedoeld wordt. Ja, wat ware het te wensen, dat er zulke mannen van wetenschap waren, die deze vaste grond des geloofs hadden. En dat dezulken eens aan het onderzoeken gingen om de talloze wonderen der natuur, die nog zo veel voor ons oog verborgen liggen, op te sporen. Zou dat verboden werk zijn? Ik meen van niet, als het maar met h£t rechte doel gebeurt!

Doch het valt niet te verwonderen, als er bij het echte volk van God een gereserveerde houding is ten opzichte van de zogenaamde wetenschap. Och, al die geleerdheid! Ze kunnen het niet altijd zo beredeneren, maar onbewust voelen ze het aan, dat er zo'n gevaar in ligt voor het afglijden van de vaste grondslagen van Gods Woord. Laten wij, en nu bedoel ik vooral onze jongens die zich in steeds groter aantal bevinden op middelbare en hogere scholen en daar onder beademing komen Van de moderne wetenschap en haar resultaten, laten wij toch nooit met minachting op dat volk van God neerzien, omdat ze niet „mee kunnen" en zulke „bekrompen ideeën" hebben soms. Bedenk, als ze waarlijk tot Gods Volk behoren, dan zijn ze stuk voor stuk godgeleerden en ze zijn van God geliefd. Laten wij ze dan niet verachten.

Maar aan de andere zijde weet ik ook heel goed, hoe moeilijk onze jongens het bij hun studie kunnen hebben. Er gaat een wereld voor hen open, waar ze nooit van gedroomd hebben. Er worden hun meningen en ideeën voorgehouden, die ze vaak niet verenigen kunnen met het eenvoudige onderwijs dat ze van huis uit meegekregen hebben, maar die ze ook niet weten te weerleggen. Ze weten er vaak geen raad mee. In het gunstigste geval spreken ze er eens over met een oudere en als die dan zich er met een schouderophalen van af maakt, als die dan niet andei's heeft dan een innerlijke minachting voor al die „waanwijsheid", zie dan is het gevaar zo dubbel groot, dat voor zulke jonge mensen ook de uiterlijke band met Gods Woord die hen nog bond, verbroken wordt.

„Zie je wel, het geloof in Gods Woord kan niet samengaan met de wetenschap. In elk geval kun je niet in alles zo sterk vasthouden aan Gods Woord enz." Dat worden dan de (eerst nog niet uitgesproken) overleggingen des harten. En als God het niet verhoedt is zo iemand er wéér een meer, die zich met zijn wetenschap afkeert van God en Zijn Woord.

Wat dan? Verwachten we van de eenvoudigen, zoals de meesten van Gods Volk zijn, dat ze kunnen redeneren met hun jongens over de problemen waarvoor deze zich geplaatst zien? Neen, en dat is ook niet nodig. Maar wel zou ik dit willen zeggen tot hen, die kinderen „op studie" hebben en die misschien al met enige zorg aanzien hoe er bij hun kinderen steeds meer een breken komt met wat ze van huis geleerd hebben: Kunnen uw kinderen het bemerken aan U, dat er iets is, dat van hoger waarde is dan de puur menselijke wetenschap? Ik geloof, dat de tedere vreze des Heeren, waarbij dan zeker komt het gebed der ouders, onder Gods zegen een machtig middel kan zijn om het hen steeds te doen gevoelen: Dat eenvoudige volk van God heeft iets, dat ik met al mijn kennis mis en dat is van hoger waardij.

En voorts, laten onze ouderen (en breid dat maar uit tot „allen die over hen gesteld zijn") toch vooral niet met minachting spreken over de wetenschap. Als we dan consequent zijn, moeten we ook niet van doen willen hebben met de resultaten van de wetenschap, bijv. op het gebied van de geneeskunde. Ik heb het hierboven al gezegd, deze houding is bij het oprechte volk van God zeer verklaarbaar, maar daarom is het nog niet altijd juist. Dat volk van God behoeft het zich toch niet aan te trekken dat ze niet meekunnen. Hebben ze niet een groter goed, dat voor hen in de hemelen bewaard wordt? Maar bovendien is het onjuist, dat een ware Christen een verachter moet zijn van de wetenschap. Ik meen, dat op Bijbelse gronden het tegendeel aan te tonen is. We lezen in Genesis 1, dat de Heere aan de mens twee opdrachten gaf: Weest vruchtbaar en vermenigvuldigt U en: ONDERWERPT DE AARDE. En al is het nu zo, dat ook, ja juist over het huwelijk gekomen is de verwoestende kracht der zonde, toch blijft de opdracht bestaan. Zo is het ook met de cultuuropdracht tot onderwerping en heerschappij over de aarde. Door de zonde is daarin de onvolmaaktheid, de begrenzing, de beperkte mogelijkheid en de verkeerde aanwending der verkregen resultaten gekomen. Maar niettemin is de opdracht gebleven en de uitvoering daarvan in de rechte weg geoorloofd.

In de rechte weg. Daarop komt het nu juist aan. Dus niet tegen een student in zijn moeilijkheden zeggen: Wat ge doet is eigenlijk maar nutteloos, nauwelijks geoorloofd dus. Maar: de rechte weg wijzen. Kunnen we dat? Ja zeker. De wetenschap is op allerlei terrein doende om op te zoeken de oorzaken en gevolgen en de doelstelling van alles wat om ons heen

is. Laten we daarin gerust de wetenschap naspeuren en ivan haar resultaten kennis nemen, ook al komt de officiële wetenschap nooit verder dan tot „middeloorzaken". Maar laten we het onze jongeren meegeven dat ze boven alle navorsingen dienen te schrijven: In den beginne schiep God de hemel en de aarde; en: Door het geloof verstaan we, dat de wereld door het Woord Gods is toebereid. En laten ze het weten, dat onder alle resultaten waarop de wetenschap meent te bogen, geschreven dient te worden: De aarde is des Heeren, mitsgaders al haar volheid; en: De Heere heeft alles gewrocht om Zijns Zelfs wil.

Zouden we dan niet veilig gaan? Zullen we dan nog langer de wetenschap verachten? Neen, dan zien we ook de wetenschap als een garve Gods, ook nog na de val. Jesaja zegt van de landbouwer, dat Zijn God hem onderricht in zijn werk (Jes. 28 : 26). Geldt dat niet voor alle kennen en kunnen?

En als we zo de wetenschap kunnen bezien, dan is er geen reden om de loftrompet te steken over de „vrijmaking" van de wetenschap, waarover we in het vorige artikel reeds spraken en die door sommige schrijvers zo hoog vereerd wordt. „Toen de kennis toenam verminderde de vrees; men aanbad het onbekende niet meer, maar trachtte het aan zich te onderwerpen. Een nieuw vertrouwen bezielde de geesten... De mensheid werd meerderjarig..." In deze blijdschap spreekt de hoogmoed des mensen. De banden verscheuren, de touwen verbreken!

De Reformatie heeft het proces onder Gods bestel weten te remmen, maar de deformatie ging door. Francis Bacon was „de machtige geest van de moderne tijd, die het sein gaf om het intellect van Europa samen te roepen."

Over deze Bacon willen we in een volgend artikel iets zeggen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen