Een hugenote als koningin

Deze woorden komen uit een brief, door Johannes Calvijn in 1562 geschreven aan Jeanne d’Albret. Zij is koningin van het kleine vorstendom Navarre aan de voet van de Pyreneën, die Frankrijk en Spanje van elkaar scheiden. Laten we nader met haar kennismaken. Jeanne is geboren als enige dochter van Hendrik d’Albret en zijn vrouw Margaretha de Valois, zuster van koning Frans I van Frankrijk. Alles wordt er aan ten koste gelegd om de jonge Jeanne een veelzijdige opvoeding te geven. Op twaalfjarige leeftijd wordt zij door haar koninklijke oom zeer tegen haar zin uitgehuwelijkt aan een hertog. De koning overlaadt Jeanne zo met juwelen en edelstenen dat het arme bruidje vanwege het gewicht de kerk in gedragen moet worden. Gelukkig mag ze voor haar verdere vorming weer met haar ouders mee en als de hertog in een strijd naar de vijand overloopt, laat de beledigde koning het huwelijk tot vreugde van de bruid weer ontbinden. Opnieuw worden er huwelijkskandidaten gewikt en gewogen. Nu mag Jeanne uit drie personen kiezen en de keus valt op Antoine van Bourbon, het hoofd van een belangrijk geslacht. Het huwelijk wordt gezegend met kinderen, van wie een zoon en een dochter voorspoedig opgroeien. Na de dood van haar vader d’Albret in 1555 worden Antoine en Jeanne het koningspaar van Navarre. Antoine belooft een beschermer van het protestantisme te zijn. En koningin Jeanne?

Belijdenis beproefd
Haar moeder heeft haar protestants opgevoed, maar Jeanne is verknocht aan haar rijke leven en haar talrijke bezittingen! Als er in 1560 in Nerac een belangrijk godsdienstgesprek door de hervormer Beza wordt gehouden, sluit zij haar hart voor zijn gloedvolle woorden. Maar als kort daarna haar zwager gevangen wordt genomen en Navarre door Spanje bedreigd wordt, merkt zij dat van mensen geen heil te verwachten is. De Heere grijpt haar in het hart! In datzelfde jaar 1560 legt Jeanne op Kerstfeest een openlijke belijdenis van haar geloof af. Haar geloof wordt echter meteen al beproefd als haar man Antoine zijn beloftes niet nakomt. Hij laat zich door anderen beïnvloeden en spreekt al gauw over ‘die hugenoterij.’ In plaats van een beschermer wordt hij een strijder! Hij geeft opdracht om alle calvinisten in zijn rijk uit te roeien, maar Jeanne weet dit te voorkomen omdat zij de Heere wil dienen boven haar man. Zij blijft hem liefhebben en voor hem bidden, al zit hij haar op allerlei manieren dwars. Als Antoine in 1562 sneuvelt, hoort Jeanne dat hij zich op zijn sterfbed door een Hugenootse arts uit de Bijbel heeft laten voorlezen. Zouden haar gebeden voor hem verhoord zijn? Jeanne gaat onvermoeid als een Debora door om steun en leiding te geven aan de hugenoten. Op haar grondgebied wordt geen katholieke priester toegelaten! Omdat haar invloed steeds groter wordt, probeert men alles om de standvastige koningin in de moederschoot van de kerk terug te brengen. Voordat de paus haar in de ban doet, laat hij Jeanne door zijn kardinaal met vleiende argumenten bewerken. Maar Jeanne geeft per omgaande het fiere antwoord: “Terugkeren tot de kerk van Rome kan ik niet, want de hervorming die ik heb ingevoerd, heb ik geleerd uit de Heilige Schrift. De gevaren die mij omringen ken ik, maar Gods genade omringt mijn landen veel zekerder dan de oceaan Engeland omsluit.” Telkens weer laait de strijd op, dan hier, dan daar, tot tenslotte in 1570 de vrede van St.Germain wordt gesloten.

Zoudt gij wenen?
Er schijnt een tijd van innige overeenstemming te zijn aangebroken en er worden allerlei plannen gemaakt. Zelfs worden er onderhandelingen gevoerd om een huwelijk tussen Hendrik, de zoon van de streng-calvinistische Jeanne d’Albret en Margaretha, de jongste dochter van de vurig-roomse onbetrouwbare koningin-moeder Catharina de Medici! Jeanne is bang: liever laat zij haar zoon met een arm landmeisje huwen dan met Margaretha, die groot is geworden in de meest bedorven sfeer van het lichtzinnige Franse hof! Ze legt haar bezwaren aan de synode voor, maar al roept een baron dat de livreien bloedkleur zullen hebben als de bruiloft doorgaat, de meerderheid stemt voor, zelfs Gaspard de Coligny. Jeanne moet zich gedwongen overgeven en wordt allervriendelijkst door Catharina de Medici ontvangen. In juni 1572 treft Jeanne in Parijs de laatste voorbereidingen voor de bruiloft van haar zoon. Ze koopt een paar handschoenen, maar wordt kort daarna op onverklaarbare wijze dodelijk ziek. In allerijl laat ze haar testament maken, schrijft een brief aan haar zoon en bespreekt de opvoeding van haar dochter. Omstanders spreekt zij bemoedigend toe.”Hoewel ik mijn leven om vele redenen zeer moede ben, beveel ik mijn kinderen aan Gods Voorzienigheid. Hij zal alles wel maken. Zoudt gij wenen, wanneer God mij tot een beter leven roept, tot de haven der ruste, waarnaar ik zo lang heb verlangd?” Er wordt hardnekkig gefluisterd dat Jeanne door het dragen van de handschoenen is vergiftigd. Op 9 juni mag zij op 44- jarige leeftijd haar pelgrimsreis beëindigen. Enkele maanden later wordt de bruiloft van haar geliefde zoon Hendrik een bloedbruiloft, als in de beruchte Bartholomeusnacht duizenden argeloze hugenoten de dood vinden. Maar voor Jeanne d’Albret geldt dat zij is weggenomen voor de dag van het kwaad!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Terug naar resultaten Printen