RumoER om ons Psalmboek

Enige tijd geleden eindigden wij de artikelenserie: , , Het ontstaan van ons Psalmboek." Gezien de grote belangstelling die er voor dat onderwerp bestond, gelijk wij mochten horen, heeft het ons goed gedacht, de aandachtige lezer van „Daniël" nog wat meer over ons Psalmboek te vertellen. Bij de gelegenheid, waarover wij over bovengenoemd onderwerp gesproken hebben, bleek ons de grote interesse, die voor deze stof bestaat, daar er zo goed als niets over in de boekhandel is verschenen, althans de laatste eeuw niet.

Een opmerking moet ons echter hierbij van het hart. U moet het geschrevene over dit onderwerp nl. niet gaan bezien als een bespotting, als een min of meer belachelijk maken van kerkelijke zaken tijdens het leven van onze voorouders. De bedoeling is, U een blik te gunnen in de heftige strijd, die er vroeger om ons Psalmboek heeft plaats gehad, meer niet. Ook is het er verre vandaan, om personen, die genoemd zullen worden, en waarvan misschien nog nakomelingen in het leven zijn, te kwetsen. Datzelfde geldt voor de te noemen plaatsen. Betrokkenen worden dringend verzocht, dit referaat met de nodigde objectiviteit te lezen. Mochten er andere conclusies uit getrokken worden, dan bij voorbaat om excuus.

1. Invoering van de nieuwe Psalmberijming 1773-1775.

Dit onderwerp is een vervolg op „Het ontstaan van ons Psalmboek." U zult U misschien nog herinneren, dat de hedendaags gebruikelijke psalmberijming na 121 vergaderingen op het Mauritshuis in 1773 gereed is

gekomen. Besloten werd toen, dat men met de invoering van die berijming zo spoedig mogelijk zou beginnen met dien verstande, dat uiterlijk 1 Januari 1775 overal de invoering zou hebben plaats gehad.

Verscheidene gemeenten waren zo enthousiast, dat ze er direct wel mee beginnen wilden. Zo eenvoudig was dat echter niet, want men moest toch zeker wachten, totdat er een behoorlijk aantal boekjes en boeken gedrukt waren. Het zou niet onaardig zijn eens na te gaan aan de hand van statistieken, hoeveel psalmboekjes er nodig waren. Het werd dan ook veelal wachten op de drukker. Wanneer we even rustig onze gedachten daarover laten gaan, dan begrijpen we wel, dat het een reusachtig werk was. Er waren geen boekbindersknechts voor geld en goede woorden genoeg te krijgen. Vandaar dat de eerste uitgaven verschenen zonder muziek. Dat ging vlugger en bovendien waren die boekjes ingenaaid en van slechte kwaliteit. Velen waren er dan ook, die liever wilden wachten, tot de uitgave van Johannes Enschede en Zonen te Haarlem het licht zag, daar deze drukker en uitgever al zeer goed bekend stond. Overigens mocht maar niet iedereen die wilde, psalmboekjes met de nieuwe berijming uitgeven. Hij moest daartoe een bijzondere toestemming hebben van zijn Magistraten. Hoe dit in zijn werk ging, weten we uit een publicatie, die er in 1773 verscheen in Holland. Dit was de eerste provincie, die tot invoering overging. In deze publicatie, die naar alle steden en dorpen verzonden werd, lezen we o.a. dat de nieuwe Psalmberijming in de Hervormde Kerken der Provincie zou worden ingevoerd en met uitsluiting van alle andere berijmingen, op de preekstoelen, alsmede in de gestoelten en zitplaatsen der Magistraten, Gerechten, Kerkeraden en andere openbare ambtenaars, mitsgaders in de Godshuizen en scholen, zo in steden als te plattelande zou moeten gebruikt worden. Tot het drukken en uitgeven dezer nieuwe berijming zou geen boekverkoper of drukker bevoegd zijn, dan die daartoe bijzonder verlof zou hebben verkregen van zijne Magistraten; welke hun dan tot dien einde een geauthentizeerd exemplaar van de Statendrukkerij zouden ter hand stellen. Ook zouden de Stadsoverheden, zowel bij de eerste als volgende uitgaven die voorziening doen, dat de laatste proeve door één of meer gecommitteerden van de Kerkeraad of andere getrouwe en kundige personen, belijdenis doende van de Gereformeerde Religie, opgenomen, nauwkeurig gecollationeerd en verbeterd en vervolgens ook met een kennelijk merk getekend en aldus uitgegeven wierden, alles op een boete van duizend Carolusguldens en op verbeurte der exemplaren bij de drukker of boekverkoper, die andere Psalmboeken zou in de wereld zenden.

Dergelijke plakkaten verschenen later ook in de andere provincies.

Hieruit blijkt dus wel, dat tegen knoeierij werd gewaakt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen