Grepen uit de Letterkunde

20.

Valerius „Gedenck-clanck" II.

Adrianus Valerius, notaris en schepen van Ter Veere, geven we in zijn Gedenck-clanck het woord, nadat hij een uiteenzetting heeft gegeven van de toestand van ons land in 1576.

Hij schrijft dan (voor 't gemak van de lezers in de hedendaagse spelling):

„De Prins waarschuwde menigmaal de Heren, haar te willen wachten voor de schoon-opgepronkte Spaanse woorden, beloften en daden; te meer, alzo zij nu zelve de valsheid alreeds veelmaals. tot haar grote schade hadden beproefd; waarover dat in dezelfde vergadering ook middelen voorgeslagen werden om d' oorlog (zo het nood ware) tegen Don Juan te voeren. Deze raad des Prinsen is voor zo goed opgenomen, dat men voorraad van geld en volk, als ook allerlei provinciën hierover besteld. En zenden de Edele Heren Staten-Generaal haar ambassadeur? naar Frankrijk, Engeland en Duitsland; de koningen en vorsten derzelver landen ootmoedig biddende de goede hand aan haar gerechtige zaak te willen houden, en haar nabuurschap assistentie te willen bewijzen, opdat de gevaren mochten worden geweerd en gestuit, waarmee niet alleen deze Nederlanden werden gedreigd overvallen te worden, maar ook de naastgelegen koninkrijken en landen, zo haast de Spanjaard maar meester van deze zou zijn: willende gedenken aan deze .versjes: „Tune tua res agitur, paries cum proximus ardet", dat is: „Als uws naasten huisje brandt, neem dan 't water bij de hand."

Heer! gij beoogt het al, uw ogen niet en sluiten, Voor u is niets bedekt; 't staat u al bloot en buiten, Geen wemeling, geen vaak, geen schemering van licht, Geen schittering der zon verhindert uw gezicht.

Gij ziet ja zelf in 't hart, en merkt ook wel de boosheid Van deze Spaanse vos, die maar met enkel loosheid Tot ons geslopen komt, niet als tot ons verderf. Breekt Heer! zijn arm en kracht, tot welvaart van uw erf.

Dan volgt het bekende lied: „O Nederland, let op uw zaak", dat een waarschuwing van de Prins wil zijn tegen het Spaanse bedrog. Dit lied is van muziekschrift voorzien (stem: 's nachts doen een blauw gestarde kleed.) Het luidt aldus:

O Nederland, let op uw zaak, De tijd en stond is daar, Opdat nu in de hoek niet raak' Uw vrijheid, die voorwaar Uw ouders hebben dier gekocht Met goed en bloed en leven: Want zij werd nu gans en t' enemaal gezocht Tot niet te zijn verdreven.

Neemt acht: op uwer landen staat. Uw volk en steden meest Zijn sterk, en daar is raad en daad Vanouds altijd geweest. Uw adel is manhaftig vroom, Men vindt niet haars gelijken; Houd de Spanjaard toch, ik bid u. in de toom, Dat hij van ons mag wijken.

Beschut, beschermt, bewaart uw land, Let op het Spaans bedrog, Ei, laat niet nemen uit uw hand Uw privilegiën toch: Maar toont u elk een man vol moed In 't houden van uw wetten, Bovenal dient God, en valt hem steeds te voet, Dat hij op u mag letten.

Alle mogelijke voorvallen uit de 80-jarige oorlog tot het jaar 1625 worden bezongen. Bij de komst van Alva: Hoe groot, o Heer, en hoe vervaarlijk. Bij de instelling van de bloedraad: Bitter droeve klachten. Bij de slag van Heiligerlee: Zijt nu verblijd. Al uwe booz' aanslagen, na de ontvoering van Filips Willem, de oudste zoon van de Prins van Oranje.

Zoals er in de laatste Wereldoorlog Duitsgezinde Nederlanders waren, zo waren er in de 80-jarige oorlog Spaansgezinde Nederlanders.

Hierop werd het volgende lied gemaakt:

„Hoe loopet volk dus onenig! Wat vindt men nu ook ai menig Wispelturig licht gezel. Zij waaien en draaien met alle winden, Maar vinden zal God haar wel.

Zij stellen haar ziel te pande, Zij vragen meer naar geen schande, Al om dat verdoemelijk goed. Zij huiken en duiken') om hare buiken Te mesten in overvloed.

Maar eer zij 't wel zullen schikken, Zal 't ongeluk haar verstrikken. Als 't zal wezen al te laat. Haar smeren, hoveren en domineren2), Verkeren zal haar tot kwaad."

INDEX.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen