RumoER om ons Psalmboek

(3.)

Op 1 Januari 1775 moest overal de nieuwe berijming ingevoerd zijn. Zo was door de Commissie, die hiervoor in 't leven geroepen was, (Zie , , 't Ontstaan van ons Psalmboek") besloten. Dit lukte echter lang niet overal. Afgezien van de tegenstand en tegenwerking, die hier en daar ondervonden werd, waren er ook nog andere oorzaken. Sommige gemeenten waren bv. zo arm, dat ze de gelden niet konden vinden voor 't - aanschaffen van boeken voor de kerkeraadsleden. Op meer dan één plaats namen de rijke gemeenteleden dat voor hun rekening. Ook is het bekend, dat stadhouder Willem V verschillende arme gemeenten met giften heeft bedeeld, om daarmee de nieuwe psalmberijming te kunnen kopen.

De zorg voor 't psalmgezang strekte zich ook uit tot Oost-en West Indië. In de jaren 1775 en '76 werden ook daar de nieuwe psalmen ingevoerd.

4. De „Korte Zingtrant".

Zoals ons uit het bovenstaande gebleken is, was er van een massale tegenwerking bij de invoering en ingebruikneming van de nieuwe psalmberijming geen * sprake. Hoogstens hier en daar wat plaatselijke tegenstand. En toch hebben er in de jaren 1775—'78 hevige beroeringen om ons Psalmboek plaats gehad. Dit had echter een andere oorzaak. Die beroeringen hadden hun grond nl. in de pogingen, die gelijkertijd aangewend werden om het kerkgezang te verbeteren. Zo komt het ook, dat er uit deze tijd zoveel kerkorgels dateren als uitvloeisel van de gedachte. Een nieuwe berijming, dan ook beter, mooier deze nieuwe woorden zingen, dan tot nogtoe gebeurd was. Velen hadden zelfs zo ver willen gaan, om geheel nieuwe melodieën bij de nieuwe woorden te vervaardigen. Anderen echter, die tegenstand van het volk duchtten bij de invoering van een nieuwe berijming, waren de mening toegedaan, dat men zo weinig mogelijk veranderingen moest aanbrengen. Voor het volk, dat van de oude rijm afstand moest doen, zouden immers de nieuwe woorden niet zo vreemd klinken, als het deze terstond op de oude bekende zangwijzen kon aanheffen. Psychologisch was dat zeer goed gezien. Vandaar dat de wijzen dezelfde bleven als uit het Psalmboek van Datheen.

Nu kunnen wij ons afvragen: Was het dan zo nodig, veranderingen in het kerkgezang aan te brengen? Laten we luisteren naar Dr Bennink Janosonius. Die zegt in zijn boek „Geschiedenis van het Psalmgezang" het volgende:

„Men was gewoon, de woorden zo langzaam mogelijk uit te galmen. In het vrolijkste jubellied werd niet anders dan in de somberste klaagpsalm iedere lettergreep met allerlei vreemdsoortige buigingen van stem uitgerekt, en de gemeenten schenen er haar eer en kunst in te vinden om het gezang slecht te doen zijn."

Ypey zegt in zijn „Geschiedenis van de Christelijke kerk", deel 6: „Voorheen was men gewoon, veelal oneerbiedig schreeuwende, de noten als bij de el uit te rekken, in de mond om en om te draaien, en door verlagingen en verheffingen tussen de tanden en het gehemelte slangswijze heen te slingeren."

We zullen nu geen diepzinnig dispuut aangaan over het al of niet noodzakelijke van beter zingen. Om een enkel concreet voorbeeld te noemen: De voorzanger van Vlaardingen zong over een psalmvers 12 minuten (Ypey). Toen hij opdracht kreeg vlugger te zingen, zong hij met het horloge in de hand en zorgde er voor, de laatste lettergreep op de 11e minuut uit te galmen. Misschien heeft U dit iets te zeggen.

Om verbeteringen aan te brengen, wilde men komen tot de zgn. „Korte zingtrant", d.w.z.: van iedere regel

de eerste noot lang en de laatste noot lang en < le daar tussenliggende korter zingen en tussen 2 zegels een rust maken om adem te halen, totdat de volgende regel door de voorzanger wordt ingezet. Het was dus blijkbaar de gewoonte niet aan het eind van een regel te rusten.

Over deze nieuwe „zingtrant" nu is zoveel te doen geweest, dat huizen werden geplunderd, godsdienstoefeningen werden verstoord en mannen noch vrouwen en kinderen veilig geacht konden worden voov de razernij der oproermakers.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen